Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει στο προσκήνιο τον πιο ευαίσθητο δείκτη της παγκόσμιας οικονομίας, το πετρέλαιο. Κάθε πληροφορία για ενδεχόμενη στρατιωτική κλιμάκωση με επίκεντρο το Ιράν μεταφράζεται άμεσα σε διακυμάνσεις στις διεθνείς τιμές του αργού, με τις αγορές να προεξοφλούν πιθανά πλήγματα στις ενεργειακές ροές.
Οι τιμές του αργού κινούνται ήδη σε ρυθμούς γεωπολιτικής αβεβαιότητας, με κάθε πληροφορία περί πιθανού πλήγματος κατά της Τεχεράνης να προκαλεί έντονες διακυμάνσεις. Το Ιράν αποτελεί βασικό παραγωγό πετρελαίου και δεσπόζει γεωγραφικά απέναντι από την πετρελαιοφόρο Αραβική Χερσόνησο. Καθοριστικός παράγοντας είναι τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Έξι χώρες του Κόλπου εξαρτώνται απόλυτα από την απρόσκοπτη ναυσιπλοΐα στο συγκεκριμένο πέρασμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες στην Ουάσιγκτον, εξετάζονται τέσσερα βασικά σενάρια κλιμάκωσης που θα μπορούσαν να διαταράξουν σοβαρά τον εφοδιασμό και να εκτινάξουν τις τιμές:
Πρώτο σενάριο: Διακοπή των ιρανικών εξαγωγών από ΗΠΑ και Ισραήλ, μέσω αποκλεισμού του νησιού Χαργκ – βασικού κόμβου φόρτωσης ιρανικού πετρελαίου – ή κατασχέσεων δεξαμενόπλοιων. Σε αυτή την περίπτωση θα μπορούσαν να χαθούν έως και 1,6 εκατ. βαρέλια ημερησίως, κυρίως προς την Κίνα. Οι τιμές εκτιμάται ότι θα αυξάνονταν κατά 10-12 δολάρια το βαρέλι, με τα ασφάλιστρα κινδύνου να διατηρούν την αγορά σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο διάστημα.
Δεύτερο σενάριο: Άμεσο πλήγμα σε ιρανικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις, όπως υπεράκτιες πλατφόρμες ή διυλιστήρια. Εκτός από τις εξαγωγές, θα επηρεαζόταν και η εγχώρια παραγωγή. Η ζημιά στις υποδομές θα μπορούσε να κρατήσει εκτός αγοράς ιρανικά βαρέλια για μεγάλο διάστημα, σπρώχνοντας τις τιμές ακόμη και πάνω από τα 100 δολάρια ανά βαρέλι.
Τρίτο σενάριο: Αντίποινα της Τεχεράνης με στοχευμένες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ, μέσω ταχύπλοων, drones, πυραύλων ή ναρκών. Σε αυτή την περίπτωση, έως και 18 εκατ. βαρέλια ημερησίως μη ιρανικού πετρελαίου και προϊόντων θα μπορούσαν να επηρεαστούν. Οι τιμές θα ξεπερνούσαν τα 90 δολάρια, με άμεσο αντίκτυπο και στις τιμές καυσίμων στις ΗΠΑ.
Τέταρτο και ακραίο σενάριο: Επίθεση του Ιράν σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις αραβικών χωρών, όπως πεδία παραγωγής, τερματικούς σταθμούς ή κέντρα επεξεργασίας. Τότε θα διακυβευόταν σημαντικό μέρος των 18 εκατ. βαρελιών ημερησίως που εξάγονται από τον Κόλπο. Οι τιμές θα μπορούσαν να εκτιναχθούν ακόμη και πάνω από τα 130 δολάρια, θυμίζοντας το σοκ που ακολούθησε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022.
Η παράμετρος του LNG και οι περιορισμένες εναλλακτικές
Η κρίση δεν θα περιοριζόταν στο πετρέλαιο. Το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG) που εξάγεται μέσω Ορμούζ, ιδίως από το Κατάρ, θα μπορούσε επίσης να επηρεαστεί από επιθέσεις ή ναρκοθετήσεις, με πιθανή αύξηση ακόμη και στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ.
Οι εναλλακτικές διαδρομές παραμένουν περιορισμένες. Ο αγωγός Ανατολής–Δύσης της Σαουδικής Αραβίας διαθέτει μέγιστη δυναμικότητα 5 εκατ. βαρελιών ημερησίως, μεγάλο μέρος της οποίας χρησιμοποιείται ήδη. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα μπορούν να εκτρέψουν περίπου το μισό των εξαγωγών τους, όμως Ιράκ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν και Κατάρ δεν διαθέτουν αξιόπιστες εναλλακτικές.
Διαβάστε ακόμη
Goldman Sachs: Γιατί οι ελληνικές τράπεζες χάνουν πολλά από τα οφέλη της ΑΙ
Ο Ντάιμον προειδοποιεί: Οι ανταγωνιστές κάνουν ανόητα πράγματα – Κίνδυνος νέας κρίσης
Η αναγέννηση των πολυτελών γραφείων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα