Ενώ το «μαμούθ» εξοπλιστικό πρόγραμμα της κυβέρνησης, ύψους 30 δισ. ευρώ έως το 2036, στο πλαίσιο της «Ατζέντας 2030», έχει αρχίσει σταδιακά να υλοποιείται για να οδηγήσει τις Ένοπλες Δυνάμεις σε μια νέα εποχή, παραμένει ακόμα μετέωρο το πώς θα συμβάλει σε αυτό η ελληνική αμυντική βιομηχανία και αν θα γίνει πράξη η επιδιωκόμενη συμμετοχή του 25%.
Φορείς και επιχειρηματίες του κλάδου κάνουν λόγο για την τελευταία ευκαιρία της εγχώριας βιομηχανίας να περάσει σε φάση πραγματικής ανάπτυξης, έπειτα από μια δεκαετία «ασθενικής» λειτουργίας, με ελάχιστες εξαιρέσεις εταιρειών που διέπονται από έντονη εξωστρέφεια.
Παρότι η αρχική ανακοίνωση από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας, Νίκο Δένδια, και στη συνέχεια από τον Πρωθυπουργό, Κυριάκο Μητσοτάκη, προκάλεσε αισιοδοξία, οι άνθρωποι της αγοράς «χτυπούν καμπανάκι». Η ανησυχία τους εστιάζεται στον τρόπο υλοποίησης, καθώς δεν έχουν θεσπιστεί ακόμα οι συγκεκριμένες διαδικασίες που πρέπει να ακολουθηθούν.
Είναι γεγονός πως δεν τιμά μια χώρα όπως η Ελλάδα – που παραδοσιακά δαπανά πάνω από το 3% του ΑΕΠ της για την άμυνα – το ποσοστό επιστροφής στην εθνική οικονομία να αγγίζει μόλις το 0,7% του ΑΕΠ.
Η οδηγία και το στοίχημα της υλοποίησης
Η εντολή του κ. Δένδια προς τη Γενική Διεύθυνση Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων (ΓΔΑΕΕ) για την ενσωμάτωση όρου 25% ελληνικής συμμετοχής σε κάθε πρόγραμμα, παραμένει προς το παρόν σε επίπεδο επιχειρησιακού σημειώματος.
Ο Γενικός Διευθυντής της ΓΔΑΕΕ, Υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας, επιβεβαίωσε σε εκδήλωση του ΣΕΚΠΥ τη δέσμευση για την υλοποίηση αυτής της οδηγίας. Τόνισε μάλιστα πως έχει ήδη συσταθεί ομάδα ελέγχου των συμβάσεων και έχουν ξεκινήσει οι πρώτες διαβουλεύσεις με ξένους οίκους. Σύμφωνα με τον ίδιο, σε όλες τις τρέχουσες διαπραγματεύσεις το «25%» τίθεται ως προτεραιότητα και θα περιλαμβάνεται δεσμευτικά στις συμβάσεις, καλύπτοντας όχι μόνο την κύρια προμήθεια αλλά και τη μετέπειτα υποστήριξη (Follow-On Support – FOS) καθώς και τις αναβαθμίσεις.
Παρά τις καλές προθέσεις, η αγορά ζητά να γίνει το επόμενο βήμα. Μετά τις παρεμβάσεις του Ευάγγελου Μυτιληναίου (Metlen) και του Τάσου Ροζολή (ΣΕΚΠΥ) τον περασμένο Μάρτιο, το αίτημα είναι σαφές: Κανένα πρόγραμμα χωρίς ελληνική συμμετοχή και επιστροφή βιομηχανικού έργου της τάξεως του 30%, μέσω ξεκάθαρα ορισμένων διαδικασιών.
Η ανάγκη για κεντρικό φορέα
Η απουσία ενός κεντρικού φορέα διαχείρισης ενδέχεται να προκαλέσει καθυστερήσεις και ασάφεια στη διαχείριση των 30 δισ. ευρώ. Από αυτά τα κονδύλια, η εγχώρια βιομηχανία θα μπορούσε να απορροφήσει έργα άνω των 6-8 δισ. ευρώ στην επόμενη 12ετία, αποκτώντας παράλληλα πολύτιμη τεχνογνωσία.
Στα πρόσφατα προγράμματα, η υπογραφή για την 4η Belharra (ύψους 1 δισ. ευρώ) και τους ισραηλινούς πυραύλους PULS της Elbit (650 εκατ. ευρώ) αποτελούν τις πρώτες συμφωνίες όπου έχει εξασφαλιστεί η ελληνική συμμετοχή 25%. Μένει να φανεί η εφαρμογή τους στην πράξη, καθώς έπονται μεγάλα έργα όπως ο «Ελληνικός Θόλος» (3 δισ. ευρώ) και η αναβάθμιση των 38 F-16 κ.α..
Αξίζει να σημειωθεί πως οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται αποκλειστικά από στελέχη της ΓΔΑΕΕ, χωρίς τη συνδρομή κάποιου εξειδικευμένου οργάνου καθοδήγησης βιομηχανικών συμπράξεων, πρακτική που ακολουθείται σε πολλές προηγμένες χώρες.
Παραδείγματα και αντιθέσεις
Στο Φόρουμ των Δελφών, ο επικεφαλής της Naval Group, Pierre-Eric Pommellet, ανέφερε πως από το πρόγραμμα των φρεγατών έχει ήδη δημιουργηθεί ένα οικοσύστημα με περισσότερες από 70 ελληνικές εταιρείες και 120 συμβάσεις, χωρίς αρχικά η εταιρεία να έχει δεσμευτικό όρο συμμετοχής.
Στο ίδιο πάνελ, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος επεσήμανε πως η συνεργασία για την 4η φρεγάτα θα έπρεπε να είχε ξεκινήσει από την πρώτη, τονίζοντας τις δυνατότητες της ελληνικής βιομηχανίας. Στον αντίποδα, η σύμβαση των 3,5 δισ. ευρώ για τα 24 Rafale της Dassault δεν περιλάμβανε (ή τουλάχιστον δεν ανακοινώθηκε) συνεργασία με ελληνική εταιρεία. Ακόμα και στην πρόσφατη συμφωνία για το FOS των μαχητικών (580 εκατ. ευρώ), η αναφορά σε ελληνική συμμετοχή παραμένει αόριστη, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγο κυρίως για έργα υποδομής.
Μιλώντας στο newmoney.gr, ο πρόεδρος του ΣΕΚΠΥ, Τάσος Ροζολής, δήλωσε: «Χαιρετίσαμε από την πρώτη στιγμή την ανακοίνωση για το 25% συμμετοχής. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά του προϋποθέτει ένα σαφές, διαφανές και πλήρως νομοθετημένο πλαίσιο εφαρμογής, με ξεκάθαρους κανόνες και μηχανισμούς ελέγχου. Η ενίσχυση της αμυντικής ικανότητας πρέπει να μείνει μακριά από αλγοριθμικές προσεγγίσεις άλλων κρατών που δεν συνάδουν με το ελληνικό status και τη διάρθρωση της ελληνικής βιομηχανικής βάσης».
Ο κ. Ροζολής υπογράμμισε ότι το 25% πρέπει να είναι ξεκάθαρο και να συνδέεται με την ασφάλεια εφοδιασμού, την αυτονομία και την κάλυψη επιχειρησιακών αναγκών μέσω πραγματικού εγχώριου βιομηχανικού έργου, μακριά από «άυλες» δραστηριότητες που δεν μπορούν να καταμετρηθούν.
Με την Ευρώπη να επανεξοπλίζεται ταχύτατα, τα ελληνικά προγράμματα «μαμούθ» πρέπει να συνδυαστούν με ευρωπαϊκά εργαλεία, όπως το EDIP και ο κανονισμός SAFE, ώστε η Ελλάδα να μην περιοριστεί στον ρόλο του αγοραστή, αλλά να εξελιχθεί σε παραγωγό και εξαγωγέα.
Η απουσία ελληνικής συμμετοχής στο πρόγραμμα των Rafale, ύψους 3,5 δισ. ευρώ, αποτελεί το ισχυρότερο επιχείρημα υπέρ του ορίου του 25%. Χωρίς αρχική δέσμευση, η ελληνική πλευρά περιορίζεται σήμερα σε ρόλο κομπάρσου ακόμη και στη σύμβαση υποστήριξης των 580 εκατ. ευρώ για το Follow-On Support (FOS) των μαχητικών που υπογράφτηκε με την ΓΔΑΕΕ πρόσφατα και η ελληνική συμμετοχή που αναφέρει φαίνεται να αφορά μόνο απλά έργα υποδομής.
Απαιτείται Πολιτική Βούληση
Το 25% είναι ένας στόχος ικανός να μετασχηματίσει το παραγωγικό μοντέλο του κλάδου στη χώρας. Όπως προειδοποιούν οι φορείς, η επιτυχία του θα κριθεί στις λεπτομέρειες των συμβάσεων και στην ταχύτητα της κρατικής μηχανής. Για να περάσει η Ελλάδα στην εποχή της συμπαραγωγής, απαιτείται μια ειλικρινής σύμπραξη δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, μακριά από τα σφάλματα του παρελθόντος.
Διαβάστε ακόμη
Πλειστηριασμοί: «Κληρώνει» για το ακριβότερο ακίνητο της πλατφόρμας και άλλα επώνυμα σφυριά (pics)
Γιατί καθυστερούν τα αναδρομικά και ποιοι περιμένουν ακόμα στην ουρά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα