Η διεθνής αποκλιμάκωση στην αγορά πετρελαίου δεν έχει μεταφερθεί με την ίδια ένταση στους Έλληνες οδηγούς, οι οποίοι εξακολουθούν να πληρώνουν την αμόλυβδη σε επίπεδα που κατατάσσουν τη χώρα στις ακριβότερες της Ευρώπης. Παρότι το πετρέλαιο έχει επιστρέψει κοντά στα 70 δολάρια το βαρέλι, δηλαδή σε τιμές που παραπέμπουν στην περίοδο πριν από την πρόσφατη γεωπολιτική κρίση, η τιμή της βενζίνης στην ελληνική αγορά παραμένει κοντά στα 1,89 ευρώ το λίτρο.
Η εικόνα αυτή προκαλεί εύλογα ερωτήματα στους καταναλωτές, καθώς σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές η υποχώρηση των διεθνών τιμών έχει ήδη αποτυπωθεί περισσότερο στην αντλία. Στη Βουλγαρία, η αμόλυβδη κινείται περίπου στο 1,40 ευρώ το λίτρο, στην Ισπανία κοντά στο 1,49 ευρώ, στην Ιταλία περίπου στο 1,82 ευρώ, ενώ στη Μάλτα η τιμή βρίσκεται ακόμη χαμηλότερα, κοντά στο 1,34 ευρώ.
Η ελληνική ιδιαιτερότητα στην αντλία
Το βασικό ερώτημα είναι γιατί η Ελλάδα παραμένει τόσο ακριβή στα καύσιμα, ακόμη και όταν η διεθνής τιμή του πετρελαίου υποχωρεί. Η απάντηση, σύμφωνα με την εικόνα που παρουσιάστηκε στην εκπομπή «Limit Up» του OPEN, δεν βρίσκεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά σε ολόκληρη την αλυσίδα διαμόρφωσης των τιμών.
Ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας Βενζινοπωλών υπογράμμισε ότι οι πρατηριούχοι δεν είναι εκείνοι που καθορίζουν την αρχική τιμή των καυσίμων. Όπως εξήγησε, τα πρατήρια αγοράζουν από τις εταιρείες εμπορίας, οι οποίες με τη σειρά τους προμηθεύονται καύσιμα από τα διυλιστήρια. Επομένως, η τελική τιμή στην αντλία επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από την τιμή στην οποία διατίθεται το καύσιμο στην προηγούμενη βαθμίδα της αγοράς.
Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, οι πρατηριούχοι δεν αυξάνουν ούτε μειώνουν τις τιμές εάν δεν προηγηθούν αντίστοιχες μεταβολές στις τιμές προμήθειας από τα διυλιστήρια και τις εταιρείες εμπορίας.
Η διαφορά στις τιμές διυλιστηρίου
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η σύγκριση με την περίοδο πριν από την πρόσφατη κρίση, όταν οι διεθνείς τιμές του πετρελαίου βρίσκονταν σε παρόμοια επίπεδα με τα σημερινά. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των βενζινοπωλών, τότε η τιμή διάθεσης της αμόλυβδης προς τις εταιρείες ήταν περίπου στο 1,56 ευρώ το λίτρο, ενώ σήμερα κινείται κοντά στα 1,75 με 1,76 ευρώ.
Η διαφορά αυτή, της τάξης των 19 έως 20 λεπτών ανά λίτρο, δείχνει ότι η πτώση του πετρελαίου διεθνώς δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αντίστοιχη μείωση στη λιανική τιμή. Με άλλα λόγια, ακόμη και όταν το αργό υποχωρεί, η τελική τιμή που φτάνει στον οδηγό εξαρτάται από το πώς διαμορφώνονται οι ενδιάμεσες χρεώσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ο βαρύς ρόλος της φορολογίας
Ένας από τους σταθερούς λόγους για τους οποίους η Ελλάδα εμφανίζει υψηλές τιμές καυσίμων είναι η φορολογία. Ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης και ο ΦΠΑ επιβαρύνουν σημαντικά την τελική τιμή, με αποτέλεσμα ένα μεγάλο μέρος του ποσού που πληρώνει ο καταναλωτής να μην αφορά το ίδιο το καύσιμο.
Ωστόσο, οι πρατηριούχοι επισημαίνουν ότι το πρόβλημα δεν εξαντλείται στους φόρους. Όπως ανέφερε ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας, ακόμη και χωρίς τις φορολογικές επιβαρύνσεις, η Ελλάδα παραμένει ακριβή σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα αφορά και τη δομή της αγοράς, τις τιμές χονδρικής και τον ανταγωνισμό σε όλα τα στάδια της αλυσίδας.
Το πλαφόν και η επιδότηση
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους, το οποίο εφαρμόζεται στα καύσιμα έληξε στο τέλος Ιουνίου. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των βενζινοπωλών, το μέτρο αναμένεται να σταματήσει να ισχύει, καθώς η πολιτεία έχει πλέον αντιληφθεί ότι το περιθώριο των πρατηρίων δεν είναι ο βασικός παράγοντας που εξηγεί τις μεγάλες διαφορές στις τελικές τιμές.
Την ίδια στιγμή, ολοκληρώνεται και η επιδότηση των 15 λεπτών ανά λίτρο, με ανοικτό το ερώτημα αν θα υπάρξει παράταση ή νέα παρέμβαση. Για τους καταναλωτές, η λήξη τέτοιων μέτρων μπορεί να διατηρήσει την πίεση στο κόστος μετακίνησης, ειδικά σε μια περίοδο αυξημένων καλοκαιρινών μετακινήσεων.
«Ανεβαίνει σαν ρουκέτα, πέφτει σαν φτερό»
Ένα από τα πιο συνηθισμένα παράπονα των οδηγών είναι ότι οι τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα αυξάνονται άμεσα όταν ανεβαίνει το πετρέλαιο, αλλά μειώνονται με μεγάλη καθυστέρηση όταν οι διεθνείς τιμές υποχωρούν. Η γνωστή φράση ότι η βενζίνη «ανεβαίνει σαν ρουκέτα και πέφτει σαν φτερό» επανέρχεται κάθε φορά που καταγράφεται απόκλιση ανάμεσα στο αργό και την τιμή στην αντλία.
Ο εκπρόσωπος των βενζινοπωλών σημείωσε ότι το φαινόμενο έχει απασχολήσει και την Επιτροπή Ανταγωνισμού, υποστηρίζοντας ότι απαιτείται βαθύτερη διερεύνηση της αγοράς, ώστε να εντοπιστεί με ακρίβεια σε ποιο στάδιο δημιουργούνται οι καθυστερήσεις και οι αποκλίσεις.
Η σύγκριση με την Κύπρο
Ενδιαφέρον προκαλεί και η περίπτωση της Κύπρου, η οποία προμηθεύεται μεγάλο μέρος των καυσίμων της από την Ελλάδα και τα ελληνικά διυλιστήρια. Το ερώτημα που τίθεται είναι αν τα ελληνικά διυλιστήρια πωλούν με διαφορετικούς όρους στην εγχώρια αγορά και σε αγορές του εξωτερικού.
Ο πρόεδρος των βενζινοπωλών απέφυγε να δώσει απλοϊκή απάντηση, επισημαίνοντας ότι τα επίσημα συγκριτικά στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης μπορούν να δείξουν πού βρίσκεται πραγματικά η Ελλάδα στις τιμές χωρίς φόρους.
Το τελικό συμπέρασμα είναι ότι η υψηλή τιμή της βενζίνης στην Ελλάδα αποτελεί αποτέλεσμα συνδυασμού παραγόντων: υψηλής φορολογίας, τιμών διυλιστηρίων που δεν αποκλιμακώνονται με την ίδια ταχύτητα με το πετρέλαιο, αλλά και στρεβλώσεων στην αγορά καυσίμων. Για τους καταναλωτές, όμως, το αποτέλεσμα παραμένει ίδιο: η διεθνής πτώση του πετρελαίου δεν έχει φτάσει ακόμη ουσιαστικά στην αντλία.
Διαβάστε ακόμη
Η κληρονομιά που διχάζει την εφοπλιστική οικογένεια Καρνέση – Στα δικαστήρια η νέα σύγκρουση (pics)
Παρέμβαση Πιερρακάκη: Η Ευρώπη χρειάζεται νέους πόρους, όχι μόνο λογιστική συζήτηση
Επένδυση 1 δισ. στον Πρίνο για αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα