Σύνοδος ΕΕ – Τουρκία: Άνοιγμά του κεφαλαίου 17

Του Ιωάννη Αντύπα

«Δούνε και λαβείν» επικρατεί στη Σύνοδο ΕΕ – Τουρκίας στις Βρυξέλλες, όπου σύμφωνα με το προσχέδιο της συμφωνίας, οι δύο πλευρές φαίνεται να συμφωνούν να ξεκινήσουν την αναθέρμανση των σχέσεων τους και την εμβάθυνση της συνεργασίας τους με το άνοιγμα του κεφαλαίου 17 της, μέρος της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας, που σχετίζεται με την οικονομική και νομισματική ένωση.

Ανοίγει όμως φαίνεται και η πόρτα για το άνοιγμα επιπλέον κεφαλαίων της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας «χωρίς προκατάληψη στις θέσεις των κρατών μελών». Αυτό σημαίνει πως δίδεται το πράσινο φως για την πλήρη επανεκκίνηση των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας, χωρίς όμως η Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προκαταβάλει τη σύμφωνη γνώμη των κρατών μελών.

Σημαντικές εξελίξεις επίσης στην αναθεώρηση του καθεστώτος της βίζας, καθώς οι δύο πλευρές δεσμεύονται να έχουν ολοκληρώσει την συνθήκη επαναπροώθησης τον Ιούνιο του 2016 αλλά και η Τουρκία να επιταχύνει τις διαδικασίες εκπλήρωσης όλων των συνθηκών για να αρθεί το καθεστώς της βίζας. Για αυτό το λόγο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να παρουσιάσει την έκθεση προόδου της Τουρκίας μέχρι τον Μάρτιο του 2016.

Πολύπλευρη αύξηση επικοινωνίας καταγράφεται στο θέμα της αντιτρομοκρατίας, όπου το προσχέδιο της ανακοίνωσης τονίζει πως αναγνωρίζεται η ανάγκη αύξησης της συνεργασίας των δύο πλευρών, χαρακτηρίζοντας την ως «ευρεία» και «προς το παρόν όχι πλήρως αξιοποιημένη». Για την αύξηση της συνεργασίας στην αντιτρομοκράτια και τον συγχρονισμό της δράσης τους, Ευρωπαϊκή Ένωση και Τουρκία θεσμοθετούν τακτικές Συνόδους δύο φορές το χρόνο.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεσμεύεται να ενισχύσει επίσης την Τουρκία χρηματικά, για την καλύτερη αντιμετώπιση των τεράστιων μεταναστευτικών ροών που δέχεται (το προσχέδιο της ανακοίνωσης σημειώνει πως πάνω από 2.2 εκατομμύρια Σύριοι πρόσφυγες έχουν μετακινηθεί στη Τουρκία και η Τουρκία έχει ξοδέψει πάνω από 8 δις.), με «αρχικό ποσό τα 3 δις. ευρώ», χωρίς αναφορά όμως ως προς το κατά πόσο η βοήθεια αυτή θα επαναλαμβάνεται σε βάθος χρόνου.

Σημαντική εξέλιξη είναι επίσης πως ΕΕ και Τουρκία αποφασίζουν όπως φαίνεται να θέσουν εν ισχύ το «Κοινό Σχέδιο Δράσης», το οποίο καλεί την Τουρκία να καταγράφει τους πρόσφυγες σε υποχρεωτική βάση και να τους παρέχει τα κατάλληλα έγγραφα, όπως και να αυξήσει την επιχειρησιακή ικανότητα της ακτοφυλακής της, αλλά και ενισχύσει την συνεργασία της με την Frontex στην ανταλλαγή πληροφοριών.

Το προσχέδιο της συμφωνίας τονίζει πως «αποτελέσματα πρέπει να επιτευχθούν ιδιαίτερα στον τομέα της άρσης των μη νόμιμων μεταναστών», με τις δύο πλευρές να συμφωνούν να λάβουν μέτρα για την πρόληψη της μετακίνησης ατόμων σε ΕΕ και Τουρκία, που δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας.

Παράλληλα φαίνεται να συμφωνείται η ταχεία διμερής επαναπροώθηση μεταναστών που δεν χρήζουν διεθνούς προστασίας στις χώρες προέλευσης τους. Επίσης η Ευρωπαϊκή Ένωση καλωσορίζει την πρόθεση της Τουρκίας για «άμεση καλυτέρευση των κοινωνικό-οικονομικών συνθηκών των Σύριων προσφύγων υπό προστασία».

Αναθεώρηση της Τελωνειακής Ένωσης στοχεύει επίσης η Τουρκία όπου σύμφωνα με το προσχέδιο, με την ολοκλήρωση της προεργασίας από τις δύο πλευρές σε αυτό το ζήτημα θα μπορούν να ξεκινήσουν επίσημες διαπραγματεύσεις προς το τέλος του 2016.

Τέλος ΕΕ και Τουρκία σκοπεύουν να ενισχύσουν την οικονομική και ενεργειακή τους συνεργασία.