Ένα πρακτικό εργαλείο, μέσω του οποίου οι επιχειρήσεις μπορούν να μετρούν την παραγωγικότητά τους και να συγκρίνουν τις επιδόσεις τους με ομοειδείς επιχειρήσεις στην Ελλάδα και την Ευρωπαϊκή Ένωση, παρουσίασαν χθες ο ΣΕΒ και το ΙΟΒΕ.
Ο νέος «Ενημερωτικός Οδηγός Μέτρησης της Παραγωγικότητας στις Επιχειρήσεις» παρουσιάστηκε στη συνεδρίαση του Γενικού Συμβουλίου του ΣΕΒ και συνοδεύεται από υπολογιστικό εργαλείο σε μορφή Excel. Χρησιμοποιώντας κυρίως δεδομένα από τις οικονομικές καταστάσεις και τα πληροφοριακά συστήματα, μια επιχείρηση μπορεί να υπολογίσει πόση αξία δημιουργεί ανά εργαζόμενο, πώς αξιοποιεί τη μισθοδοσία και τα πάγιά της και πόσο απέχει από τον ελληνικό και τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του κλάδου της.
Ο Οδηγός έρχεται τέσσερις μήνες μετά την παρουσίαση της μελέτης ΣΕΒ-ΙΟΒΕ «Παραγωγικότητα: Εθνικός Στόχος, Συλλογική Ευθύνη» και μεταφέρει πλέον την πρωτοβουλία στο επίπεδο της κάθε επιχείρησης. Επιδίωξη είναι κυρίως οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες παρακολουθούν συστηματικά τον τζίρο, τα κέρδη και τις ταμειακές ροές τους, να αποκτήσουν ένα αντίστοιχο σύστημα μέτρησης και συγκριτικής αξιολόγησης της παραγωγικότητάς τους.
Όπως υπογράμμισε ο πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, η βελτίωση της παραγωγικότητας συνδέεται άμεσα με την επιτάχυνση των παραγωγικών επενδύσεων και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.
«Το ζητούμενο πλέον δεν είναι απλώς να συνεχίσουμε την ίδια πορεία. Το ζητούμενο είναι να περάσουμε στην επόμενη φάση. Να μετατρέψουμε την πρόοδο των τελευταίων ετών σε σταθερά υψηλότερη παραγωγικότητα, σε περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις, σε ισχυρότερη διεθνή ανταγωνιστικότητα, σε μεγαλύτερη εξαγωγική δυναμική και, τελικά, σε καλύτερους μισθούς και μεγαλύτερη κοινωνική ευημερία», ανέφερε.
Τα πέντε βήματα
Η αφετηρία του Οδηγού είναι τέσσερα μεγέθη: η προστιθέμενη αξία, η απασχόληση υπολογισμένη σε ισοδύναμες θέσεις πλήρους απασχόλησης, η δαπάνη μισθοδοσίας και τα καθαρά πάγια.
Στο πρώτο βήμα, η επιχείρηση υπολογίζει την ακαθάριστη προστιθέμενη αξία, αφαιρώντας από την αξία της παραγωγής το κόστος των αγαθών και των υπηρεσιών που προμηθεύεται από τρίτους και χρησιμοποιεί στη δραστηριότητά της. Ο υπολογισμός μπορεί να γίνει με βάση την κατάσταση αποτελεσμάτων και τις σημειώσεις των οικονομικών καταστάσεων.
Στη συνέχεια, η απασχόληση μετατρέπεται σε ετήσιες μονάδες εργασίας, ώστε να συνυπολογίζονται με συγκρίσιμο τρόπο οι εργαζόμενοι πλήρους και μερικής απασχόλησης, οι ωρομίσθιοι και, όπου απαιτείται, οι πραγματικές ώρες εργασίας.
Το τρίτο βήμα είναι ο υπολογισμός των βασικών δεικτών: προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο, προστιθέμενη αξία ανά ευρώ μισθοδοσίας και προστιθέμενη αξία ανά ευρώ καθαρών παγίων. Μέσα από αυτούς η διοίκηση μπορεί να διαπιστώσει εάν η επιχείρηση δημιουργεί περισσότερη αξία με τους ίδιους πόρους και εάν οι επενδύσεις της αποδίδουν.
Ακολουθεί η εξέταση της διαχρονικής πορείας της ίδιας της επιχείρησης και κατόπιν η σύγκρισή της με ομοειδείς επιχειρήσεις. Ο Οδηγός επισημαίνει ότι μια απόκλιση από τον μέσο όρο ενός κλάδου δεν αρκεί από μόνη της για την εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων, καθώς μπορεί να αντανακλά διαφορές στο επιχειρηματικό μοντέλο, στο προϊόν, στο μέγεθος, στην ένταση κεφαλαίου ή στον βαθμό ανάθεσης δραστηριοτήτων σε τρίτους.
Για τον λόγο αυτόν προτείνεται η σύγκριση να γίνεται με όσο το δυνατόν πιο ομοειδείς επιχειρήσεις ως προς τον κλάδο και το μέγεθος και να εξετάζεται παράλληλα η διαχρονική πορεία της ίδιας της επιχείρησης.
Το πέμπτο και πιο προχωρημένο βήμα επιχειρεί να διαχωρίσει την επίδραση που έχει η αύξηση του κεφαλαίου ανά εργαζόμενο από τη συνολική βελτίωση της αποδοτικότητας. Με αυτόν τον τρόπο μια επιχείρηση μπορεί να δει εάν η παραγωγικότητά της αυξήθηκε επειδή χρησιμοποίησε περισσότερο κεφάλαιο ή επειδή βελτίωσε την τεχνολογία, την οργάνωση και τη χρήση των διαθέσιμων πόρων.
Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Νίκος Βέττας, σημείωσε ότι «η παραγωγικότητα βρίσκεται στον πυρήνα κάθε επιτυχημένης επιχείρησης και αποτελεί έναν δείκτη της αποτελεσματικότητας της αξιοποίησης των πόρων». Όπως πρόσθεσε, η μέτρησή της σε επίπεδο επιχείρησης αποτελεί βασικό πυλώνα για την κατανόηση της ανταγωνιστικότητας, τη σωστή κατανομή των πόρων, την ανθεκτικότητα και την αξιολόγηση της ικανότητας αποδοτικής μετατροπής τους σε προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής αξίας.
Ο υπολογιστής
Την εφαρμογή των πέντε βημάτων διευκολύνει το υπολογιστικό εργαλείο σε μορφή Excel που συνοδεύει τον Οδηγό. Το αρχείο είναι προσυμπληρωμένο με πραγματικό παράδειγμα από τη βιομηχανία τροφίμων, ώστε ο χρήστης να βλέπει πώς λειτουργεί πριν εισαγάγει τα στοιχεία της δικής του επιχείρησης.
Τα πεδία που πρέπει να συμπληρωθούν διακρίνονται χρωματικά. Αντικαθιστώντας τα υπάρχοντα αριθμητικά δεδομένα με τα δικά της, η επιχείρηση μπορεί να υπολογίσει αυτόματα την προστιθέμενη αξία, τις ετήσιες μονάδες εργασίας, την παραγωγικότητα ανά εργαζόμενο και την αξιοποίηση της μισθοδοσίας και των παγίων της.
Το εργαλείο περιλαμβάνει επίσης στοιχεία αναφοράς της Eurostat, τα οποία έχει επεξεργαστεί το ΙΟΒΕ. Με την εισαγωγή του αντίστοιχου κωδικού οικονομικής δραστηριότητας και του μεγέθους της επιχείρησης, υπολογίζεται η απόστασή της από τη μέση παραγωγικότητα του κλάδου στην Ελλάδα και στην ΕΕ-27, καθώς και από επιχειρήσεις αντίστοιχου μεγέθους.
Παράλληλα, πραγματοποιείται έλεγχος συμφωνίας ανάμεσα στις δύο εναλλακτικές μεθόδους υπολογισμού της προστιθέμενης αξίας, ενώ διατίθεται και αναλυτικό φύλλο για τη μετατροπή διαφορετικών καθεστώτων απασχόλησης σε ετήσιες μονάδες εργασίας. Στο προχωρημένο στάδιο, το εργαλείο υπολογίζει ποιο μέρος της μεταβολής της παραγωγικότητας προήλθε από τη χρήση περισσότερου κεφαλαίου ανά εργαζόμενο και ποιο από τη βελτίωση της συνολικής αποδοτικότητας.
Δύο παραδείγματα
Η χρησιμότητα της ανάλυσης αποτυπώνεται στα δύο παραδείγματα που περιλαμβάνει η τελική έκδοση του Οδηγού, με στοιχεία από δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις επιχειρήσεων για την περίοδο 2023-2024.
Στο παράδειγμα μιας βιομηχανίας τροφίμων, η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο αυξήθηκε κατά 5,1%, στα €60.876 το 2024. Η βαθύτερη ανάλυση έδειξε, ωστόσο, ότι η βελτίωση προήλθε από την αύξηση του κεφαλαίου ανά εργαζόμενο, ενώ η οργανωτική και τεχνολογική αποδοτικότητα υποχώρησε. Η εταιρεία χρησιμοποιούσε δηλαδή περισσότερο κεφάλαιο, χωρίς να έχει βελτιώσει αντίστοιχα την αποτελεσματικότητα με την οποία το αξιοποιούσε.
Στο δεύτερο παράδειγμα, από το λιανεμπόριο, η προστιθέμενη αξία ανά εργαζόμενο αυξήθηκε κατά 2,9%, στα €29.959. Σε αυτή την περίπτωση η βελτίωση αποδίδεται στην υψηλότερη τεχνολογική και οργανωτική αποδοτικότητα, καθώς το κεφάλαιο ανά εργαζόμενο μειώθηκε.
Με βάση τα τελευταία διαθέσιμα συγκριτικά στοιχεία, τα οποία αφορούν το 2023, τα παραδείγματα αναδεικνύουν και τη διαφορά ανάμεσα στην απόλυτη επίδοση και στη σχετική θέση μιας επιχείρησης. Η ενδεικτική βιομηχανία τροφίμων βρισκόταν πάνω από τον ελληνικό μέσο όρο του κλάδου, αλλά κατά 30,2% χαμηλότερα από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό. Αντίστοιχα, η επιχείρηση λιανεμπορίου ξεπερνούσε κατά 27,3% τον ελληνικό κλαδικό μέσο όρο, αλλά υπολειπόταν κατά 19,1% του ευρωπαϊκού.
Από τη μέτρηση στη δράση
Ο Οδηγός προτείνει η παραγωγικότητα να μην υπολογίζεται περιστασιακά, αλλά να ενταχθεί στην καθημερινή λειτουργία και στον στρατηγικό σχεδιασμό των επιχειρήσεων. Μεταξύ άλλων, συστήνει την καθιέρωση συστήματος καταγραφής των ωρών εργασίας, τον ετήσιο υπολογισμό των βασικών δεικτών, την τριμηνιαία παρακολούθηση των εσωτερικών τάσεων και τη σύνδεση των αποτελεσμάτων με τον προϋπολογισμό, τον επενδυτικό σχεδιασμό και συγκεκριμένο σχέδιο δράσης.
Στο δεύτερο μέρος του Γενικού Συμβουλίου του ΣΕΒ πραγματοποιήθηκε συζήτηση με τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Κωστή Χατζηδάκη για τις οικονομικές εξελίξεις και τις προτεραιότητες της επόμενης περιόδου.
«Έχοντας πλέον αφήσει πίσω μας την κρίση και έχοντας αποκαταστήσει την αξιοπιστία της χώρας, το μεγάλο μας στοίχημα πλέον είναι ένα μεγάλο αναπτυξιακό άλμα για την ελληνική οικονομία, με επίκεντρο τη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ανταγωνιστικότητας», ανέφερε ο κ. Χατζηδάκης.
Σύμφωνα με τον ίδιο, αυτό προϋποθέτει φιλικότερο περιβάλλον για την επιχειρηματικότητα και τις επενδύσεις, ταχύτερη διείσδυση της τεχνητής νοημοσύνης σε όλους τους κλάδους, ισχυρά κίνητρα για τον ψηφιακό μετασχηματισμό των επιχειρήσεων, ολοκλήρωση του χωροταξικού σχεδιασμού, μεγαλύτερη πρόσβαση σε ιδιωτικά κεφάλαια και αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού.
Ειδικά για τη βιομηχανία, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις για τη βελτίωση του πλαισίου λειτουργίας των βιομηχανικών πάρκων, την εξασφάλιση επαρκούς και κατάλληλης γης, τη σύνδεση των βιομηχανικών περιοχών με τα μεταφορικά δίκτυα και τις υποδομές, την περαιτέρω επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων και τη διεύρυνση της πρόσβασης σε κεφάλαια για παραγωγικές επενδύσεις.
Παράλληλα, κάλεσε τις επιχειρήσεις, τα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα να προετοιμαστούν εγκαίρως για την υποβολή ανταγωνιστικών προτάσεων στα νέα ευρωπαϊκά εργαλεία ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας που θα συνδεθούν με το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034.
-Κατεβάστε εδώ τον Ενημερωτικό Οδηγό Μέτρησης της Παραγωγικότητας στις Επιχειρήσεις
-Κατεβάστε εδώ τον Υπολογιστή Παραγωγικότητας Επιχείρησης
Λεζάντα κεντρικής φώτο: (από αριστερά): Ράνια Αικατερινάρη, Πρόεδρος Εκτελεστικής Επιτροπής & Αντιπρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ, Σπύρος Θεοδωρόπουλος, Πρόεδρος Δ.Σ. ΣΕΒ, Καθηγητής κ. Νίκος Βέττας, Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος ΙΟΒΕ, Γιώργος Μανιάτης, Συντονιστής Κλαδικών Μελετών ΙΟΒΕ, Γιώργος Χριστόπουλος, Γενικός Διευθυντής ΣΕΒ
Διαβάστε ακόμη
ΕΥΔΑΠ: Νερό με εφεδρείες στα νησιά – Το μοντέλο Σαχίνη για τις αφαλατώσεις
Εφορία: Πότε μπορεί να σας ελέγξει ακόμη και 10 χρόνια μετά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ