Σε κατάσταση πρωτοφανούς επιφυλακής βρίσκεται η διεθνής ναυτιλία, καθώς η τελευταία έκθεση της EOS Risk Group αποτυπώνει ένα περιβάλλον εξαιρετικά υψηλού κινδύνου σε κρίσιμες θαλάσσιες αρτηρίες της Μέσης Ανατολής, με το Στενό του Ορμούζ να καταγράφεται στην ανώτατη βαθμίδα απειλής.
Πιο συγκεκριμένα, ο κίνδυνος για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ αξιολογείται ως EXTREME (5/5), γεγονός που σημαίνει ότι ένα περιστατικό θεωρείται εξαιρετικά πιθανό. Παράλληλα, υψηλός παραμένει ο κίνδυνος (HIGH – 4/5) σε ολόκληρο τον Αραβικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν, επιβεβαιώνοντας ότι η αστάθεια δεν περιορίζεται σε ένα μόνο σημείο αλλά επεκτείνεται σε ολόκληρη την περιοχή.
Η σύσταση προς τη ναυτιλιακή κοινότητα είναι σαφής. Να αποφεύγονται όλες οι διελεύσεις μέσω του Στενού του Ορμούζ, ενώ προτείνεται επίσης η αναβολή προσεγγίσεων σε κρίσιμους λιμένες όπως η Φουτζέιρα στα ΗΑΕ, το Μπαχρέιν, το Κατάρ, το Σαλαλάχ στο Ομάν και ο πετρελαϊκός τερματικός σταθμός της Βασόρας στο Ιράκ. Παράλληλα, ζητείται επανεξέταση για αγκυροβ;olia και λιμενικές κλήσεις σε κομβικά σημεία των ΗΑΕ, όπως το Jebel Ali, το Khor Fakkan και η Sharjah.
Η δραματική επιδείνωση της κατάστασης συνδέεται άμεσα με την κλιμάκωση της έντασης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν. Η Ουάσιγκτον έδωσε τελεσίγραφο 48 ωρών στην Τεχεράνη για την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, απειλώντας με πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές. Από την πλευρά του, το Ιράν απάντησε με σαφείς απειλές για περιφερειακή κλιμάκωση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να στοχοποιήσει ενεργειακές και υδάτινες υποδομές στον Κόλπο, να προχωρήσει σε πλήρες κλείσιμο του Στενού, αλλά και να επεκτείνει τις διαταραχές σε άλλα στρατηγικά chokepoints, όπως η Ερυθρά Θάλασσα και το Bab el-Mandeb.
Παρά τις δηλώσεις του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, περί «παραγωγικών συνομιλιών» και την ανακοίνωση πενθήμερης αναβολής στρατιωτικών πληγμάτων, ιρανικές πηγές διαψεύδουν την ύπαρξη διαπραγματεύσεων, εντείνοντας την αβεβαιότητα. Η επιχειρησιακή εικόνα παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη. Αν και οι περισσότερες λιμενικές λειτουργίες στον Αραβικό Κόλπο έχουν επανεκκινήσει, σημαντικές εγκαταστάσεις παραμένουν εκτός λειτουργίας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- ο ενεργειακός κολοσσός BAPCO στο Μπαχρέιν (σε καθεστώς force majeure),
- ο πετρελαϊκός σταθμός της Βασόρας (ανενεργός από τις 12 Μαρτίου),
- οι τερματικοί σταθμοί Al Shaheen και Halul στο Κατάρ,
- καθώς και εγκαταστάσεις της Vopak στη Φουτζέιρα.
Παρότι λιμένες όπως το Ras Laffan και το Mesaieed λειτουργούν, η QatarEnergy έχει διακόψει την παραγωγή LNG, υπογραμμίζοντας τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Ιδιαίτερα υψηλός ή ακραίος παραμένει ο κίνδυνος για πλοία που προσεγγίζουν λιμένες στο Μπαχρέιν, το Κατάρ και τη Φουτζέιρα, ενώ αυξημένη απειλή καταγράφεται ακόμη και για το ισραηλινό λιμάνι της Χάιφα, λόγω ενδείξεων ότι ενεργειακές υποδομές ενδέχεται να αποτελέσουν στόχο άμεσα.
27 επιθέσεις σε εμπορικά πλοία
Η ένταση αποτυπώνεται και στα περιστατικά κατά της ναυτιλίας. Από την έναρξη της κρίσης στα τέλη Φεβρουαρίου, έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 27 επιθέσεις ή απόπειρες επιθέσεων σε εμπορικά πλοία στο Στενό του Ορμούζ, τον Αραβικό Κόλπο και τον Κόλπο του Ομάν.
Οι περισσότερες διελεύσεις που συνεχίζονται είναι εξερχόμενες από τον Περσικό Κόλπο και αφορούν πλοία με σαφή σύνδεση με το Ιράν, γεγονός που αποτυπώνει την επιλεκτική λειτουργία των θαλάσσιων διαδρομών. Οι ναυτιλιακές εταιρείες καλούνται να λάβουν αυξημένα μέτρα ασφαλείας, όπως περιορισμό μη απαραίτητου προσωπικού στα καταστρώματα, ενίσχυση επιτήρησης και ετοιμότητα για άμεσες αλλαγές πορείας και ταχύτητας. Παράλληλα, η EOS Risk Group παρακολουθεί στενά το ενδεχόμενο επανέναρξης επιθέσεων από τους Χούθι, οι οποίοι στο παρελθόν είχαν στοχοποιήσει πλοία με συνδέσεις με Ισραήλ, ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο, είτε μέσω σημαίας είτε μέσω ιδιοκτησιακής δομής.
Αν και προς το παρόν δεν υπάρχει ενεργό «target profile», η πιθανότητα επαναφοράς επιθέσεων παραμένει, ιδιαίτερα εάν ενταθεί η σύγκρουση στην περιοχή.
Την ίδια στιγμή, η έκθεση αναδεικνύει και μια δεύτερη, εξίσου ανησυχητική διάσταση. Την επιστροφή της πειρατείας στον Ινδικό Ωκεανό και τη θαλάσσια περιοχή της Ανατολικής Αφρικής.
Πρόσφατα περιστατικά καταδεικνύουν ότι η απειλή παραμένει ενεργή:
– Στις 26 Φεβρουαρίου, ύποπτοι πειρατές επιτέθηκαν σε ιρανικό αλιευτικό dhow ανοιχτά της Σομαλίας, με αποτέλεσμα έναν νεκρό και δύο τραυματίες επιτιθέμενους.
– Στις 30 Ιανουαρίου, εμπορικό πλοίο καταδιώχθηκε από ταχύπλοο με πέντε άτομα ανοικτά του Μογκαντίσου.
Σύμφωνα με την EOS, ο κίνδυνος πειρατείας αξιολογείται ως SUBSTANTIAL (3/5) σε απόσταση έως και 600 ναυτικών μιλίων από τις ακτές της Σομαλίας, με ιδιαίτερη ευαλωτότητα για πλοία χαμηλού ύψους (freeboard κάτω των 10 μέτρων) και χαμηλής ταχύτητας.
Οι συστάσεις είναι σαφείς:
- διατήρηση απόστασης τουλάχιστον 400 ναυτικών μιλίων από τις ακτές,
- χρήση ένοπλων ομάδων ασφαλείας σε επικίνδυνες ζώνες,
- συνεχής επιτήρηση με ραντάρ και οπτικά μέσα,
- έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων στόχων και εξοπλισμού πειρατών.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στον Κόλπο του Άντεν, όπου η παρουσία ένοπλης ασφάλειας θεωρείται πλέον απαραίτητη.
Η εικόνα που προκύπτει από την έκθεση της EOS Risk Group είναι σαφής. Η ναυτιλία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα σύνθετο και πολυεπίπεδο περιβάλλον κινδύνου, όπου γεωπολιτικές συγκρούσεις, επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές, απειλές κατά εμπορικών πλοίων και αναβίωση της πειρατείας συνυπάρχουν. Σε αυτή τη συγκυρία, η ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών δεν αποτελεί πλέον δεδομένο, αλλά μια διαρκή πρόκληση που απαιτεί αυξημένη ετοιμότητα, ευελιξία και στρατηγική διαχείριση κινδύνου από το σύνολο της ναυτιλιακής βιομηχανίας.
Διαβάστε ακόμη
Πλαίσιο: Επένδυση 68 εκατ. ευρώ για marketplace εν μέσω «πολέμου» στη λιανική
Ευρώπη: Μικρή άνοδος στις πωλήσεις αυτοκινήτων με «καύσιμο» τα ηλεκτρικά οχήματα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα