Η Ευρώπη επιταχύνει τη μεγαλύτερη ίσως ενεργειακή μετατόπιση των τελευταίων δεκαετιών, επιχειρώντας να απομακρυνθεί σταδιακά από το φυσικό αέριο και το πετρέλαιο και να μεταφέρει δημόσιους πόρους προς την ηλεκτροκίνηση, τις ανανεώσιμες πηγές και τις καθαρές τεχνολογίες. Οι Βρυξέλλες θεωρούν πλέον ότι η ενεργειακή κρίση που προκάλεσαν οι γεωπολιτικές εντάσεις στη Μέση Ανατολή και ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξαν πως η εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα συνιστά όχι μόνο οικονομικό αλλά και στρατηγικό κίνδυνο για την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στο επίκεντρο της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής βρίσκεται το πρόγραμμα AccelerateEU, μέσω του οποίου η Κομισιόν ζητά από τα κράτη μέλη να περιορίσουν σταδιακά την ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση των ορυκτών καυσίμων και να κατευθύνουν τις δημόσιες ενισχύσεις σε τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών και σε μέτρα ενεργειακής μετάβασης.
Το νέο ενεργειακό μοντέλο της Ευρώπης
Οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εκτιμούν ότι η σημερινή κρίση αποτελεί προειδοποίηση για το πόσο ευάλωτη παραμένει η ευρωπαϊκή οικονομία στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή επιδιώκει να δημιουργήσει ένα πιο ανθεκτικό ενεργειακό μοντέλο, βασισμένο στην ηλεκτροδότηση, στις ΑΠΕ και στη μείωση της κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων.
Το σχέδιο προβλέπει την επιτάχυνση της αντικατάστασης λεβήτων φυσικού αερίου, συστημάτων θέρμανσης και οχημάτων εσωτερικής καύσης με καθαρές και ενεργειακά αποδοτικές τεχνολογίες.
Παράλληλα, οι πόροι που θα εξοικονομούνται από τη σταδιακή κατάργηση επιδοτήσεων στα ορυκτά καύσιμα προτείνεται να κατευθυνθούν σε εκτεταμένες ενεργειακές ανακαινίσεις κτηρίων, σε αντλίες θερμότητας, σε υποδομές ηλεκτροκίνησης αλλά και σε στοχευμένη στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών.
Η λογική της Κομισιόν είναι ότι η δημόσια στήριξη δεν πρέπει πλέον να ενισχύει μοντέλα κατανάλωσης που παρατείνουν την εξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, αλλά να δημιουργεί κίνητρα για επενδύσεις σε καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Στοχευμένες ενισχύσεις και προσωρινά μέτρα
Οι Βρυξέλλες αναγνωρίζουν ότι η τρέχουσα κρίση επιβαρύνει έντονα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Για αυτόν τον λόγο, το νέο πλαίσιο δεν αποκλείει κρατικές παρεμβάσεις και επιδοτήσεις, αλλά ζητά αυτές να έχουν προσωρινό και αυστηρά στοχευμένο χαρακτήρα.
Στα μέτρα που εξετάζονται περιλαμβάνονται άμεσες οικονομικές ενισχύσεις, ενεργειακά κουπόνια, κοινωνικά τιμολόγια, φορολογικές ελαφρύνσεις στην ηλεκτρική ενέργεια και προσωρινές ρυθμιζόμενες τιμές για τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά.
Αντίστοιχα, για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες προβλέπεται δυνατότητα κρατικής στήριξης, αλλά υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Οι επιχειρήσεις που θα λαμβάνουν βοήθεια θα πρέπει να δεσμεύονται σε επενδύσεις ενεργειακής απόδοσης, αποθήκευσης ενέργειας ή αξιοποίησης ανανεώσιμων πηγών.
Η Κομισιόν επιχειρεί έτσι να συνδέσει τις επιδοτήσεις όχι με τη διατήρηση του σημερινού μοντέλου κατανάλωσης, αλλά με τη σταδιακή μετάβαση προς μια οικονομία χαμηλότερης ενεργειακής εξάρτησης.
Ο στόχος για μικρότερη κατανάλωση φυσικού αερίου
Οι ευρωπαϊκές εκτιμήσεις δείχνουν ότι η ταχύτερη εφαρμογή του νέου πλαισίου θα μπορούσε να μειώσει σημαντικά τη χρήση φυσικού αερίου και πετρελαίου τα επόμενα χρόνια.
Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της Επιτροπής, η ζήτηση φυσικού αερίου θα μπορούσε να περιοριστεί κατά 10 έως 15 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως, ενώ η κατανάλωση πετρελαίου και παραγώγων ενδέχεται να μειωθεί κατά 15 έως 20 εκατομμύρια τόνους.
Οι Βρυξέλλες θεωρούν ότι η σημερινή κρίση δεν είναι απλώς μια ακόμη ενεργειακή αναταραχή, αλλά μια κρίση ορυκτών καυσίμων που αποδεικνύει τα όρια του σημερινού μοντέλου.
Για αυτόν τον λόγο, η ευρωπαϊκή στρατηγική δίνει ολοένα μεγαλύτερη έμφαση στην ηλεκτροδότηση της οικονομίας, στην ενεργειακή απόδοση και στην επέκταση των ανανεώσιμων πηγών.
Οι τεχνολογίες που βρίσκονται στο επίκεντρο
Το νέο ευρωπαϊκό πλαίσιο δίνει ιδιαίτερο βάρος σε τεχνολογίες που μπορούν να αναπτυχθούν γρήγορα και να μειώσουν την κατανάλωση φυσικού αερίου και πετρελαίου.
Στο επίκεντρο βρίσκονται οι ηλιακοί συλλέκτες, οι οικιακές μπαταρίες αποθήκευσης, οι αντλίες θερμότητας, οι ηλιακές θερμικές λύσεις και τα αποδοτικότερα συστήματα τηλεθέρμανσης.
Παράλληλα, η Επιτροπή προωθεί την ενίσχυση της ηλεκτροκίνησης και των δημόσιων συγκοινωνιών, καθώς και την ανάπτυξη υποδομών φόρτισης ηλεκτρικών οχημάτων σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Το νέο μοντέλο επεκτείνεται και στις μεταφορές, με προτάσεις για μεγαλύτερη στήριξη βιώσιμων καυσίμων στην αεροπορία και στη ναυτιλία, αλλά και με κίνητρα για ποδήλατα και εναλλακτικά μέσα μετακίνησης.
Οι πρώτες αλλαγές σε ευρωπαϊκές χώρες
Ορισμένα κράτη μέλη έχουν ήδη αρχίσει να εφαρμόζουν πολιτικές που κινούνται προς αυτή την κατεύθυνση. Η Τσεχία έχει σταματήσει να επιδοτεί λέβητες φυσικού αερίου για νοικοκυριά, ενώ εξετάζει την επέκταση του μέτρου και στη βιομηχανία.
Η Ολλανδία, από την άλλη πλευρά, κατάργησε επιστροφές φόρου ηλεκτρικής ενέργειας για ενεργοβόρες επιχειρήσεις και αύξησε τη φορολογική επιβάρυνση στο φυσικό αέριο, διατηρώντας παράλληλα πιο σταθερή τη φορολογία στην ηλεκτρική ενέργεια ώστε να ενισχύσει τα κίνητρα ηλεκτροκίνησης.
Η συνολική στρατηγική της Ευρώπης δείχνει πλέον ξεκάθαρα προς μία κατεύθυνση: λιγότερα κίνητρα για τα ορυκτά καύσιμα και περισσότερες επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες, ενεργειακή απόδοση και ηλεκτροδότηση της οικονομίας.
Διαβάστε ακόμη
ΗΠΑ και Ιράν: Προσχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας και κατάπαυση πυρός τις επόμενες ώρες
Ελένη Βρεττού (CrediaBank): Σημαντικές οι συνέργειες με την εξαγορά της Ευρώπη Ασφαλιστική
Πολιτικός σεισμός στην Τουρκία μετά την ακύρωση της ηγεσίας του CHP – Βουτιά 6% στο Χρηματιστήριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα