Νηολόγηση πλοίων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ανανέωση του υπέργηρου στόλου επιβατικών πλοίων. Αυστηροί κανόνες για την αντιμετώπιση των κινδύνων ασφαλείας που προκύπτουν από την ιδιοκτησία κρίσιμων λιμενικών υποδομών της ΕΕ από τρίτες χώρες (σ.σ. πρωτίστως την Κίνα). Στήριξη του ναυπηγικού και ναυπηγοεπισκευαστικού κλάδου εντός της ΕΕ και προώθηση της ναυπηγικής βιομηχανίας υψηλής τεχνολογίας, όπως η ναυπήγηση πλοίων υποστήριξης για υπεράκτια αιολικά πάρκα και υποβρύχια drones, καθώς και η περαιτέρω ανάπτυξη λιμένων διπλής χρήσης (σ.σ. εμπορικής και στρατιωτικής) για την ενίσχυση της άμυνας και της ασφάλειας της ΕΕ.

Αυτά είναι μερικά μόνο από τα μέτρα που παρουσίασε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της «Βιομηχανικής Ναυτιλιακής Στρατηγικής της ΕΕ» και της «Στρατηγικής για τους Λιμένες». Οι αριθμοί που καταδεικνύουν την ανάγκη μιας νέας προσέγγισης στις εν λόγω πολιτικές μιλούν από μόνοι τους.

Από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ, τα 22 είναι παράκτια· ήτοι μόνο η Αυστρία, το Λουξεμβούργο, η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Τσεχία δεν περιβάλλονται από θάλασσα. Συνολικά, η ΕΕ διαθέτει 70.000 χιλιόμετρα ακτογραμμής και το 40% των Ευρωπαίων πολιτών ζει σε ακτίνα 50 χιλιομέτρων από τη θάλασσα. Η Ελλάδα κατέχει τα πρωτεία σε μήκος ακτογραμμής μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, με συνολικό μήκος που ξεπερνά τα 13.600 χιλιόμετρα. Ο ελληνόκτητος εμπορικός στόλος διατηρεί την πρώτη θέση παγκοσμίως, με συνολική χωρητικότητα που ξεπερνά τ0υς 458 εκατομμύρια τόνους, ακολουθούμενος από την Κίνα και την Ιαπωνία. Παράλληλα, το διά θαλάσσης εμπόριο και οι ακτοπλοϊκές μεταφορές υποστηρίζουν περίπου 5 εκατ. θέσεις εργασίας στην ΕΕ και συνεισφέρουν πάνω από 250 δισεκατομμύρια ευρώ σε ακαθάριστη προστιθέμενη αξία κάθε χρόνο.

Ωστόσο, ο στόλος των επιβατηγών πλοίων με σημαία κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης γηράσκει, χωρίς να ανανεώνεται επαρκώς. Αυτό θέτει ζητήματα ασφάλειας για τους επιβάτες, το περιβάλλον και τα εμπορεύματα. Από το 2023, η μέση ηλικία των επιβατηγών/οχηματαγωγών πλοίων με σημαία ΕΕ ήταν 29 έτη, έναντι 28 ετών το 2019, ενώ στην περίπτωση της χώρας μας υπάρχουν πλοία που εκτελούν μεταφορές επιβατών και εμπορευμάτων στα ελληνικά νησιά, η ηλικία των οποίων ξεπερνά ακόμη και τα 30 έτη. Παράλληλα, κρατικές εταιρείες τρίτων χωρών, όπως η κινεζική COSCO, έχουν τον πλειοψηφικό έλεγχο σε δύο μεγάλα λιμάνια της ΕΕ — τον Πειραιά και το Ζέεμπρυγκε στο Βέλγιο — ενώ η ίδια εταιρεία κατέχει σημαντικό μειοψηφικο πακέτο σε τουλάχιστον άλλα δώδεκα ευρωπαϊκά λιμάνια, μεταξύ των οποίων το Ρότερνταμ, η Αμβέρσα-Μπριζ και το Αμβούργο.

Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, διά στόματος του Στεφάν Σεζουρνέ, εκτελεστικού αντιπροέδρου της Κομισιόν αρμόδιου για την Ευημερία και τη Βιομηχανική Στρατηγική, του Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολου Τζιτζικώστα και του Ραφαέλε Φίτο, εκτελεστικού αντιπροέδρου για τη Συνοχή και τις Μεταρρυθμίσεις, παρουσίασε στις Βρυξέλλες τις στρατηγικές της ΕΕ για τη Βιομηχανική Ναυτιλία και τους Λιμένες, με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας σε ολόκληρο τον ναυτιλιακό τομέα.

Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η νέα αυτή στρατηγική θα ενισχύσει τη ναυπηγική και ναυπηγοεπισκευαστική βιομηχανία, καθώς και τη ναυτιλία της ΕΕ, καθορίζοντας μέτρα για τη διατήρηση της παγκόσμιας ηγετικής θέσης της στην υψηλής τεχνολογίας ναυπηγική βιομηχανία και στις προηγμένες ναυτιλιακές τεχνολογίες. Παράλληλα, αποσκοπεί στην υποστήριξη της ανταγωνιστικότητας και των θαλάσσιων μεταφορών υψηλής ποιότητας, επιδιώκοντας δίκαιο ανταγωνισμό σε διεθνές επίπεδο.

Τα χρηματοδοτικά εργαλεία της ΕΕ

Μέσω συντονισμένων επενδύσεων, χρηματοδότησης, κανονιστικών πρωτοβουλιών και ανάπτυξης δεξιοτήτων, η Κομισιόν επιδιώκει να ενισχύσει την καινοτομία, να απλοποιήσει τις διοικητικές διαδικασίες και να αξιοποιήσει πλήρως την ενιαία αγορά. Συγκεκριμένα, η νέα στρατηγική στοχεύει στην κινητοποίηση των υφιστάμενων χρηματοδοτικών μέσων και πόρων της ΕΕ, όπως:

Από το 2014, ο Μηχανισμός «Συνδέοντας την Ευρώπη» έχει παράσχει υποστήριξη ύψους 220 εκατομμυρίων ευρώ για διαφορετικούς τύπους πλοίων και παρεμβάσεων. Μέσω πρόσκλησης υποβολής προτάσεων το 2026, η Επιτροπή θα υποστηρίξει την ανανέωση και την απανθρακοποίηση του ναυτιλιακού στόλου, με ιδιαίτερη έμφαση στα πορθμεία και τα παράκτια πλοία, ενισχύοντας παράλληλα τις εγχώριες παραγωγικές ικανότητες και την τεχνολογική πρωτοπορία της ΕΕ. Η πρόσκληση του 2026 θα στηρίξει επίσης την ανάπτυξη υποδομών ηλεκτροδότησης πλοίων από την ξηρά στα λιμάνια.

Το Ταμείο Καινοτομίας έχει υποστηρίξει από το 2020 δεκατρία ναυτιλιακά έργα, με χρηματοδότηση περίπου 600 εκατομμυρίων ευρώ. Μέσω ειδικής πρόσκλησης, η Επιτροπή θα ενισχύσει περαιτέρω τη μείωση των εκπομπών και την προώθηση της καινοτομίας στον ναυτιλιακό τομέα.

Για την υποστήριξη της απανθρακοποίησης, η Επιτροπή θα εξετάσει ειδικό μηχανισμό βασισμένο σε δικαιώματα του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ΣΕΔΕ), στο πλαίσιο της επερχόμενης αναθεώρησης του ΣΕΔΕ της ΕΕ.

Θα ενθαρρύνει επίσης τα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν μέρος των εθνικών τους εσόδων από το ΣΕΔΕ για επενδύσεις στη μείωση των εκπομπών στη ναυτιλία. Επιπλέον, μπορούν να αξιοποιήσουν ευκαιρίες στο πλαίσιο του προγράμματος ReArm Europe / Ετοιμότητα, το οποίο στοχεύει στην κινητοποίηση έως 800 δισεκατομμυρίων ευρώ σε αμυντικές δαπάνες έως το 2030, για την ενίσχυση των ναυτικών βιομηχανικών και τεχνολογικών δυνατοτήτων.
Στο πλαίσιο του πυλώνα ΙΙ του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» για την περίοδο 2025-2027, θα διατεθούν έως 184,5 εκατομμύρια ευρώ για την Ευρωπαϊκή Σύμπραξη για τις Πλωτές Μεταφορές Μηδενικών Εκπομπών και για συνεργατική έρευνα. Από το 2019, συνολικά 1,1 δισεκατομμύρια ευρώ έχουν διατεθεί σε επίπεδο ΕΕ για την ενίσχυση των ναυτικών δυνατοτήτων μέσω του EDIDP, της PADR και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας.

Σε αυτά περιλαμβάνονται 130 εκατομμύρια ευρώ διαθέσιμα στο πλαίσιο των προσκλήσεων του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (2026), που θα χρηματοδοτήσουν έργα όπως η βελτίωση ημιαυτόνομων επιφανειακών σκαφών και η προστασία υποθαλάσσιων υποδομών.

Το προτεινόμενο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, σε σύνδεση με το μελλοντικό πρόγραμμα «Ορίζων Ευρώπη» και με την επιφύλαξη των διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, θα μπορούσε να στηρίξει επενδύσεις σε καθαρά και ψηφιοποιημένα σκάφη, καθώς και την καινοτομία και τον εκσυγχρονισμό στη ναυπηγική βιομηχανία, την υπεράκτια ενέργεια και τις «μπλε» τεχνολογίες. Παράλληλα, η Επιτροπή θα επανεξετάσει τα κριτήρια της Ταξινόμησης Βιώσιμης Χρηματοδότησης, ώστε να βελτιωθεί η πρόσβαση του ναυτιλιακού τομέα σε χρηματοδότηση και να ενισχυθούν τα κίνητρα για βιώσιμες επενδύσεις.

Η Στρατηγική της ΕΕ για τα Λιμάνια περιγράφει τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά μέσα (CEF, ταμεία συνοχής, Ταμείο Καινοτομίας) και επιδιώκει καλύτερο συντονισμό, ελαχιστοποίηση κινδύνου, συνδυασμό χρηματοδότησης και ενίσχυση της τεχνικής βοήθειας, ιδίως για καινοτόμα έργα που μεταβαίνουν από το πιλοτικό στάδιο σε ανάπτυξη μεγάλης κλίμακας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και σε μικρότερους και μεσαίου μεγέθους λιμένες, καθώς και σε επενδύσεις που αφορούν την απανθρακοποίηση, την ασφάλεια, την ψηφιοποίηση και την ανθεκτικότητα.

Τέλος, στο πλαίσιο του «Ορίζων Ευρώπη», η νέα «Κοινότητα Γνώσης και Καινοτομίας» για το νερό, τη θάλασσα και τη ναυτιλία, υπό το Ευρωπαϊκό Ινστιτούτο Καινοτομίας και Τεχνολογίας (EIT), θα ενσωματώσει τους λιμένες στο «τρίγωνο καινοτομίας-γνώσης» μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών ιδρυμάτων και επιχειρήσεων.

Διαβάστε ακόμη

Πετρέλαιο: Αλλάζει ο παγκόσμιος χάρτης – Στόχος των αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν και το Πεκίνο

Μέση Ανατολή: Εκτοξεύεται η ζήτηση για ιδιωτικές πτήσεις με τιμές έως 235.000 δολ!

Ανασφάλιστα ΙΧ, ΚΤΕΟ και ακινησία στο μικροσκόπιο – Μάρτιο και Αύγουστο οι μαζικές διασταυρώσεις

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα