Μια νέα προσπάθεια επαναβιομηχάνισης της βρετανικής οικονομίας επιχειρεί η κυβέρνηση, με στόχο να ενισχύσει ξανά τη μεταποίηση και να περιορίσει την εξάρτηση από τον τομέα των υπηρεσιών, ο οποίος κυριάρχησε τις τελευταίες δεκαετίες.
Ο υπουργός Οικονομικών John Healey παρουσίασε σχέδιο για την αύξηση των επενδύσεων στην αμυντική βιομηχανία, εντάσσοντάς το σε μια ευρύτερη στρατηγική ανασυγκρότησης της παραγωγικής βάσης της χώρας. Ωστόσο, η προσπάθεια ξεκινά από ένα ιδιαίτερα δύσκολο σημείο, καθώς η βρετανική βιομηχανία έχει χάσει σημαντικό μέρος του βάρους της στην οικονομία.
Σύμφωνα με στοιχεία του Reuters, η μεταποίηση αντιστοιχούσε το 2025 μόλις στο 9% της βρετανικής οικονομίας, έναντι περίπου 33% το 1970. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη υποχώρηση μεταξύ των χωρών της G7. Η Βρετανία, η οποία κατά το παρελθόν αποτέλεσε παγκόσμια δύναμη στη χαλυβουργία, τη ναυπηγική και την αυτοκινητοβιομηχανία, άρχισε να χάνει σταδιακά τη βιομηχανική της βάση ήδη από τις δεκαετίες του 1960 και του 1970.
Η τάση επιταχύνθηκε τη δεκαετία του 1980, όταν περιορίστηκε η κρατική στήριξη προς παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους και εντάθηκε ο ανταγωνισμός από τις ασιατικές οικονομίες. Παράλληλα, η χώρα στράφηκε περισσότερο προς τις υπηρεσίες, με το City του Λονδίνου, τις χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, τη νομική αγορά, τις συμβουλευτικές εταιρείες και τη διαφήμιση να αποκτούν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Η Βρετανία έγινε έτσι η πρώτη μεγάλη οικονομία της G7 όπου οι εξαγωγές υπηρεσιών ξεπέρασαν τις εξαγωγές αγαθών, μεταβάλλοντας σημαντικά τη δομή της οικονομίας της.
Από τη βαριά βιομηχανία στους κλάδους υψηλής τεχνολογίας
Η νέα κυβερνητική στρατηγική δεν στοχεύει στην επιστροφή της χώρας στη βιομηχανική εικόνα του παρελθόντος, αλλά στη δημιουργία μιας σύγχρονης παραγωγικής βάσης που θα βασίζεται σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η άμυνα, η τεχνητή νοημοσύνη, οι βιοεπιστήμες και η καθαρή ενέργεια. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η Βρετανία πρέπει να διατηρήσει εγχώρια παραγωγική ικανότητα σε στρατηγικούς τομείς, όπως η ενέργεια, τα τρόφιμα, ο χάλυβας και η αμυντική τεχνολογία.
Παράλληλα, επιχειρείται η μεταφορά μέρους της οικονομικής δραστηριότητας εκτός Λονδίνου, με χαρακτηριστική κίνηση τη δημιουργία του λεγόμενου «No 10 North» στο Μάντσεστερ, μια πρωτοβουλία που αποσκοπεί στην ενίσχυση των περιφερειακών οικονομιών.
Ο Healey έχει δώσει έμφαση στον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι νέες τεχνολογίες σε περιοχές που επλήγησαν από την παρακμή της εξόρυξης και της βαριάς βιομηχανίας. Παράλληλα, η κυβέρνηση εξετάζει μεγαλύτερη αξιοποίηση των δημόσιων προμηθειών ώστε να στηριχθούν βρετανικές επιχειρήσεις, ενώ επιδιώκει στενότερη συνεργασία ανάμεσα στα ερευνητικά και τεχνολογικά οικοσυστήματα του Κέιμπριτζ και του Μάντσεστερ.
Το μεγάλο εμπόδιο του κόστους παραγωγής
Το σημαντικότερο πρόβλημα για τη βρετανική βιομηχανία παραμένει το υψηλό κόστος λειτουργίας. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένες τιμές ενέργειας σε σύγκριση με πολλούς διεθνείς ανταγωνιστές τους, γεγονός που περιορίζει την ανταγωνιστικότητά τους.
Η Make UK, που εκπροσωπεί τον μεταποιητικό κλάδο, ζητεί οι επιβαρύνσεις για την πράσινη μετάβαση να μεταφερθούν από τους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας στη γενική φορολογία, ώστε να μειωθεί το κόστος για τις επιχειρήσεις.
Οι πιέσεις έχουν ήδη αρχίσει να αποτυπώνονται στην πραγματική οικονομία. Η Ineos ανακοίνωσε ότι θέτει σε αναστολή τη λειτουργία τριών χημικών μονάδων στο Χαλ, επικαλούμενη μεταξύ άλλων το αυξημένο ενεργειακό κόστος. Την ίδια περίοδο, οι τιμές φυσικού αερίου στη Βρετανία παρέμεναν σημαντικά υψηλότερες από εκείνες των ΗΠΑ.
Επιπλέον, οι επιχειρήσεις επιβαρύνονται από το αυξημένο κόστος εργασίας μετά την άνοδο των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών. Η κυβέρνηση έχει ανακοινώσει παράλληλα την επαναφορά προγράμματος επαγγελματικής κατάρτισης υπό την καθοδήγηση των συνδικάτων, το οποίο είχε καταργηθεί το 2021.
Η πρόκληση των σχέσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση
Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τη σχέση της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι νέοι ευρωπαϊκοί κανόνες «Made in Europe», που προβλέπουν προτεραιότητα σε προϊόντα με υψηλό ευρωπαϊκό περιεχόμενο στις δημόσιες προμήθειες και στις επιδοτούμενες επενδύσεις, προκαλούν ανησυχία στη βρετανική αυτοκινητοβιομηχανία.
Ο κλάδος φοβάται ότι η Βρετανία μπορεί να βρεθεί εκτός του νέου πλαισίου, επηρεάζοντας αλυσίδες εφοδιασμού που παραμένουν στενά συνδεδεμένες με την ευρωπαϊκή αγορά. Η κυβέρνηση επιδιώκει ειδική συνεργασία με τις Βρυξέλλες, υποστηρίζοντας ότι η χώρα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως «έμπιστος εταίρος» και όχι ως ανταγωνιστής της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.
Περιορισμένα περιθώρια για κρατική στήριξη
Η μεγαλύτερη δυσκολία για το κυβερνητικό σχέδιο ενδέχεται να είναι οι περιορισμοί στα δημόσια οικονομικά. Ο Healey έχει προειδοποιήσει ότι ο προϋπολογισμός της 28ης Οκτωβρίου θα κινηθεί σε αυστηρά δημοσιονομικά πλαίσια.
Το υψηλό δημόσιο έλλειμμα και το αυξημένο κόστος δανεισμού περιορίζουν τις δυνατότητες για μεγάλα προγράμματα κρατικών επενδύσεων, αντίστοιχα με εκείνα άλλων χωρών. Παράλληλα, ο δημόσιος δανεισμός τον Αύγουστο ξεπέρασε τις προβλέψεις, μειώνοντας περαιτέρω τον διαθέσιμο χώρο.
Το National Wealth Fund πραγματοποιεί στοχευμένες επενδύσεις, κυρίως στην καθαρή ενέργεια, όμως οι πόροι του παραμένουν πολύ μικρότεροι σε σχέση με κρατικά επενδυτικά ταμεία χωρών όπως η Νορβηγία ή η Σαουδική Αραβία.
Ως αποτέλεσμα, η πιθανότερη επιλογή είναι μια πιο επιλεκτική βιομηχανική πολιτική: στήριξη κλάδων όπου η Βρετανία διατηρεί ισχυρή θέση, όπως η αεροδιαστημική και η φαρμακοβιομηχανία, σε συνδυασμό με ταχύτερες αδειοδοτήσεις και επενδύσεις σε υποδομές.
Τα τελευταία στοιχεία πάντως αφήνουν μια μικρή ένδειξη βελτίωσης. Οι εργοστασιακές παραγγελίες τον Σεπτέμβριο παρουσίασαν την καλύτερη εικόνα από τον Ιούλιο του 2023, σύμφωνα με έρευνα της CBI. Ωστόσο, η βελτίωση αυτή δεν αναιρεί τις βαθύτερες διαρθρωτικές αδυναμίες της βρετανικής μεταποίησης.
Διαβάστε ακόμη
Bloomberg: Ομόλογα και δημόσιο χρέος «στοιχειώνουν» την Ευρώπη – Νο1 κίνδυνος η μετάδοση
Τέλος τα μετρητά στις παραδόσεις δεμάτων με courier – Υποχρεωτικές οι ηλεκτρονικές πληρωμές
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ