Καθώς το 2026 ξεκινά με μια σειρά απρόσμενων γεωπολιτικών «σεισμών», η Ευρώπη δείχνει εμφανώς απροετοίμαστη να διαχειριστεί την ανατροπή των παλαιών κανόνων – και τη νέα παγκόσμια τάξη πραγμάτων – που διαμορφώνει ο Ντόναλντ Τραμπ.

Λιγότερο από μία εβδομάδα μετά την έναρξη του νέου έτους, οι Ηνωμένες Πολιτείες όχι μόνο ανέτρεψαν τον ηγέτη της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο και εξαπέλυσαν απειλές προς την Κολομβία, το Ιράν, την Κούβα και το Μεξικό, αλλά έστρεψαν το βλέμμα τους και προς τη Γροιλανδία – έδαφος της Δανίας – αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο χρήσης στρατιωτικής ισχύος. Οι κινήσεις αυτές αγγίζουν τον πυρήνα και το μέλλον του NATO.

Η Ουκρανία στο περιθώριο της παγκόσμιας προσοχής

Στο μεταξύ, η Ουκρανία παραμένει στο τραπέζι των ευρωπαϊκών ανησυχιών, με τις προσπάθειες των ηγετών της ΕΕ να εξασφαλίσουν εγγυήσεις ασφαλείας σε μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία να μοιάζουν δευτερεύουσες, καθώς άλλες πιθανές εδαφικές ανακατατάξεις αποσπούν την παγκόσμια προσοχή.

Για μεγάλο μέρος του πλανήτη, η Ευρώπη εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως ο «Παλαιός Κόσμος»: μια ήπειρος με οικονομία σε χαμηλές ταχύτητες και με γεωπολιτική απομόνωση και αδυναμία, σε έντονη αντίθεση με πιο επιθετικές περιφερειακές υπερδυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία και η Κίνα.

Ανατροπή της διεθνούς τάξης

Αναλυτές προειδοποιούν ότι πρόκειται για μια εξαιρετικά επικίνδυνη στιγμή τόσο για την Ευρώπη όσο και για τη διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες. «Αυτό που συνέβη στη Βενεζουέλα και τώρα οι συζητήσεις για τη Γροιλανδία, την Κούβα ή την Κολομβία μας οδηγούν σε αχαρτογράφητα νερά και χρειάζεται τεράστια προσοχή», δήλωσε στο CNBC ο Γουάνγκ Χουιγιάο, επικεφαλής του Center for China and Globalization στο Πεκίνο.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η διεθνής κοινότητα πρέπει να κινηθεί συλλογικά για να ανακόψει τέτοιες μονομερείς προσεγγίσεις. Για την Ευρώπη, αυτό λειτουργεί ως «καμπανάκι αφύπνισης», καθώς οι στενοί δεσμοί με τις ΗΠΑ δείχνουν να κλονίζονται στη βάση τους.

Η Ευρώπη αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο

Οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες γνωρίζουν ότι βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Εκτός από τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αβέβαιη προοπτική ειρήνης, υπάρχει πλέον και το ενδεχόμενο ευθείας αντιπαράθεσης με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία, η οποία ανήκει στη Δανία, μέλος τόσο της ΕΕ όσο και του NATO.

Σε συνάντηση την Τρίτη, Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν τις εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία και εξέδωσαν κοινή δήλωση, απορρίπτοντας οποιεσδήποτε αμερικανικές εδαφικές φιλοδοξίες: «Η Γροιλανδία ανήκει στον λαό της. Μόνο η Δανία και η Γροιλανδία αποφασίζουν για τα ζητήματα που τις αφορούν».

Ακολούθησε έντονη διπλωματική κινητικότητα, με τον Γάλλο ΥΠΕΞ Ζαν-Νοέλ Μπαρό να δηλώνει ότι ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο απέκλεισε το ενδεχόμενο να επαναληφθεί στη Γροιλανδία ό,τι συνέβη στη Βενεζουέλα. Παράλληλα, πληροφορίες της Wall Street Journal ανέφεραν ότι η Ουάσινγκτον εξετάζει την «αγορά» της Γροιλανδίας, ενώ η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Καρολάιν Λίβιτ, δεν απέκλεισε ούτε τη χρήση στρατιωτικών μέσων.

Η Δανία και η Γροιλανδία ζήτησαν επίσημη συνάντηση με τον Ρούμπιο, ενώ η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρέντερικσεν προειδοποίησε ότι ενδεχόμενη επίθεση των ΗΠΑ σε χώρα του NATO θα οδηγούσε σε πλήρη ρήξη.

Υπαρξιακή κρίση για την Ευρώπη;

Δεν είναι η πρώτη φορά που η διατλαντική σχέση δοκιμάζεται υπό τον Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επανειλημμένα κατηγορήσει την Ευρώπη για αδυναμία στην άμυνα, στις επενδύσεις και στην οικονομία. Τον Δεκέμβριο, η νέα αμερικανική στρατηγική εθνικής ασφάλειας μιλούσε ακόμη και για «αφανισμό» της Ευρώπης, κάνοντας λόγο για οικονομική παρακμή, μεταναστευτική κρίση και απώλεια ταυτότητας.

Ο Ιαν Μπρέμερ, επικεφαλής της Eurasia Group, σημείωσε ότι η Ουάσινγκτον λέει στους Ευρωπαίους σκληρές αλήθειες που οι ίδιοι συζητούν εδώ και χρόνια. Η διαφορά, όπως τόνισε, είναι ότι οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να ενισχύσουν την Ένωση, όχι να τη διαλύσουν.

Αν όμως, όπως είπε, οι αξίες της Ευρώπης πάψουν να ευθυγραμμίζονται με εκείνες των ΗΠΑ, τότε η Αμερική δεν μπορεί πλέον να θεωρείται δεδομένος σύμμαχος. Και αυτό συνιστά μια υπαρξιακή κρίση για τη διατλαντική συμμαχία – με το ερώτημα να παραμένει τι είναι διατεθειμένη να κάνει η Ευρώπη για να απαντήσει.

Διαβάστε ακόμη 

Αγρότες: Στα 8,5 λεπτά/KwH το ρεύμα για όσους δεν έχουν οφειλές και επέκταση του ΓΑΙΑ για δύο έτη

Αλουμίνιο: Νέος ανοδικός κύκλος για την τιμή – Τι αλλάζει στην αγορά το 2026

Οι ωραιότερες σάουνες στην Ευρώπη με θέα τις χιονισμένες κορυφές

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα