Η Ευρωπαϊκή Ένωση επεξεργάζεται ένα πρωτοφανές σχέδιο, που θα μπορούσε να δώσει στην Ουκρανία μερική συμμετοχή στο μπλοκ ήδη από το επόμενο έτος, καθώς οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να ενισχύσουν τη θέση της χώρας στην Ευρώπη και να την απομακρύνουν από τη Μόσχα, σύμφωνα με 10 αξιωματούχους και διπλωμάτες, που μίλησαν στο Politico.

Τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή της Ρωσίας και ενώ το Κίεβο πιέζει για ένταξη στην ΕΕ το 2027, ώστε να συμπεριληφθεί σε μια ειρηνευτική συμφωνία με το Κρεμλίνο, η ιδέα —που βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο— θα αποτελούσε δραματική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η Ένωση εντάσσει νέα κράτη. Το σχέδιο προβλέπει ότι η Ουκρανία θα αποκτήσει θέση στο ευρωπαϊκό τραπέζι πριν ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για πλήρη δικαιώματα μέλους.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και η ουκρανική κυβέρνηση τονίζουν ότι η ένταξη είναι επείγουσα. Η Ρωσία είναι πιθανό να προσπαθήσει να «σταματήσει την πορεία μας προς την ΕΕ», δήλωσε ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι σε δημοσιογράφους στο Κίεβο την Παρασκευή, ερωτηθείς για τη σημασία της επίσημης θέσπισης ημερομηνίας ένταξης το 2027. «Γι’ αυτό λέμε να οριστεί ημερομηνία. Γιατί συγκεκριμένη ημερομηνία; Επειδή θα υπογραφεί από την Ουκρανία, την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τη Ρωσία».

Η ιδέα της ΕΕ θυμίζει το σχέδιο «πολλαπλών ταχυτήτων» της Ένωσης, που έχει παρουσιάσει επανειλημμένα ο Εμανουέλ Μακρόν από το 2017. Η τελευταία εκδοχή έχει χαρακτηριστεί ανεπίσημα «αντίστροφη διεύρυνση», σύμφωνα με έναν αξιωματούχο της ΕΕ και δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες, καθώς ουσιαστικά φέρνει τις χώρες στο μπλοκ στην αρχή της διαδικασίας προσαρμογής στα κριτήρια ένταξης και όχι στο τέλος.

Αξιωματούχοι της ΕΕ θεωρούν την ιδέα ελκυστική, επειδή θα δώσει στο Κίεβο χρόνο να ολοκληρώσει μεταρρυθμίσεις σε δημοκρατικούς θεσμούς, δικαιοσύνη και πολιτικό σύστημα, μειώνοντας παράλληλα τον κίνδυνο να εγκαταλείψει την ευρωπαϊκή προοπτική και να στραφεί μακριά από τη Δύση. Ωστόσο, υπάρχουν εμπόδια — κυρίως η αντίθεση του πρωθυπουργού της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν.

Με βάση συνομιλίες με πέντε διπλωμάτες, τρεις αξιωματούχους της ΕΕ και δύο Ουκρανούς αξιωματούχους, το POLITICO εντοπίζει πέντε βασικά βήματα.

Βήμα 1: Προετοιμασία της Ουκρανίας

Η ΕΕ «επιταχύνει» τη διαδικασία ένταξης της Ουκρανίας, παρέχοντας ανεπίσημη καθοδήγηση για τα διαπραγματευτικά «κεφάλαια» — τα νομικά βήματα προς την ένταξη. Η Ένωση έχει ήδη δώσει λεπτομέρειες για τρία από τα έξι διαπραγματευτικά σύνολα. Σε άτυπη συνάντηση υπουργών ευρωπαϊκών υποθέσεων στην Κύπρο τον Μάρτιο, η ΕΕ επιδιώκει να παρουσιάσει περισσότερα, ώστε να ξεκινήσει η σχετική εργασία.

«Παρά τις εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες και τη συνεχιζόμενη ρωσική επιθετικότητα, η Ουκρανία επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις της», δήλωσε η υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Κύπρου Μαριλένα Ραουνά.

Ωστόσο, «δεν θα υπάρξουν συντομεύσεις» στις μεταρρυθμίσεις, τόνισε αξιωματούχος της ΕΕ. Το μήνυμα αυτό επανέλαβαν διπλωμάτες από χώρες που στηρίζουν έντονα την Ουκρανία.

«Η ένταξη στην ΕΕ αποδίδει μόνο αν περάσεις από τη διαδικασία μετασχηματισμού μέσω της διεύρυνσης — αυτή είναι η πραγματική υπερδύναμη της ένταξης», είπε αξιωματούχος της ΕΕ.

Από την πλευρά του, το Κίεβο δηλώνει έτοιμο. «Θα είμαστε τεχνικά έτοιμοι έως το 2027», είπε ο Ζελένσκι. «Η ΕΕ για εμάς είναι εγγύηση ασφάλειας».

Βήμα 2: Δημιουργία «ελαφριάς» ένταξης

Οι κυβερνήσεις της ΕΕ ζήτησαν από την πρόεδρο της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προτάσεις για την άρση του αδιεξόδου στη διεύρυνση. Ανάμεσα στις επιλογές βρίσκεται η «αντίστροφη διεύρυνση».

«Θα πρόκειται για επανασχεδιασμό της διαδικασίας — εντάσσεσαι και σταδιακά αποκτάς δικαιώματα και υποχρεώσεις», ανέφερε αξιωματούχος της ΕΕ.

Στόχος δεν είναι η μείωση των κριτηρίων, αλλά ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα προς χώρες των οποίων η ένταξη καθυστερεί, λόγω πολέμου ή πολιτικής αντίθεσης, όπως η Ουκρανία, η Μολδαβία και η Αλβανία.

Ορισμένοι στην ΕΕ αντιδρούν. «Δεν μπορείς να συζητάς δύο κατηγορίες κρατών-μελών», είπε αξιωματούχος της Ένωσης.

Η Γερμανία εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι σε ένα σύστημα πολλαπλών βαθμίδων ένταξης.

Βήμα 3: Αναμονή για τις εξελίξεις στην Ουγγαρία

Η ένταξη απαιτεί ομοφωνία των 27 κρατών-μελών και ο Βίκτορ Όρμπαν αντιτίθεται σθεναρά. Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες στρέφουν το βλέμμα στις ουγγρικές εκλογές του Απριλίου. Ο Όρμπαν έχει χρησιμοποιήσει το θέμα στην προεκλογική του εκστρατεία, δηλώνοντας ότι «η Ουκρανία είναι εχθρός μας» και ότι δεν πρέπει «ποτέ» να ενταχθεί στην ΕΕ.

Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι αν ηττηθεί, η στάση της Βουδαπέστης μπορεί να αλλάξει.

Βήμα 4: Το «χαρτί Τραμπ»

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιστεύουν ότι ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ θα μπορούσε να επηρεάσει τον Όρμπαν, καθώς διατηρούν στενή σχέση και ο Τραμπ επιδιώκει ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας.

Σε σχέδιο ειρήνης 20 σημείων, η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ έως το 2027 περιλαμβάνεται ως στοιχείο της συμφωνίας.

Βήμα 5: Αφαίρεση δικαιώματος ψήφου της Ουγγαρίας

Αν όλες οι προσπάθειες αποτύχουν, η ΕΕ θα μπορούσε να ενεργοποιήσει το Άρθρο 7 της Συνθήκης της Ένωσης, που επιτρέπει την αναστολή δικαιωμάτων κράτους-μέλους, συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος ψήφου.

Η επιλογή αυτή δεν εξετάζεται άμεσα, αλλά αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες αξιολογούν το ενδεχόμενο εάν η Ουγγαρία συνεχίσει να μπλοκάρει αποφάσεις της ΕΕ.

Διαβάστε ακόμη

ΔΕΗ: Το νέο deal στις μπαταρίες και η είσοδος σε τεχνολογίες αποθήκευσης νέας γενιάς

ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ – AKTOR: Το επενδυτικό κύμα στη Ρουμανία προσελκύει τους ελληνικούς ομίλους

Οι προθεσμίες του Φεβρουαρίου που κρίνουν φόρους, ελαφρύνσεις και πρόστιμα

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα