Η μάχη για τα δισεκατομμύρια της πράσινης μετάβασης δεν δίνεται μόνο στα εργοστάσια και τα ερευνητικά κέντρα. Δίνεται και στους διαδρόμους των Βρυξελλών, εκεί όπου αποφασίζεται ποιες τεχνολογίες θα βρεθούν στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής και ποιες θα διεκδικήσουν μεγαλύτερο μερίδιο από τα γενναιόδωρα προγράμματα χρηματοδότησης.
Σε αυτή τη μάχη, η ευρωπαϊκή βιομηχανία ηλιακής θερμότητας (συστημάτων που αξιοποιούν την ηλιακή ενέργεια για την παραγωγή ζεστού νερού και θερμότητας) παραδέχεται ότι για χρόνια υστερούσε. Χωρίς ισχυρή παρουσία στα κέντρα λήψης αποφάσεων, είδε άλλες τεχνολογίες να μονοπωλούν το ενδιαφέρον κυβερνήσεων, επενδυτών και ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Σήμερα, όμως, το σκηνικό αλλάζει. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από το “Clean Industrial Deal” και τη στρατηγική “Made in Europe”, επιχειρεί να ανασυγκροτήσει τη βιομηχανική της βάση, να περιορίσει την εξάρτησή της από την Ασία και να ενισχύσει την ευρωπαϊκή παραγωγή πράσινων τεχνολογιών.
Και η ηλιακή θερμότητα θεωρεί ότι τώρα είναι η στιγμή να διεκδικήσει μεγαλύτερο ρόλο.
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι εξαιρετικά σημαντικό. Σε αντίθεση με άλλους τομείς της πράσινης οικονομίας, όπου η χώρα προσπαθεί να αποκτήσει παραγωγική παρουσία, στην ηλιακή θερμότητα διαθέτει ήδη έναν από τους ισχυρότερους βιομηχανικούς κλάδους της Ευρώπης.
«Δεν σήκωναν το τηλέφωνο»
«Δεν έχουμε πείσει ακόμη αυτούς που νομοθετούν και αυτούς που αποφασίζουν πού θα πάνε τα χρήματα για τη σημασία της ηλιακής θερμότητας», παραδέχθηκε ο ευρωβουλευτής και ειδικός σε θέματα ευρωπαϊκής ενέργειας Γιάννης Μανιάτης, στο 1ο Συνέδριο ΕΒΗΕ “Industrial Leadership in the decarbonization Era”.
Ο ίδιος κάλεσε τις επιχειρήσεις να ενισχύσουν την κοινή τους εκπροσώπηση στις Βρυξέλλες, ακόμη και μέσα από τη δημιουργία επιστημονικών συμβουλίων και οργανωμένης παρουσίας στα ευρωπαϊκά κέντρα λήψης αποφάσεων.
Ωστόσο, το κλίμα αλλάζει σταδιακά, όπως περιέγραψε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της Solar Heat Europe, της ευρωπαϊκής ένωσης που εκπροσωπεί τη βιομηχανία ηλιακής θερμότητας στις Βρυξέλλες, Guglielmo Cioni.
«Σήμερα δεχόμαστε σχεδόν κάθε εβδομάδα κλήσεις από υψηλόβαθμους αξιωματούχους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίοι στο παρελθόν ούτε καν απαντούσαν στα τηλεφωνήματά μας», είπε, αποτυπώνοντας τη νέα προσοχή που συγκεντρώνει ο κλάδος.
Όπως τόνισε, η ενεργειακή ασφάλεια, η ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής παραγωγής και η προσπάθεια μείωσης της εξάρτησης από τρίτες χώρες δημιουργούν μια ιστορική ευκαιρία.
«Η αγορά της ενέργειας είναι τεράστια και ο ανταγωνισμός εξαιρετικά σκληρός. Η ηλιακή θερμότητα είναι ένας μικρός κλάδος, αλλά έχει σημαντικό ρόλο να διαδραματίσει. Χρειαζόμαστε τη θέση μας κάτω από τον ήλιο», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Γιατί έμεινε πίσω
Η «μάχη» της ηλιακής θερμότητας ξεκινά από ένα παράδοξο.
Περίπου το 50% της συνολικής ενεργειακής κατανάλωσης στην Ευρώπη αφορά τη θέρμανση και την ψύξη. Οι μεταφορές αντιστοιχούν περίπου στο 30% και η ηλεκτρική ενέργεια μόλις στο 20%.
Κι όμως, για περισσότερες από δύο δεκαετίες η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική επικεντρώθηκε σχεδόν αποκλειστικά στον «πράσινο» ηλεκτρισμό, με αποτέλεσμα τεχνολογίες όπως τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά να συγκεντρώσουν το μεγαλύτερο μέρος της πολιτικής προσοχής και των χρηματοδοτήσεων.
«Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ταυτίστηκαν σχεδόν αποκλειστικά με την παραγωγή ηλεκτρισμού. Η ηλιακή θερμότητα δεν παράγει ηλεκτρική ενέργεια, παράγει θερμότητα. Έτσι αντιμετωπίστηκε περισσότερο ως μέτρο εξοικονόμησης ενέργειας παρά ως τεχνολογία παραγωγής καθαρής ενέργειας», εξηγεί στο newmoney ο Pedro Dias, εκπρόσωπος της Solar Heat Europe.
Και όμως, η ηλιακή θερμότητα μόνο περιθωριακή τεχνολογία δεν είναι. Σήμερα λειτουργούν περισσότερα από 12 εκατομμύρια ηλιακά θερμικά συστήματα στην Ευρώπη, τα οποία καλύπτουν ανάγκες σε κατοικίες, ξενοδοχεία, βιομηχανικές εγκαταστάσεις και δίκτυα τηλεθέρμανσης.
Σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η ηλιακή θερμότητα θα μπορούσε να καλύπτει έως και το 11% της παγκόσμιας βιομηχανικής ζήτησης για θερμότητα έως το 2050, ενώ στην Ευρώπη αποτελεί μία από τις λίγες τεχνολογίες που διαθέτουν ισχυρή εγχώρια παραγωγική βάση.
Την ίδια ώρα, ο κλάδος καλείται να ανταγωνιστεί τεχνολογίες όπως οι αντλίες θερμότητας, οι οποίες έχουν γνωρίσει ραγδαία ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια, απολαμβάνοντας ισχυρή πολιτική και χρηματοδοτική στήριξη.
Ένα ελληνικό success story που διεκδικεί μεγαλύτερο ρόλο
Ελάχιστοι γνωρίζουν ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται ήδη στους ευρωπαϊκούς πρωταγωνιστές της ηλιακής θερμότητας (από τους ηλιακούς στις ταράτσες των σπιτικών έως σύγχρονα ηλιοθερμικά συστήματα σε βιομηχανικές και νοσοκομειακές μονάδες).
Η εγχώρια βιομηχανία διαθέτει πλήρως καθετοποιημένη παραγωγή – από τις πρώτες ύλες μέχρι το τελικό προϊόν – ενώ το 60%-65% της παραγωγής εξάγεται σε περίπου 80 χώρες (από την ΕΕ και την Αμερική έως το Βιετνάμ και την Κορέα), καθιστώντας τον κλάδο ένα από τα πιο εξωστρεφή βιομηχανικά success stories της χώρας.
Πρόκειται, μάλιστα, για έναν από τους λίγους τομείς της πράσινης οικονομίας όπου η Ελλάδα δεν προσπαθεί σήμερα να αποκτήσει βιομηχανική παρουσία, αλλά διαθέτει ήδη τεχνογνωσία, παραγωγική βάση και διεθνή αναγνώριση.
Δεν είναι τυχαίο ότι το πρώτο συνέδριο της ΕΒΗΕ ήταν αφιερωμένο στη μνήμη του Κώστα Τραβασάρου, μιας από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της ευρωπαϊκής βιομηχανίας ηλιακής θερμότητας. Ως επικεφαλής της Solarnet και επί σειρά ετών πρόεδρος της Solar Heat Europe, συνέβαλε καθοριστικά στη διεθνή καταξίωση του ελληνικού κλάδου.
Αυτή ακριβώς η παραγωγική βάση είναι που, σύμφωνα με τον διευθυντή Βιομηχανίας, Ενέργειας και Πράσινης Μετάβασης του ΣΕΒ, Χρήστο Βασιλάκο, μπορεί να επιτρέψει στην Ελλάδα να αξιοποιήσει τη νέα στρατηγική “Made in Europe”.
Όπως επισήμανε, η χώρα διαθέτει ανταγωνιστικές επιχειρήσεις σε όλη την αλυσίδα παραγωγής:
«Υπάρχουν σημαντικά περιθώρια να ενισχυθεί το αποτύπωμα των ελληνικών επιχειρήσεων και πρέπει να είμαστε παρόντες σε αυτή τη διαδικασία», σημείωσε.
Από την πλευρά του, ο αντιπρόεδρος της ΕΒΗΕ, Χάρης Μιχαλόπουλος, υπενθύμισε ότι η Ελλάδα υπήρξε πρωτοπόρος στην ηλιακή θερμότητα εδώ και περισσότερα από 50 χρόνια, αναπτύσσοντας μια ολοκληρωμένη αλυσίδα αξίας, από τις πρώτες ύλες έως το τελικό προϊόν. Όπως τόνισε, πρόκειται για μια αποκεντρωμένη τεχνολογία, η οποία δεν απαιτεί μεγάλες επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ανταγωνιστική για την ενεργειακή μετάβαση.
Στον ίδιο άξονα κινείται και η Κύπρος, η οποία διαθέτει επίσης ισχυρή παράδοση στην ηλιακή θερμότητα. Ο πρόεδρος της Ένωσης Βιομηχάνων Ηλιακής Ενέργειας Κύπρου, Ανδρέας Ιωαννίδης, υποστήριξε ότι η στενότερη συνεργασία των δύο χωρών θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν ισχυρό περιφερειακό πόλο τεχνογνωσίας και παραγωγής. «Έχουμε την τεχνολογία και, ενώνοντας τις δυνάμεις μας, μπορούμε να διεκδικήσουμε ακόμη μεγαλύτερο ρόλο στην ευρωπαϊκή αγορά», ανέφερε.
Το πάθημα των φωτοβολταϊκών
Οι γνώστες της αγοράς προειδοποιούν ότι η Ευρώπη πρέπει να διδαχθεί από τα ακριβά μαθήματα του παρελθόντος, αν δεν θέλει να χάσει ακόμη έναν στρατηγικό βιομηχανικό κλάδο.
Ο πρόεδρος του ΚΑΠΕ, Δημήτρης Καρδοματέας, υπενθύμισε ότι η Ευρώπη πληρώνει σήμερα το τίμημα μιας κοντόφθαλμης βιομηχανικής πολιτικής, η οποία επέτρεψε τη μεταφορά τεχνογνωσίας και παραγωγικής δραστηριότητας προς την Κίνα, στο όνομα του εσωτερικού ανταγωνισμού και του χαμηλότερου κόστους.
Όπως ανέφερε, στην Ελλάδα έγιναν τρεις -τουλάχιστον- σοβαρές προσπάθειες δημιουργίας εργοστασίων φωτοβολταϊκών, οι οποίες τελικά δεν ευδοκίμησαν υπό την πίεση του κινεζικού ανταγωνισμού.
Η Ευρώπη, είπε, αντιλήφθηκε το μέγεθος του προβλήματος μόνο όταν η πίεση άρχισε να απειλεί ακόμη και τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία, γεγονός που οδήγησε στη σημερινή στροφή προς μια πιο ενεργητική βιομηχανική πολιτική. Προειδοποίησε ότι το λάθος των φωτοβολταϊκών δεν πρέπει να επαναληφθεί με την ηλιακή θερμότητα.
Διαβάστε ακόμη
Επίδομα 150 ευρώ ανά παιδί: Ο πλήρης οδηγός για να μη χάσετε την πληρωμή
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα