Δείτε περισσότερα άρθρα μας στα αποτελέσματα αναζήτησης

Add Newmoney.gr on Google

Η Ευρώπη καλείται να προστατεύσει ταυτόχρονα την παραγωγή, το εισόδημα των νοικοκυριών και τα δημόσια οικονομικά της, καθώς ένα νέο ενεργειακό σοκ απειλεί να αφήσει βαθύτερα σημάδια από μια προσωρινή άνοδο των λογαριασμών. Με τις επιχειρήσεις ακόμη αποδυναμωμένες από την κρίση του 2022, ο φετινός χειμώνας εξελίσσεται σε δοκιμασία ανταγωνιστικότητας, επάρκειας εφοδιασμού και πολιτικής αντοχής.

Το πρόσθετο κόστος των ευρωπαϊκών ενεργειακών εισαγωγών από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν έχει ξεπεράσει τα 127 δισ. ευρώ. Πρόκειται για πόρους που απομακρύνονται από την ευρωπαϊκή οικονομία, περιορίζοντας τις δυνατότητες κατανάλωσης και επενδύσεων, την ώρα που οι κυβερνήσεις διαθέτουν μικρότερα δημοσιονομικά περιθώρια για παρεμβάσεις.

Η βιομηχανία μπροστά σε νέο κύμα πίεσης

Το φυσικό αέριο έχει ανατιμηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας στα τέλη Οκτωβρίου τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Παράλληλα, το ντίζελ κινείται σε επίπεδα-ρεκόρ, η κηροζίνη έχει σχεδόν διπλασιάσει το κόστος της και η ηλεκτρική ενέργεια επιβαρύνει περαιτέρω την παραγωγή.

Οι επιπτώσεις διαχέονται από τα χημικά και τα λιπάσματα έως τη γεωργία, τις κατασκευές και τις αερομεταφορές. Στις οδικές μεταφορές, το κόστος καυσίμων έχει αυξηθεί περίπου 20% από την έναρξη του πολέμου, ενώ οι χρεώσεις μεταφοράς εμπορευμάτων έχουν ενισχυθεί κατά περίπου 15%, μεταφέροντας νέες πληθωριστικές πιέσεις στην αγορά.

Η αντοχή των μικρότερων επιχειρήσεων είναι περιορισμένη. Περίπου το 70% των ευρωπαϊκών φορτηγών ανήκει σε στόλους μικρότερους των δέκα οχημάτων, συχνά οικογενειακών επιχειρήσεων με στενά περιθώρια κέρδους.

Στη βιομηχανία λιπασμάτων, η Yara, με 21 εργοστάσια στην Ευρώπη, αντιμετωπίζει ενδεχόμενη αύξηση ενεργειακού κόστους κατά 450 εκατ. δολάρια σε ετήσια βάση στο τέταρτο τρίμηνο, εφόσον διατηρηθούν οι υψηλές τιμές αερίου. Παράλληλα, επεκτείνει την παραγωγή της εκτός Ευρώπης, αναζητώντας μικρότερη έκθεση στο ευρωπαϊκό κόστος.

Τα αποθέματα και ο αστάθμητος παράγοντας του καιρού

Η έναρξη του χειμώνα βρίσκει τις αποθήκες φυσικού αερίου περίπου 15 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα από τον πρόσφατο μέσο όρο. Αυτό περιορίζει το διαθέσιμο απόθεμα ασφαλείας απέναντι σε παρατεταμένο ψύχος ή νέα διακοπή προμηθειών.

Σε δυσμενές σενάριο, με χαμηλότερες θερμοκρασίες και πιεσμένη διεθνή αγορά LNG, η πληρότητα θα μπορούσε να περιοριστεί στο 10% στο τέλος του χειμώνα. Η αποφυγή μιας τέτοιας εξέλιξης θα απαιτούσε μείωση της ζήτησης κατά 15%, ενώ η Γερμανία εμφανίζεται ιδιαίτερα εκτεθειμένη.

Οι προβλέψεις για γενικά ηπιότερο χειμώνα προσφέρουν κάποια ανακούφιση, χωρίς να αποκλείουν ισχυρές ψυχρές εισβολές. Επιπλέον, χαμηλές θερμοκρασίες στην Ασία θα ενίσχυαν τον ανταγωνισμό για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου, αυξάνοντας το κόστος εξασφάλισής τους.

Η πίεση μπορεί να συνεχιστεί και μετά τον χειμώνα. Εάν οι αποθήκες αδειάσουν περισσότερο, η θερινή αναπλήρωσή τους θα απαιτήσει πρόσθετες αγορές. Ήδη, τα συμβόλαια για το καλοκαίρι του 2027 διαπραγματεύονται ακριβότερα από εκείνα του επόμενου χειμώνα, δυσκολεύοντας την οικονομική λογική της αποθήκευσης.

Ακριβή στήριξη και πολιτικές τριβές

Οι δημοσιονομικές παρεμβάσεις των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων πλησιάζουν τα 35 δισ. ευρώ, έχοντας υπερτριπλασιαστεί από τον Ιούνιο. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά τους εξαρτάται από τη στόχευση: οριζόντιες επιδοτήσεις μπορούν να επιβαρύνουν τους προϋπολογισμούς και ταυτόχρονα να συντηρήσουν υψηλή κατανάλωση καυσίμων.

Η Ισπανία έχει διαθέσει περίπου 12 δισ. ευρώ από τον Μάρτιο, ενώ η Ιταλία εξετάζει πλαφόν στο αέριο που χρησιμοποιείται στην ηλεκτροπαραγωγή. Στη Γαλλία, το υψηλό έλλειμμα περιορίζει τις δυνατότητες γενικευμένης στήριξης, ενισχύοντας την πολιτική αντιπαράθεση.

Με περισσότερους από τους μισούς Ευρωπαίους να οδηγούνται στις κάλπες μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες, η ενέργεια αποκτά καθοριστική εκλογική βαρύτητα. Παράλληλα, οι διαφορετικές εθνικές δυνατότητες παρέμβασης τροφοδοτούν τριβές μεταξύ κρατών.

Η απειλή μόνιμων απωλειών

Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ υπενθυμίζει ότι η διαφοροποίηση προμηθευτών δεν εξαλείφει την εξάρτηση από τις διεθνείς αγορές. Ακόμη και με αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, η αποκλιμάκωση στο ευρωπαϊκό ντίζελ μπορεί να χρειαστεί έως έξι μήνες.

Η ανάπτυξη ΑΠΕ, αποθήκευσης και εξηλεκτρισμού αποτελεί τη μακροπρόθεσμη διέξοδο. Για ορισμένες επιχειρήσεις, όμως, ο χρόνος εξαντλείται. Η γερμανική Kahla Porzellan, με ιστορία 182 ετών, αναμένεται να κλείσει έως το τέλος της χρονιάς, με απώλεια 100 θέσεων εργασίας.

Το μηνιαίο κόστος αερίου της έφτασε τα 180.000 ευρώ, αντιστοιχώντας στο 70% του λειτουργικού κόστους. Η περίπτωσή της συμπυκνώνει τον μεγαλύτερο ευρωπαϊκό κίνδυνο: η εξισορρόπηση της αγοράς ενέργειας να επιτευχθεί ξανά μέσα από μόνιμη συρρίκνωση της βιομηχανικής παραγωγής.