Στην Ουάσιγκτον στρέφονται από σήμερα Τρίτη 24 Φεβρουαρίου τα βλέμματα της ενεργειακής αγοράς, καθώς η αμερικανική κυβέρνηση συγκαλεί υπουργική σύνοδο για τον Κάθετο Διάδρομο Φυσικού Αερίου, με τη συμμετοχή 12 χωρών.
Στην σύνοδο που διοργανώνουν ο Λευκός Οίκος και το Εθνικό Συμβούλιο Ενεργειακής Κυριαρχίας των ΗΠΑ με θέμα «Transatlantic Gas Security Summit» την Ελλάδα εκπροσωπεί ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, συνοδευόμενος από στελέχη της Aktor, του ΔΕΣΦΑ, της Gastrade και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, ενώ συμμετέχουν και υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι της ΕΕ, καθώς και μεγάλες ενεργειακές εταιρείες των ΗΠΑ και της Ευρώπης.
Στην αμερικανική πρωτεύουσα βρίσκεται από σήμερα και ο CEO της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης, ο οποίος θα συμμετάσχει στις συζητήσεις που θα γίνουν στο πλαίσιο του Gaz Forum ενώ αναμένεται να έχει και επαφές με στελέχη από τους μεγάλους hyperscalers. Πρόκειται για μια εξέλιξη για την οποία έχει προϊδεάσει από την περασμένη εβδομάδα ο πρωθυπουργός από την Ινδία, αποκαλύπτοντας τα υπεραντλαντικά σχέδια της ΔΕΗ για την μεγάλη επένδυση ύψους 2,3 δις στη Δυτική Μακεδονία και το σχεδιασμό για το νέο γίγα data center δυναμικότητας 300 ΜW.
«Να κλείσει οριστικά η πόρτα στο ρωσικό αέριο»
Ξεκάθαρο μήνυμα ότι η ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία πρέπει να είναι οριστική και μη αναστρέψιμη έστειλε χθες από την Ουάσιγκτον ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Ο κ. Παπασταύρου μιλώντας στην εκδήλωση για τα 10 χρόνια συνεργασίας ΗΠΑ-ΕΕ στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, ανέδειξε τη στρατηγική σημασία της διατλαντικής ενεργειακής συνεργασίας σε μια περίοδο αυξημένων γεωπολιτικών πιέσεων.
Παρεμβαίνοντας στη συζήτηση, υπογράμμισε ότι «υπάρχει μια κρίσιμη παράμετρος: πρέπει να διασφαλίσουμε ότι το ρωσικό αέριο δεν θα επανεισέλθει στην Ευρώπη». Όπως σημείωσε, το ρωσικό φυσικό αέριο «βρίσκει αυτή τη στιγμή ανορθόδοξους τρόπους για να επιστρέφει», κυρίως μέσω τρίτων χωρών.
Αναφερόμενος στο νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο, επισήμανε ότι η ρύθμιση της ΕΕ προβλέπει πως οποιαδήποτε ποσότητα εισέρχεται μέσω Τουρκίας θεωρείται εκ προοιμίου ρωσικής προέλευσης, εκτός εάν αποδειχθεί το αντίθετο. Ωστόσο, τόνισε ότι μένει να φανεί εάν αυτό αρκεί για να αποτραπεί η ανακύκλωση των ίδιων ποσοτήτων μέσω εναλλακτικών διαδρομών.
«Αν δεν υπάρχει πεποίθηση ότι η απεξάρτηση είναι μη αναστρέψιμη, τότε δεν θα επιτευχθεί», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρέθεσε, το ρωσικό αέριο θα μπορούσε να επανέλθει μέσω Τουρκίας σε ποσότητες που προσεγγίζουν τα 17 δισ. κυβικά μέτρα το 2025. «Αν αυτές οι ροές δεν εξαλειφθούν, δεν θα υπάρξει πραγματική απεξάρτηση. Και αν επιστρέψει σε χαμηλότερη, ανταγωνιστική τιμή, μπορεί να υπονομεύσει συνολικά τη διαδικασία. Είναι πραγματικός κίνδυνος», προειδοποίησε.
Απευθυνόμενος μάλιστα στις άλλες χώρες δήλωσε ότι «παρά τον εμπορικό ανταγωνισμό, είμαστε ενωμένοι σε ένα: δεν θέλουμε να ξαναδούμε την Ευρώπη υπό την ενεργειακή ομηρία της Ρωσίας».
Στον αέρα η συμφωνία για τα 750 δισ;
Η Σύνοδος πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον μεταβαλλόμενων ισορροπιών μετά την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, που έκρινε παράνομους ορισμένους δασμούς που είχε επιβάλει πριν ένα χρόνο, ο Ντόναλντ Τραμπ χωρίς τη συμμετοχή του Κογκρέσου.
Η απόφαση αυτή έχει οδηγήσει σε προσωρινή αναστολή την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ ΕΕ–ΗΠΑ του 2025, στην οποία εντάσσεται και το πακέτο προμήθειας φυσικού αερίου ύψους 750 δισ. ευρώ για την επόμενη τριετία. Μια συμφωνία για την οποία από την αρχή υπήρξαν πολλές επιφυλάξεις κατά πόσο μπορεί να επιτευχθεί καθώς η Ευρώπη θα έπρεπε να τετραπλασιάσει τις προμήθειες σε φυσικό αέριο σε ετήσια βάση για την περίοδο 2026-2028 εξέλιξη που θεωρείται μη εφικτή.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο σκηνικό, η επιτυχία της συνόδου στην Ουάσιγκτον θα εξαρτηθεί από μια σειρά παραμέτρων που αφορούν τόσο την πολιτική βούληση όσο και την εμπορική βιωσιμότητα του εγχειρήματος.
Τα σημεία κλειδιά
Καταρχάς, καθοριστικός παράγοντας για την πορεία και την τύχη του περίπλοκου παζλ θα είναι το αν θα υπάρξουν σαφείς και μετρήσιμες δεσμεύσεις για μακροχρόνια συμβόλαια LNG. Τόσο η Αμερικανική πλευρά όσο και οι εταιρείες που συνδράμουν τον Κάθετο Διάδρομο έχουν διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι χωρίς πολυετείς συμφωνίες αγοράς και μεταφοράς ποσοτήτων, ο Διάδρομος δεν μπορεί να αποκτήσει τον απαιτούμενο όγκο ροών που θα τον καταστήσει οικονομικά βιώσιμο.
Οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα απαιτούν ορατότητα εσόδων σε βάθος χρόνου προκειμένου να χρηματοδοτήσουν νέες υποδομές φυσικού αερίου και σε αυτό πρόθυμοι να συνδράμουν εμφανίζονται και αμερικανοί φορείς όπως το DFC και η τράπεζα εισαγωγών και εξαγωγών Εx-Im Bank.
Δεύτερον, κρίσιμο θα είναι το μήνυμα που θα σταλεί από την ευρωπαϊκή πλευρά και ειδικά από την ΕΕ, η οποία θα εκπροσωπηθεί από την Ντίτε Γιόργκενσεν γενική διευθύντρια της DG Energy.Η ρυθμιστική σαφήνεια γύρω από τα εξειδικευμένα προϊόντα δέσμευσης χωρητικότητας φυσικού αερίου (Route 1,2,3) αποτελεί βασική προϋπόθεση για να απεμπλακεί ο κάθετος διάδρομος από τις παγίδες και τα συμφέροντα άλλων χωρών της ΕΕ που οξύνουν τον ανταγωνισμό. Αν δεν υπάρξει πολιτική κάλυψη για την υπέρβαση των γραφειοκρατικών και των διασυνοριακών εμποδίων, το έργο θα συνεχίσει να προσκρούει σε εθνικές ιδιαιτερότητες και διαφορετικές χρεώσεις που υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα της διαδρομής έναντι εναλλακτικών οδών.
Τρίτον, καθοριστικής σημασίας είναι οι χώρες της ΕΕ να επιδείξουν ενιαία στάση και να τηρήσουν τη δέσμευση για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο μέσα στους επόμενους 18 μήνες. Καθώς οι τιμές που προσφέρει η Μόσχα παραμένουν ιδιαίτερα ανταγωνιστικές, διατυπώνονται αμφιβολίες κατά πόσο η ευρωπαϊκή «γραμμή άμυνας» θα διατηρηθεί αρραγής μέχρι το τέλος. Ήδη αγορές όπως της Ουκρανίας, το 65% που καταναλώνουν είναι ρωσικό το οποίο προμηθεύονται μέσω Ουγγαρίας και Σλοβακίας
Η προσωρινή εμπλοκή της συμφωνίας των 750 δισ. ευρώ στερεί από την Ουάσιγκτον ένα σημαντικό διαπραγματευτικό εργαλείο πίεσης προς τις ευρωπαϊκές χώρες ενώ ταυτόχρονα ενισχύει τις φωνές στις Βρυξέλλες που ζητούν περαιτέρω διαφοροποίηση προμηθευτών, όπως ο Καναδάς και το Κατάρ. Το αίσθημα αυτό έχει ενισχυθεί έτη περεταίρω από την στάση που κράτησε ο αμερικανός πρόεδρος από το βήμα του Νταβός για την Γροιλανδία προκαλώντας συναγερμό στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Η στάση των Καναδών
Η Καναδική κυβέρνηση μετά την πολιτική δασμών επιδιώκει την διαφοροποίηση των εξαγωγών της πέραν της παραδοσιακής αμερικανικής αγοράς. Να σημειωθεί ότι το 2024 και στις αρχές του 2025, οι εισαγωγές αργού πετρελαίου των ΗΠΑ από τον Καναδά κυμαίνονταν κατά μέσο όρο μεταξύ 3,5 και πάνω από 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως και αντιπροσώπευαν το 60% των συνολικών εισαγωγών αργού πετρελαίου των ΗΠΑ. Ο Καναδάς έχει ρίξει γέφυρες προς την Ινδία και την ίδια ώρα παροτρύνει και τους Ευρωπαίους ηγέτες να περιορίσουν την εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Καναδάς και Ινδία έχουν συμφωνήσει να ενισχύσουν το διμερές εμπόριο πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων. Η συμφωνία προβλέπει αύξηση καναδικών εξαγωγών αργού πετρελαίου, LNG και υγραερίου (LPG) προς την Ινδία ενώ η τελευταία έχει συμφωνήσει να ενισχύσει τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων προς τον Καναδά.
Η χρονική πίεση είναι ασφυκτική. Με δεδομένη την απόφαση της ΕΕ για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο έως τον Σεπτέμβριο του 2027, η επόμενη τριετία είναι καθοριστική. Αν μέσα σε αυτό το διάστημα δεν κλειδώσουν συμβόλαια, χρηματοδότηση και ρυθμιστικό πλαίσιο, ο Κάθετος Διάδρομος κινδυνεύει να χάσει το momentum.
Η Σύνοδος της Ουάσιγκτον, επομένως, δεν θα αξιολογηθεί από δηλώσεις για στήριξη αλλά από τα χειροπιαστά αποτελέσματα: πολιτικές εγγυήσεις, εμπορικές δεσμεύσεις και χρηματοδοτικά εργαλεία. Μόνο εφόσον αυτά συνδυαστούν, το εγχείρημα θα μπορέσει να περάσει οριστικά από τη φάση της πολιτικής φιλοδοξίας στην πλήρη εμπορική του ωρίμανση.
Διαβάστε ακόμη
Κυβέρνηση: Ο Μητσοτάκης στον Έβρο για τη συσπείρωση – Τα κέρδη στα δεξιά και η αυτοδυναμία
Σκυλιά: Σε ποια χώρα σύντομα θα ξεπεράσουν σε αριθμό τα παιδιά
Κούρεμα στα πρόστιμα για μηδενικές και πιστωτικές δηλώσεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα