Δίπλα στις σιδηροδρομικές γραμμές του κεντρικού σταθμού της Κοπεγχάγης, στην καρδιά της δανικής πρωτεύουσας, υψώνεται ένα κτήριο από κόκκινο τούβλο με περίτεχνη πρόσοψη και έναν θόλο επενδεδυμένο με χαλκό, που με τα χρόνια αποκτά πράσινη πατίνα.
Όταν εγκαινιάστηκε το 1912 ως Κεντρικό Ταχυδρομικό Κτήριο, το μεγαλείο του αντανακλούσε την άνθηση των ταχυδρομικών και τηλεγραφικών υπηρεσιών που διέσχιζαν τη Δανία, συνδέοντας τους πολίτες μεταξύ τους. Λίγο περισσότερο από έναν αιώνα αργότερα, το ίδιο κτήριο —σήμερα πολυτελές ξενοδοχείο— δεσπόζει σε μια πόλη και σε μια χώρα όπου το ταχυδρομείο δεν παραδίδει πλέον επιστολές.
Η κρατική ταχυδρομική υπηρεσία της Δανίας, η PostNord, θα παραδώσει την τελευταία της επιστολή την ερχόμενη Τρίτη 6/1, καθώς η ψηφιακή εποχή βάζει τέλος σε μια διαδρομή 400 ετών. Έτσι, η Δανία γίνεται η πρώτη χώρα στον κόσμο που αποφασίζει ότι η φυσική αλληλογραφία δεν είναι πλέον ούτε αναγκαία ούτε οικονομικά βιώσιμη.
Η πτώση της αλληλογραφίας σε αριθμούς
Η απότομη συρρίκνωση μιας εθνικής ταχυδρομικής υπηρεσίας δεν αποτελεί μεμονωμένο φαινόμενο. Το 2024 η PostNord παρέδωσε πάνω από 90% λιγότερες επιστολές σε σύγκριση με το 2000, ενώ στις Ηνωμένες Πολιτείες η USPS διακίνησε 50% λιγότερη αλληλογραφία το 2024 σε σχέση με το 2006.
Καθώς η επικοινωνία μετακινήθηκε στο διαδίκτυο —σε μηνύματα WhatsApp, βιντεοκλήσεις ή ανταλλαγές memes— άλλαξαν και ο τρόπος επικοινωνίας και η ίδια η γλώσσα.
Οι επιστολές «θα αλλάξουν και καθεστώς», αποκτώντας συχνά πιο προσωπικό χαρακτήρα από τα ψηφιακά ισοδύναμά τους, σημειώνει ο Ντιρκ φαν Μιρτ, καθηγητής στο Ινστιτούτο Huygens της Ολλανδίας. Τα δίκτυα γνώσης που διευκόλυναν οι επιστολές επί αιώνες όχι μόνο επιβιώνουν στο διαδίκτυο, αλλά επεκτείνονται, επιταχύνοντας την πρόσβαση στη γνώση —και ταυτόχρονα τη διάδοση της παραπληροφόρησης.
Χωρίς γραμματοκιβώτια
Από τον Ιούνιο, η PostNord άρχισε να απομακρύνει τα 1.500 γραμματοκιβώτια σε όλη τη Δανία. Όταν τα διέθεσε προς πώληση για φιλανθρωπικούς σκοπούς στις 10 Δεκεμβρίου, εκατοντάδες χιλιάδες Δανοί έσπευσαν να αγοράσουν ένα, πληρώνοντας 1.500 ή 2.000 κορόνες, ανάλογα με την κατάστασή του.
Πλέον, όσοι θέλουν να στείλουν επιστολή θα την αφήνουν σε καταστήματα-κιόσκια, από όπου ιδιωτική εταιρεία θα αναλαμβάνει τη διανομή. Η PostNord θα συνεχίσει να παραδίδει δέματα, καθώς το ηλεκτρονικό εμπόριο παραμένει ισχυρό.
Η πιο ψηφιακή χώρα της Ευρώπης
Η Δανία συγκαταλέγεται στις πιο ψηφιακές χώρες παγκοσμίως. Ακόμη και ο δημόσιος τομέας βασίζεται σε διαδικτυακές πλατφόρμες, περιορίζοντας στο ελάχιστο τη φυσική αλληλογραφία. «Σχεδόν κάθε Δανός είναι πλήρως ψηφιακός», δήλωσε εκπρόσωπος της PostNord, τονίζοντας ότι τα ηλεκτρονικά μηνύματα και τα δέματα έχουν ξεπεράσει κατά πολύ την παραδοσιακή αλληλογραφία.
Παρότι η Δανία ανοίγει τον δρόμο, δεν είναι βέβαιο ότι όλες οι χώρες μπορούν να ακολουθήσουν άμεσα. Σύμφωνα με την Universal Postal Union, σχεδόν 2,6 δισ. άνθρωποι παραμένουν εκτός διαδικτύου, ενώ πολλοί ακόμη στερούνται ουσιαστικής συνδεσιμότητας λόγω ελλιπών υποδομών ή δεξιοτήτων.
Ακόμη και στη Δανία, ομάδες όπως οι ηλικιωμένοι ενδέχεται να πληγούν δυσανάλογα. Εκπρόσωπος ένωσης ηλικιωμένων επεσήμανε ότι, παρότι υπάρχουν υπηρεσίες παραλαβής αλληλογραφίας από το σπίτι, αυτές προϋποθέτουν ψηφιακές πληρωμές, αποκλείοντας όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία.
Η επιστολή ως πολιτισμικό αποτύπωμα
Η επιστολή έχει μεταμορφωθεί πολλές φορές στο παρελθόν, από πάπυρο και κέρινα πινακίδια σε χαρτί και σήμερα σε ψηφιακές οθόνες. Τον 17ο αιώνα, οι μαθητές διδάσκονταν διαφορετικές υφές γραφής για διπλωματικές, προσωπικές ή συγχαρητήριες επιστολές.
Σήμερα, σύμφωνα με τη Νικόλ Έλισον, καθηγήτρια στο University of Michigan, οι επιστολές συμβολίζουν μια νοσταλγία και μια αίσθηση μονιμότητας που η τεχνολογία δυσκολεύεται να αναπαράγει. Παρ’ όλα αυτά, τα ψηφιακά μέσα έχουν αναπτύξει τρόπους να ενσωματώνουν συναίσθημα —μέσω emoji, GIF και χρωμάτων— αποδεικνύοντας ότι οι άνθρωποι θα χρησιμοποιούν κάθε διαθέσιμο κανάλι για να εκφράσουν τον πλούτο των συναισθημάτων τους.
Στη Δανία, πάντως, το τέλος της επιστολής ήδη γεννά νοσταλγία. «Σε πέντε χρόνια θα εξηγώ σε ένα παιδί τι ήταν το γραμματοκιβώτιο», έγραψε χρήστης στα κοινωνικά δίκτυα, συνοδεύοντας τη φράση με μια φωτογραφία.
Διαβάστε ακόμη
Γουόρεν Μπάφετ: Γιατί μοίραζε επί χρόνια 10.000 δολάρια στα μέλη της οικογένειάς του
Έρχεται το τέλος για τα μύδια στη Μεσόγειο;
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.