Brookings για Grexit, Ευρωζώνη και ευρωσκεπτικιστές

Ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε αποτελεί μεγαλύτερη απειλή για την Ευρωζώνη και όχι ο Αλέξης Τσίπρας συμπεραίνει η πρώτη ανάλυση του αμερικανικού ινστιτούτου εξωτερικής πολιτικής Brookings αναφορικά με την εκλογική επικράτηση του ΣΥΡΙΖΑ και τις διαπραγματεύσεις με τους Ευρωπαίους που θα ξεκινήσουν. 

Τονίζοντας ότι στη διαδικασία που ξεκινά το διακύβευμα είναι συνολικά το πρότζεκτ της Ευρωζώνης και όχι μόνο το μέλλον της Ελλάδας ο Τόμας Ράιτ, που υπογράφει το άρθρο, παραθέτει τις πρώτες σκέψεις του για τις εξελίξεις στη χώρα μας βλέποντας τουλάχιστον τρεις πολιτικές προεκτάσεις ή συνέπειες για το μέλλον της Ευρωζώνης από τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ.

1. Η άποψη ότι οι ευρύτερες συνέπειες από ένα Grexit θα είναι περιορισμένες αυξάνουν τις πιθανότητες εξόδου της Ελλάδας απ’ την Ευρωζώνη και δεν τις μειώνουν.

Σύμφωνα με τον άρθρογράφο αυτή η πεποίθηση φαίνεται να επικρατεί στην ίδια την Ευρωζώνη, σε αντίθεση με ότι συνέβαινε το 2012. “Εάν σήμερα η ΕΚΤ και η Γερμανία θεωρούν ότι οι συνέπειες μίας ελληνικής κρίσης μπορούν να περιοριστούν, δεν θα είναι πρόθυμοι να προβούν σε γενναίους συμβιβασμούς. Στο μεταξύ η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να νοιώσει ότι μπορεί να αντιμετωπίσει μία καταιγίδα αστάθειας. Ο Τσίπρας γνωρίζει ότι εκλέχθηκε επειδή οι ψηφοφόροι πιστεύουν ότι είανι αυθεντικά διαφορετικός. Είναι έξυπνος και ικανός να προσαρμόσει τις τακτικές του βασιζόμενος στις περιστάσεις. Ωστόσο, σημειώνει ο κ. Ράιτ, αμφιβάλω ότι θα εγκαταλείψει την βασική του επιδίωξη που τον έφερε εξάλλου στην εξουσία. Η έξοδος απ’ την Ευρωζώνη παραμένει απίθανη, αν μη τι άλλο επειδή η Γερμανία εξακολουθεί να μην επιθυμεί να πειραματιστεί παρά τα όσα λέει περί μετάδοσης (στο κάτω κάτω πριν επιτραπεί στη Lehman Brothers να χρεοκοπήσει η αμερικανική κυβέρνηση πίστευε ότι μπορούσε να το διαχειριστεί), αλλά θα μπορούσαν να φθάσουν πολύ κοντά στο όριο, και η ΕΚΤ θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει “βαρύ πυροβολικό” για να οδηγήσει στην χρηματοδοτική ασφυξία τις ελληνικές τράπεζες.

2. Τελικά ο Βόλφγκανγκ Σόιμπλε αποτελεί μεγαλύτερη απειλή για την Ευρωζώνη απ’ ότι ο Αλέξης Τσίπρας. Τις ερχόμενες εβδομάδες ο Αλέξης Τσίπρας θα ταυτοποιηθεί ως ο λόγος των προβλημάτων της Ευρωζώνης. Ωστόσο για πέντε χρόνια ο Γερμανός υπ. Οικονομικών – με την πλήρη στήριξη της Καγκελαρίου Μέρκελ – έχει επιβάλει την γερμανική οικονομική ορθοδοξία στην Ευρωζώνη, επιβάλοντας λιτότητα, δομικές μεταρρυθμίσεις στην Ευρωπεριφέρεια (αλλά όχι στη δική του χώρα), υποστήριξη για μία περιοριστική νομισματική πολιτική και την εθνικοποίηση των χρεών των τραπεζών. Σε αυτό το διάστημα οι χώρες του Νότου εξέλεξαν συστημικά κόμματα σε μία πλατφόρμα αλλαγής αυτής της προσέγγισης που όμως δεν απέφεραν κάτι. Έτσι το ένα μετά το άλλο αποδομούνται ενώ παράλληλα επωφελούνται τα πιο σκληρά λαϊκίστικα κόμματα. Το ΣΥΡΙΖΑ στην Ελλάδα, το Podemos στην Ισπανία, το Sinn Fein στην Ιρλανδία, το Εθνικό Μέτωπο στη Γαλλία. Τις επόμενες εβδομάδες η γερμανική κυβέρνηση θα διαμαρτυρηθεί για την ανευθυνότητα του ΣΥΡΙΖΑ αλλά είναι σημαντικό να θυμηθεί ότι ποδοπατούσαν καλύτερους εταίρους όταν είχαν την ευκαιρία

3. Αυτή είναι η στιγμή της γιγάντωσης ή της διάλυσης των Λαϊκιστών της Ευρώπης. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι το πρώτο αυθεντικό λαϊκίστικο κόμμα που εκλέγεται για να αναλάβει την κυβέρνηση χώρας στην Ευρωζώνη. Η διαφορά μεταξύ των λαϊκίστικων και των συστημικών αριστερών κομμάτων δεν είναι η αντίθεση τους στην επιβολή λιτότητας αλλά ότι δεν θα διστάσουν να διακόψουν τις σχέσεις τους με τη Γερμανία εάν το Βερολίνο δεν συναινέσει στα αιτήματα τους. Εάν ο ΣΥΡΙΖΑ καταφέρει να λάβει περισσότερες συναινέσεις σε σχέση με αυτές που έλαβαν τα συστημικά κόμματα τότε θα παρέχει ένα προηγούμενο και για τα υπόλοιπα λαϊκίστικα κόμματα στην Ευρωπεριφέρεια.

Σύμφωνα με τον Ράιτ η Γερμανία θα είναι ιδιαίτερα προσεκτική για να μην ενδυναμώσει τα λαϊκίστικα κινήματα εντός της Ευρωζώνης, να μην υπάρξει δηλαδή η “πολιτική μετάδοση”.

Το χειρότερο αποτέλεσμα θα ήταν για την Γερμανία να υπάρξει μία συμφωνία με την Ελλάδα που θα λέει στους ψηφοφόρους στις υπόλοιπες χώρες ότι ο μόνος τρόπος να πετύχεις συμβιβασμούς είναι να ψηφίσουν ασύμβατους λαϊκιστές. Από την άλλη το καλύτερο αποτελέσμα για τη Γερμανία είναι ο ΣΥΡΙΖΑ να αποδομηθεί στην Ελλάδα – είτε γιατί θα λειτουργήσουν ή θα φανούν ανεύθυνοι σε ότι αφορά την οικονομία – ως προειδοποίηση για τις υπόλοιπες χώρες. Ωστόσο εάν ο ΣΥΡΙΖΑ αποτύχει και η Ελλάδα αναγκαστεί να εξέλθει της Ευρωζώνης τότε αυτό θα αποτελέσει μεγάλο πλήγμα και για τη Γερμανία. Υπάρχει, φυσικά, μία μέση επιλογή, μία συνολική συμφωνία με το ευρωπαϊκό Νότο που θα ισχύσει για όλες τις χώρες και θα είναι ευρέως αποδεκτή. Μία επιλογή όμως που η Γερμανία έχει απορρίψει.

Απ’ την δική τους πλευρά οι κυβέρνήσεις στον ευρωπαϊκό νότο θα προβληματιστούν για το πως θα απαντήσουν στο ΣΥΡΙΖΑ. Απ’ τη μία πλευρά θέλουν αυτό που θέλει και ο ίδιος: ελάφρυνση του χρέους, τέλος στη λιτότητα και μία αναπτυξιακή ατζέντα. Από την άλλη δεν θέλουν να στείλουν το μήνυμα ότι ο μόνος τρόπος για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο είναι να ψηφίσουν οι λαοί τους υπέρ των λαϊκίστικων κομμάτων.

Επίσης για χρόνια έχουν επιμείνει ότι κατάφεραν την καλύτερη δυνατή συμφωνία και ότι η λιτότητα ήταν αναγκαίο κακό. Ένας θρίαμβος του ΣΥΡΙΖΑ στη διαπραγματευτικό τραπέζι υπονομεύει αυτή τη θέση. Και πάλι, το αποτέλεσμα που προτιμούν είναι ένας συνολικός διακανονισμός το οποίο θα μπορούσαν να πιστωθούν και οι ίδιοι, τραβώντας έτσι το χαλί κάτω απ’ τα πόδια των λαϊκίστικων κομμάτων των χωρών τους.