Η ηλεκτρική ενέργεια παραμένει ένα από τα σοβαρότερα μειονεκτήματα της ελληνικής μεταποίησης, παρά τη μεγάλη αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ). Τα νέα φωτοβολταϊκά και αιολικά πάρκα διευρύνουν την πράσινη παραγωγή, αλλά το όφελος δεν μεταφέρεται στον βαθμό που χρειάζεται στο κόστος λειτουργίας των εργοστασίων. Η βιομηχανία εξακολουθεί να αναζητεί ανταγωνιστικές και προβλέψιμες τιμές, απαραίτητες για την παραγωγή, τις εξαγωγές και τις επενδύσεις.
Η αντίφαση αποτυπώνεται στα ευρήματα του δείκτη διαρθρωτικής ανταγωνιστικότητας της ελληνικής μεταποίησης: το 72% των επιχειρήσεων αξιολογεί το ενεργειακό κόστος ως σοβαρότερο εμπόδιο ανάπτυξης, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου κάτω από 37%. Παράλληλα, σύμφωνα με την εφημερίδα Καθημερινή, η Ελλάδα κατατάσσεται τελευταία μεταξύ των 24 εξεταζόμενων χωρών στον τομέα του ενεργειακού κόστους και των υποδομών δικτύων.
Η φθηνή παραγωγή δεν συμπίπτει με τις ανάγκες
Για μια βιομηχανική εγκατάσταση, η πραγματική αξία της ενέργειας εξαρτάται από τη διαθεσιμότητά της κατά τις ώρες λειτουργίας. Η αύξηση των μεγαβάτ αποτελεί σημαντική προϋπόθεση, αλλά ο λογαριασμός διαμορφώνεται από τις μεγαβατώρες που καταναλώνονται και την τιμή τους ανά ώρα.
Η ισχυρή φωτοβολταϊκή παραγωγή πιέζει τις μεσημεριανές τιμές, χωρίς να εξασφαλίζει αντίστοιχα χαμηλό κόστος μετά τη δύση του ήλιου. Τότε, η κάλυψη της ζήτησης απαιτεί διαφορετικό μείγμα παραγωγής και οι τιμές μπορούν να αυξηθούν σημαντικά.
Αυτό σημαίνει ότι ένας χαμηλός ημερήσιος μέσος όρος μπορεί να αποκρύπτει υψηλές επιβαρύνσεις για συγκεκριμένους καταναλωτές. Μια μονάδα συνεχούς λειτουργίας χρειάζεται ρεύμα και στις ακριβές ώρες, ενώ δεν έχει πάντοτε τη δυνατότητα να μεταφέρει την παραγωγή της στο μεσημέρι. Η ωριαία κατανομή της κατανάλωσης καθορίζει επομένως το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα.
Η αποθήκευση που λείπει και οι πρόσθετες χρεώσεις
Το έλλειμμα αποθήκευσης περιορίζει τη δυνατότητα αξιοποίησης της πλεονάζουσας πράσινης ενέργειας. Οι εκτιμήσεις που παρουσιάστηκαν στη σχετική συζήτηση τοποθετούν τις περικοπές παραγωγής ΑΠΕ σε τουλάχιστον 3 TWh, ποσότητα που θα μπορούσε, με επαρκείς υποδομές, να συμβάλει στην κάλυψη μεταγενέστερων αναγκών.
Οι μπαταρίες μπορούν να μεταφέρουν μέρος της μεσημεριανής παραγωγής στην απογευματινή αιχμή, περιορίζοντας την ανάγκη άλλων μονάδων. Χωρίς αυτή τη δυνατότητα, η ανάπτυξη νέας ισχύος αφήνει αναξιοποίητο τμήμα του δυνητικού οφέλους της.
Στον λογαριασμό προστίθεται και το κόστος διατήρησης της ισορροπίας παραγωγής και ζήτησης. Οι λογαριασμοί προσαυξήσεων επιβάρυναν τους καταναλωτές με 756 εκατ. ευρώ στο εννεάμηνο του 2026, αναδεικνύοντας τη σημασία των χρεώσεων πέρα από την κύρια αγορά ηλεκτρισμού.
Στη βιομηχανική πλευρά διατυπώνονται επίσης ενστάσεις για τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς και τα περιθώρια κερδοφορίας ορισμένων κατηγοριών παραγωγών. Οι καταγγελίες αυτές θέτουν ζήτημα ελέγχου και διαφάνειας, καθώς η ανταγωνιστικότητα εξαρτάται από το συνολικό κόστος που καταλήγει στον καταναλωτή.
Η ανταγωνιστικότητα απαιτεί συνολικό σχεδιασμό
Η ελληνική βιομηχανία αντιμετωπίζει το ενεργειακό πρόβλημα μέσα σε ένα ήδη δυσμενές ευρωπαϊκό περιβάλλον. Η ευρωπαϊκή αποτίμηση του 2025 κατέγραφε βιομηχανικές τιμές φυσικού αερίου και ηλεκτρισμού δύο έως τέσσερις φορές υψηλότερες από εκείνες βασικών εμπορικών εταίρων, παρά την υποχώρησή τους από τα επίπεδα της κρίσης.
Η πρόσθετη ελληνική επιβάρυνση περιορίζει ακόμη περισσότερο τα περιθώρια ανταγωνισμού. Όταν η ενέργεια αποτελεί μεγάλο μέρος του κόστους παραγωγής, μια διαφορά στην τιμή ηλεκτρισμού επηρεάζει την κερδοφορία, τη δυνατότητα ανάληψης παραγγελιών και την απόδοση μιας νέας επένδυσης.
Παράλληλα, η αστάθεια δυσκολεύει την τιμολόγηση συμβολαίων μεγάλης διάρκειας. Η επιχείρηση χρειάζεται να γνωρίζει το μελλοντικό της κόστος, ώστε να δεσμευθεί έναντι πελατών χωρίς δυσανάλογο κίνδυνο.
Η απάντηση απαιτεί συνδυασμό αποθήκευσης, δικτύων, αποτελεσματικής λειτουργίας της αγοράς και κατάλληλων συμβάσεων προμήθειας. Οι μακροχρόνιες συμφωνίες μπορούν να ενισχύσουν την προβλεψιμότητα, εφόσον λαμβάνουν υπόψη το πραγματικό προφίλ κατανάλωσης και το κόστος κάλυψης των ωρών χωρίς αντίστοιχη πράσινη παραγωγή.
Το ζητούμενο της επόμενης φάσης είναι κάθε νέα ενεργειακή επένδυση να συμβάλλει σε διαθέσιμη και ανταγωνιστική ηλεκτρική ενέργεια. Για τη μεταποίηση, η επιτυχία της πράσινης μετάβασης θα κριθεί τελικά από τον λογαριασμό παραγωγής και τη δυνατότητα διατήρησης βιώσιμης δραστηριότητας στην Ελλάδα.