Η Ευρωπαϊκή Ένωση εισέρχεται σε μία από τις πιο κρίσιμες και αμφιλεγόμενες δημοσιονομικές διαπραγματεύσεις των τελευταίων δεκαετιών. Η Κομισιόν επιχειρεί να επανασχεδιάσει εκ βάθρων τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034, προωθώντας ένα σχέδιο σχεδόν 2 τρισ. ευρώ που αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο θα χρηματοδοτούνται οι ευρωπαϊκές πολιτικές τα επόμενα χρόνια.
Πίσω όμως από το φιλόδοξο σχέδιο για μεγαλύτερες επενδύσεις, ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και αύξηση των αμυντικών δαπανών, αναδύονται έντονες ανησυχίες για τη βιωσιμότητα του νέου μοντέλου και για το κατά πόσο οι αλλαγές αυτές μπορούν πράγματι να οδηγήσουν σε αποτελεσματικότερη διαχείριση των ευρωπαϊκών πόρων.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο προειδοποιεί ότι η προτεινόμενη αναδιάρθρωση ενδέχεται να δημιουργήσει νέους κινδύνους στη δημοσιονομική εποπτεία και να αποδυναμώσει τους μηχανισμούς ελέγχου, την ώρα που οι διαπραγματεύσεις για την έγκριση του νέου πλαισίου πλησιάζουν.
Μια ιστορική ανατροπή στη δομή του προϋπολογισμού
Οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής δεν περιορίζονται σε μια απλή αύξηση κονδυλίων. Πρόκειται για μια συνολική αναμόρφωση της αρχιτεκτονικής του κοινοτικού προϋπολογισμού.
Το συνολικό πακέτο φτάνει σχεδόν τα 2 τρισ. ευρώ, καταγράφοντας τεράστια αύξηση σε σχέση με την τρέχουσα δημοσιονομική περίοδο. Αυτό σημαίνει ότι και οι εθνικές συνεισφορές των κρατών-μελών αναμένεται να αυξηθούν σημαντικά, επιβαρύνοντας περαιτέρω τους εθνικούς προϋπολογισμούς σε μια περίοδο όπου πολλές οικονομίες αντιμετωπίζουν ήδη πιέσεις από υψηλό χρέος και αδύναμη ανάπτυξη.
Παράλληλα, η Επιτροπή προωθεί την επέκταση των ίδιων πόρων της ΕΕ, αυξάνοντας τις πηγές εσόδων από τέσσερις σε εννέα. Στο τραπέζι βρίσκονται νέοι μηχανισμοί χρηματοδότησης που συνδέονται με περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις, φόρους κατανάλωσης και νέες εταιρικές εισφορές.
Την ίδια στιγμή, περιορίζεται ο βαθμός άμεσης συνδιαχείρισης κονδυλίων με τα κράτη-μέλη, ενώ δημιουργείται ένα νέο υπερταμείο εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ που θα συνδέει τη συνοχή και τη γεωργική πολιτική μέσα από ενιαία εθνικά σχέδια.
Άμυνα, δάνεια και αυξημένο χρέος
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, καθώς οι γεωπολιτικές εντάσεις ωθούν την ΕΕ σε μεγαλύτερες στρατιωτικές δαπάνες και ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της.
Ωστόσο, το πιο αμφιλεγόμενο σημείο αφορά τη δυνατότητα χρηματοδότησης μέσω δανεισμού. Η πρόταση δίνει στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να αξιοποιήσουν επιστρεπτέα δάνεια ύψους έως 150 δισ. ευρώ, κάτι που θεωρείται πρωτοφανές για την κλίμακα του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο εκτιμά ότι μια τέτοια στρατηγική μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική διόγκωση του ευρωπαϊκού χρέους, ιδιαίτερα αν δεν εγκριθούν οι νέες πηγές εσόδων που σχεδιάζει η Κομισιόν.
Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι επιλογές θα είναι εξαιρετικά δύσκολες: είτε τα κράτη-μέλη θα χρειαστεί να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τις συνεισφορές τους είτε η ίδια η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αναγκαστεί να περιορίσει τις φιλοδοξίες του νέου προϋπολογισμού.
Οι κίνδυνοι για γεωργία και ανταγωνισμό
Ένα ακόμη κρίσιμο σημείο αφορά τη συγχώνευση διαφορετικών πολιτικών και χρηματοδοτικών εργαλείων κάτω από κοινά σχήματα διαχείρισης.
Οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της ΕΕ φοβούνται ότι αυτή η προσέγγιση μπορεί να οδηγήσει σε συγκρούσεις προτεραιοτήτων και σε άνιση κατανομή πόρων μεταξύ κρατών-μελών.
Στον αγροτικό τομέα, για παράδειγμα, υπάρχει ανησυχία ότι διαφορετικές εθνικές στρατηγικές θα μπορούσαν να δημιουργήσουν στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό και ανισότητες μεταξύ παραγωγών σε διαφορετικές χώρες.
Παράλληλα, οι επικριτές του σχεδίου προειδοποιούν ότι η μεγαλύτερη ευελιξία στις δαπάνες δεν σημαίνει απαραίτητα καλύτερα αποτελέσματα. Το νέο πλαίσιο αξιολόγησης θεωρείται αδύναμο, καθώς δεν διασφαλίζει ότι θα μπορεί να μετρηθεί με ακρίβεια η πραγματική αποτελεσματικότητα των ευρωπαϊκών κονδυλίων.
Αδύναμοι έλεγχοι και φόβοι για αδιαφάνεια
Σημαντικές επιφυλάξεις εκφράζονται και για τους μηχανισμούς εποπτείας. Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο υποστηρίζει ότι μεγάλα τμήματα του νέου προϋπολογισμού θα βασίζονται υπερβολικά στους εθνικούς μηχανισμούς ελέγχου, οι οποίοι σε αρκετές περιπτώσεις θεωρούνται ανεπαρκείς.
Την ίδια στιγμή, επισημαίνεται ότι οι προτάσεις δεν διασφαλίζουν επαρκώς την πλήρη πρόσβαση των ευρωπαϊκών ελεγκτικών αρχών στα απαραίτητα στοιχεία και δεδομένα.
Αυτό ενισχύει τους φόβους ότι η μεγαλύτερη ευελιξία στη διαχείριση κονδυλίων μπορεί τελικά να συνοδευτεί από χαμηλότερη διαφάνεια και αυξημένο κίνδυνο κακοδιαχείρισης.
Διαβάστε ακόμη
ΕΚΚΟΜΕΔ: Πώς θα μοιραστούν τα 750 εκατ. ευρώ της δράσης «Greece On Screen»
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.