Οι εργάτες ξεκινούν πριν ακόμη χαράξει, κόβοντας προσεκτικά τα τσαμπιά που προορίζονται να μετατραπούν στο περίφημο ιταλικό αφρώδες κρασί Franciacorta. Ο φετινός τρύγος άρχισε δέκα ημέρες νωρίτερα από το αναμενόμενο, καθώς οι εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες επιτάχυναν την ωρίμανση των σταφυλιών περισσότερο από κάθε άλλη φορά.
Η κλιματική αλλαγή περιορίζει ολοένα περισσότερο το χρονικό περιθώριο για τον τρύγο, αναγκάζοντας τους οινοπαραγωγούς να παίρνουν αποφάσεις πολύ γρήγορα, καθώς ακόμη και λίγες ημέρες μπορούν να καθορίσουν εάν μια χρονιά θα δώσει εξαιρετικό ή προβληματικό κρασί.
«Είναι ευαίσθητες και πυρετώδεις στιγμές και όλα πρέπει να λειτουργήσουν τέλεια», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος της Berlucchi, Αρτούρο Τζιλιάνι. Ο πατέρας του, Φράνκο, μαζί με τον ιδιοκτήτη του κτήματος Γκουίντο Μπερλούκι, ήταν οι πρώτοι οινοπαραγωγοί στη βόρεια ιταλική περιοχή της Franciacorta που παρήγαγαν αφρώδες κρασί με την «κλασική» μέθοδο, την οποία χρησιμοποιούν και οι παραγωγοί της γαλλικής Σαμπάνιας.
«Δεν περιμέναμε έναν τόσο πρώιμο τρύγο ούτε μια τόσο μεγάλη επιτάχυνση της ωρίμανσης», ανέφερε ο Τζιλιάνι.
Τρύγος πριν από την αυγή και υπό το φως προβολέων
Εβδομάδες με θερμοκρασίες που έφτασαν τους 37 έως 38 βαθμούς Κελσίου, σε συνδυασμό με βροχοπτώσεις χαμηλότερες από τον μέσο όρο, οδήγησαν ορισμένους οινοπαραγωγούς της Franciacorta στον πρωιμότερο τρύγο που έχει καταγραφεί ποτέ. Η συγκομιδή ξεκίνησε δέκα ημέρες νωρίτερα από πέρυσι και περίπου έναν μήνα νωρίτερα σε σχέση με πριν από τρεις δεκαετίες.
Η Berlucchi, ο παλαιότερος παραγωγός Franciacorta, ξεκίνησε τον τρύγο στις 2 Αυγούστου, σε μια προσπάθεια να διατηρήσει την ποιότητα των σταφυλιών απέναντι στις ολοένα πιο ακραίες καιρικές συνθήκες. Το Franciacorta παράγεται με την παραδοσιακή μέθοδο της δεύτερης ζύμωσης μέσα στη φιάλη.
Αρκετοί παράγοντες συνέβαλαν στη φετινή πρωιμότητα. Ο σχετικά ήπιος χειμώνας προκάλεσε νωρίτερη εκβλάστηση των αμπελιών, ενώ οι χαλαζοπτώσεις περιόρισαν μέρος της παραγωγής, μειώνοντας το φορτίο των φυτών και επιταχύνοντας περαιτέρω την ωρίμανση.
Ακόμη και στα τέλη Ιουλίου, η Berlucchi υπολόγιζε ότι ο τρύγος θα άρχιζε στις 10 Αυγούστου. Πολύ γρήγορα, όμως, έγινε σαφές ότι τα σταφύλια Pinot Nero, τα οποία χρησιμοποιούνται σε αφρώδη χαρμάνια και ροζέ κρασιά, ήταν ήδη έτοιμα για συγκομιδή, καθώς τα επίπεδα σακχάρων αυξάνονταν με μεγάλη ταχύτητα.
Μέσα σε μόλις δύο ημέρες οργανώθηκαν τα συνεργεία και προετοιμάστηκαν τα πιεστήρια.
Η ζέστη τις μεσημεριανές ώρες είναι τόσο έντονη, ώστε οι περιφερειακοί κανόνες εργασίας υποχρεώνουν τους εργαζομένους να σταματούν από τις 12:30 έως τις 16:00. Ωστόσο, οι οινοπαραγωγοί αναφέρουν ότι οι θερμοκρασίες είναι υπερβολικά υψηλές ακόμη και για εργασία αργότερα το απόγευμα.
Για να κερδίσει χρόνο και να μεταφέρει τα σταφύλια στα πιεστήρια πριν υπερθερμανθούν, η Berlucchi άρχισε την περασμένη εβδομάδα τον τρύγο στις 4 τα ξημερώματα, με τους εργάτες να συλλέγουν τα σταφύλια υπό το φως ισχυρών προβολέων.
«Τα σταφύλια είναι απολύτως υγιή», δήλωσε ο οινολόγος και τεχνικός διευθυντής της Berlucchi, Φερντινάντο Ντελ’ Άκουιλα. «Πρέπει απλώς να δουλέψουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα, να τα τρυγήσουμε και να διατηρήσουμε την οξύτητά τους».
Η δύσκολη εξίσωση για τα αφρώδη κρασιά
Η Franciacorta δεν αποτελεί τη μοναδική ιταλική οινοπαραγωγική περιοχή όπου ο τρύγος ξεκίνησε πρόωρα. Στη Σικελία η συγκομιδή σταφυλιών για ήσυχους οίνους άρχισε ήδη από τα τέλη Ιουλίου, ενώ τρύγος έχει ξεκινήσει επίσης σε μικρές περιοχές της Τοσκάνης και στις περισσότερες ζώνες παραγωγής αφρωδών οίνων.
Η εξίσωση είναι ακόμη πιο περίπλοκη για τους παραγωγούς αφρωδών κρασιών τύπου Σαμπάνιας. Για την παραγωγή τους απαιτείται μια ιδιαίτερα λεπτή ισορροπία: σημαντικά υψηλότερη σταθερή οξύτητα, χαμηλότερο pH και λιγότερα σάκχαρα σε σχέση με όσα απαιτούνται για τα ήσυχα ερυθρά και λευκά κρασιά.
«Οι ποικιλίες που ωριμάζουν νωρίς, όπως το Chardonnay, απαιτούν μεγάλη προσοχή, επειδή μια καθυστέρηση μόλις δύο ημερών μπορεί να αφήσει τον παραγωγό με σταφύλια ακατάλληλα για αφρώδη οίνο. Τα σάκχαρα αυξάνονται πολύ γρήγορα και η οξύτητα μειώνεται επίσης πολύ γρήγορα», εξήγησε ο Ατίλιο Σιέντσα, ομότιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Μιλάνου.
Οι υψηλές εξωτερικές θερμοκρασίες σημαίνουν επίσης ότι τα σταφύλια πρέπει να ψύχονται πριν από την έκθλιψη. Στη συνέχεια πιέζονται απαλά σε μηχανήματα από ανοξείδωτο χάλυβα, ώστε να εξαχθεί ο υψηλότερης ποιότητας χυμός ελεύθερης ροής.
Πρόκειται για κρίσιμο στάδιο στην παραγωγή αφρωδών κρασιών, το οποίο δεν μπορεί να επισπευσθεί χωρίς κίνδυνο για την ποιότητα. Η Berlucchi λειτουργεί έως και 24 πιεστήρια την ημέρα, πολλές φορές μέχρι αργά τη νύχτα, προκειμένου να διαχειριστεί τον ασυνήθιστα πρώιμο τρύγο.
Η εταιρεία παραμένει ο μεγαλύτερος παραγωγός Franciacorta, με περίπου 4 εκατομμύρια φιάλες ετησίως, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 20% της συνολικής παραγωγής των περίπου 20 εκατομμυρίων φιαλών της κοινοπραξίας Franciacorta.
Περίπου το 90% της παραγωγής πωλείται στην Ιταλία, ενώ το υπόλοιπο εξάγεται σε αγορές όπως η Γερμανία, η Ελβετία, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ιαπωνία.
Νέο ημερολόγιο για τους αμπελουργούς
Οι αλλαγές που καταγράφονται στην Ιταλία αποτελούν μέρος ενός ευρύτερου φαινομένου που επηρεάζει την ευρωπαϊκή οινοπαραγωγή. Η κλιματική αλλαγή και οι θερμές αέριες μάζες από την Αφρική φέρνουν ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες και οδηγούν σε όλο και πρωιμότερους τρύγους όχι μόνο στην Ιταλία, αλλά και στη Γαλλία και τη Γερμανία.
Όσο η μετατόπιση της εποχής συγκομιδής παγιώνεται, οι παραγωγοί θα πρέπει να αρχίζουν την παρακολούθηση των αμπελώνων ακόμη νωρίτερα, προκειμένου να μη χάσουν το ιδανικό παράθυρο ωρίμανσης.
Ο Πάολο Καστελέτι, γενικός γραμματέας της Ιταλικής Ένωσης Οίνου, εκτιμά ότι η αλλαγή αυτή δεν συνεπάγεται αναγκαστικά υποβάθμιση του τελικού προϊόντος, αλλά απαιτεί διαφορετικό τρόπο οργάνωσης.
«Ένας καλός οινολόγος μπορεί να διαχειριστεί καταστάσεις όπως αυτή. Μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι η ποιότητα του κρασιού δεν επηρεάζεται. Απλώς χρειάζεται διαφορετική οργάνωση της εργασίας σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια», ανέφερε.
Η νέα πραγματικότητα, ωστόσο, αλλάζει σταδιακά ένα ημερολόγιο που παρέμενε σχετικά σταθερό επί δεκαετίες. Όταν ο τρύγος πραγματοποιείται έναν μήνα νωρίτερα σε σχέση με πριν από 30 χρόνια, οι παραγωγοί καλούνται πλέον να προσαρμόζουν τόσο τις καλλιεργητικές πρακτικές όσο και τη λειτουργία των οινοποιείων στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Διαβάστε ακόμη
Birkenstock: Από τα σανδάλια στα δισεκατομμύρια – Η στρατηγική που κρατά ψηλά τις πωλήσεις
Χρυσός: Το παράδοξο ράλι που αγνοεί Fed, ακριβό πετρέλαιο και ισχυρό δολάριο
Παταγονία: Η επική διαδρομή στο Πέρασμα των Δακρύων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ