Η Ερυθρά Θάλασσα επιστρέφει ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς ανησυχίας. Όχι απλώς ως ένα ακόμη μέτωπο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, αλλά ως μία από τις πιο κρίσιμες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου. Η νέα κινητοποίηση των Χούθι, σε συνδυασμό με την κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, δημιουργεί ένα περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας για τη ναυτιλία, την ενέργεια, τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τελικά τις αγορές. Μεγαλώνει η ανησυχία για την περαιτέρω διατάραξη της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας, την μεγαλύτερη αύξηση του κόστους ζωής, τη μείωση του ρυθμού ανάπτυξης και την αύξηση του πληθωρισμού.
Τις τελευταίες ημέρες, η περιοχή κινείται μέσα σε μια επικίνδυνη αλυσίδα ενεργειών και αντιποίνων. Το Ισραήλ πραγματοποίησε πλήγμα στη Βηρυτό κατά στόχων της Χεζμπολάχ. Το Ιράν απάντησε με εκτόξευση βαλλιστικών πυραύλων προς το Ισραήλ. Ακολούθησαν νέα ισραηλινά πλήγματα σε στρατιωτικούς και ενεργειακούς στόχους στο Ιράν, ενώ οι Χούθι εκτόξευσαν βαλλιστικό πύραυλο από την Υεμένη προς το κεντρικό Ισραήλ.
Με άλλα λόγια, αυτό που μέχρι πρόσφατα μπορούσε να θεωρηθεί ως περιφερειακή στρατιωτική ένταση, πλέον αποκτά άμεση ναυτιλιακή διάσταση.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι Χούθι ανακοίνωσαν ότι θεωρούν ως νόμιμους στρατιωτικούς στόχους όλα τα πλοία που διέρχονται από την Ερυθρά Θάλασσα και έχουν οποιαδήποτε σύνδεση με το Ισραήλ.
«Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Η σύνδεση με το Ισραήλ δεν αφορά απαραίτητα μόνο τη σημαία ενός πλοίου. Μπορεί να αφορά την ιδιοκτησία, τη διαχείριση, τον ναυλωτή, προηγούμενη προσέγγιση σε ισραηλινό λιμάνι ή ακόμη και ευρύτερες εμπορικές σχέσεις εταιρειών που συνδέονται με το πλοίο», επισημαίνει ο Αλκέτας Δρόσος εκπρόσωπος της EOS Risk.
«Αυτό καθιστά την απειλή πιο σύνθετη και πιο απρόβλεπτη. Μια ναυτιλιακή εταιρεία δεν μπορεί πλέον να αξιολογεί μόνο τη γεωγραφική διαδρομή. Πρέπει να εξετάζει το πλήρες εμπορικό, εταιρικό και επιχειρησιακό προφίλ του πλοίου. Ποιος είναι ο ιδιοκτήτης; Ποιος είναι ο διαχειριστής; Ποιος είναι ο ναυλωτής; Πού έχει προσεγγίσει το πλοίο τους τελευταίους μήνες; Υπάρχει κάποια άμεση ή έμμεση σύνδεση με εταιρείες, λιμάνια ή συμφέροντα που μπορεί να θεωρηθούν από τους Χούθι ως ισραηλινά;
Σε μια τέτοια κρίση, η απειλή δεν αφορά μόνο το πλοίο ως φυσική παρουσία στη θάλασσα. Αφορά το συνολικό του αποτύπωμα».
Γιατί η Ερυθρά Θάλασσα είναι τόσο κρίσιμη
Η Ερυθρά Θάλασσα, το Bab el-Mandeb και η Διώρυγα του Σουέζ αποτελούν έναν από τους βασικούς διαδρόμους του παγκόσμιου εμπορίου. Συνδέουν την Ασία με την Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Από εκεί περνούν εμπορευματοκιβώτια, πετρέλαιο, LNG, πρώτες ύλες, τρόφιμα, βιομηχανικά προϊόντα και ανταλλακτικά.
Όταν αυτή η θαλάσσια αρτηρία γίνεται ασταθής, η επίπτωση δεν περιορίζεται στους πλοιοκτήτες ή στις ναυτιλιακές εταιρείες. Επηρεάζει ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.
«Αν οι Χούθι περάσουν ξανά από τις απειλές σε συστηματικές επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, οι εταιρείες θα βρεθούν μπροστά σε δύσκολες επιλογές. Είτε θα συνεχίσουν τη διέλευση με αυξημένο ρίσκο, είτε θα επιλέξουν εναλλακτικές διαδρομές, κυρίως μέσω του Ακρωτηρίου της Καλής Ελπίδας» επισημαίνει ο Αλκέτας Δρόσος: «Η δεύτερη επιλογή όμως δεν είναι απλή. Σημαίνει μεγαλύτερη διάρκεια ταξιδιού, περισσότερα καύσιμα, αυξημένα λειτουργικά κόστη, υψηλότερα ασφάλιστρα, καθυστερήσεις στις παραδόσεις και πίεση στα ναύλα. Και αυτή η πίεση δεν μένει στη θάλασσα. Περνά στην αγορά».
Από τη θάλασσα στο ράφι
Η ναυτιλιακή κρίση μπορεί να φαίνεται μακρινή για τον καταναλωτή, όμως οι συνέπειές της είναι άμεσες. Όταν καθυστερούν τα πλοία, καθυστερούν πρώτες ύλες, εμπορεύματα, ανταλλακτικά, τρόφιμα, ενεργειακά φορτία και καταναλωτικά αγαθά.
«Όταν αυξάνεται το κόστος μεταφοράς, αυτό σταδιακά μεταφέρεται στις επιχειρήσεις και στη συνέχεια στην αγορά. Μπορεί να εμφανιστεί με τη μορφή αυξημένων τιμών, καθυστερήσεων στις παραδόσεις ή προβλημάτων διαθεσιμότητας σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Με απλά λόγια, όταν πιέζεται η ναυτιλία, πιέζεται και η παγκόσμια οικονομία. Και όταν πιέζεται η εφοδιαστική αλυσίδα, η πίεση τελικά φτάνει στον καταναλωτή» εξηγεί ο Αλκέτας Δρόσος.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι οι ίδιοι οι Χούθι δηλώνουν πως θα απαντούν στην κλιμάκωση με κλιμάκωση. Αυτό σημαίνει ότι οι κινήσεις τους δεν πρέπει να ερμηνεύονται μόνο ως τοπική απειλή από την Υεμένη, αλλά ως μέρος μιας ευρύτερης περιφερειακής αντιπαράθεσης.
«Εάν το Ισραήλ απαντήσει με πλήγματα κατά στόχων των Χούθι στην Υεμένη, τότε είναι πιθανό να δούμε νέα φάση έντασης στην Ερυθρά Θάλασσα. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να επηρεάσει όχι μόνο τα πλοία με ισραηλινή σύνδεση, αλλά και τη συνολική ψυχολογία της ναυτιλιακής αγοράς» αναφέρει ο εκπρόσωπος του EOS Risk Group: «Η εμπειρία της προηγούμενης κρίσης στην Ερυθρά Θάλασσα δείχνει ότι η στοχοποίηση μπορεί να εξελιχθεί σε φάσεις. Αρχικά μπορεί να αφορά πλοία με ισραηλινή σύνδεση. Στη συνέχεια μπορεί να επεκταθεί σε πλοία με αμερικανική ή βρετανική σύνδεση. Και τελικά, η αβεβαιότητα να επηρεάσει πολύ ευρύτερο φάσμα της εμπορικής ναυτιλίας.
Αυτό ακριβώς είναι που κάνει την κατάσταση τόσο επικίνδυνη: δεν είναι πάντα σαφές πού τελειώνει το target profile».
Δεν είναι μόνο η Ερυθρά Θάλασσα
Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη επειδή η Ερυθρά Θάλασσα δεν είναι το μοναδικό σημείο έντασης. Το Ιράν πιθανότατα θα συνεχίσει να παρενοχλεί ή και να στοχοποιεί εμπορικά πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ, ενώ ενδέχεται να πραγματοποιήσει περαιτέρω επιθέσεις με drones ή πυραύλους κατά πολιτικών, στρατιωτικών και ενεργειακών υποδομών στην Αραβική Χερσόνησο.
«Το Στενό του Ορμούζ είναι επίσης κρίσιμο για το παγκόσμιο εμπόριο, κυρίως λόγω της σημασίας του για την ενέργεια. Επομένως, η ταυτόχρονη αστάθεια σε Ερυθρά Θάλασσα και Ορμούζ δημιουργεί ένα περιβάλλον διπλής πίεσης: από τη μία στις ροές εμπορευματοκιβωτίων και προϊόντων μέσω Σουέζ, και από την άλλη στις ενεργειακές ροές του Περσικού Κόλπου» αναφέρει ο Αλκέτας Δρόσος και συνεχίζει: «Παράλληλα, η απειλή της σομαλικής πειρατείας παραμένει ενεργή στον Κόλπο του Άντεν και στη Λεκάνη της Σομαλίας, όσο οι καιρικές συνθήκες επιτρέπουν επιχειρήσεις με μητρικά πλοία και μικρά σκάφη.
Αυτό προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο κινδύνου στην ίδια ευρύτερη θαλάσσια περιοχή. Η ναυτιλία βρίσκεται λοιπόν μπροστά σε ένα περιβάλλον πολλαπλών απειλών: κρατικές ενέργειες, παρακρατικοί δρώντες, επιθέσεις με drones και πυραύλους, πιθανή πειρατεία και αυξημένο ναυτιλιακό έγκλημα σε άλλα κρίσιμα περάσματα, όπως το Στενό της Σιγκαπούρης».
Το νέο δίλημμα για τη ναυτιλία
Το ερώτημα για τις ναυτιλιακές εταιρείες δεν είναι πλέον μόνο αν ένα πλοίο μπορεί να περάσει από μια περιοχή. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορεί να περάσει με αποδεκτό επίπεδο κινδύνου.
Αυτό αφορά το πλήρωμα, το πλοίο, το φορτίο, την ασφαλιστική κάλυψη, τις εμπορικές υποχρεώσεις και τη φήμη της εταιρείας. Αφορά επίσης τους πελάτες που περιμένουν τα προϊόντα, τις βιομηχανίες που χρειάζονται πρώτες ύλες και τις αγορές που εξαρτώνται από τη σταθερότητα της ναυτιλιακής ροής. Σε τέτοιες συνθήκες, η πληροφόρηση και η σωστή αξιολόγηση κινδύνου δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση για τη λήψη αποφάσεων.
Διαβάστε ακόμη
Νταντάδες της Γειτονιάς: Επίδομα έως 500 ευρώ τον μήνα – Δικαιούχοι, κριτήρια και αιτήσεις
Ρομπότ αντί για μετοχές: Το μεγάλο στοίχημα της Κίνας (διάγραμμα)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα