Τις πληγές που άνοιξε στην ελληνική και διεθνή οικονομία η σύρραξη στη Μέση Ανατολή μετράει η κυβέρνηση. Ο Κυριάκος Πιερρακάκης υπολογίζει ότι θα χρειαστούν μήνες για να μετρηθούν και να επουλωθούν, ακόμα και αν σήμερα τελείωνε ο πόλεμος.
Πριν συμπληρωθεί καν μήνας όμως από το ξέσπασμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, τον Μάρτιο, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να φέρει ήδη ένα πρώτο «πακέτο» μέτρων στήριξης νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Και ασχέτως της έκβασης των εχθροπραξιών στο πεδίο των μαχών, στο οικονομικό επιτελείο γνωρίζουν ότι δεν θα αποφύγουν και δεύτερο κύμα παρεμβάσεων μέσα στον Απρίλιο.
Ηδη τα μέτρα που σχεδίασαν και ανακοίνωσαν στο οικονομικό επιτελείο βασίστηκαν σε σενάρια για τιμές σε βενζίνη έως 2,3 ευρώ το λίτρο και πετρέλαιο έως 2,18 ευρώ, πριν από την επιδότηση που μειώνει το κόστος για τον καταναλωτή. Προετοιμάζονται όμως και για ενδεχόμενο νέας αύξησης τιμών έως και 2,5 ευρώ στη βενζίνη -στην επαρχία κυρίως- που θα ενεργοποιούσαν και άλλα νέα μέτρα από Μάιο και μετά. Ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούν και τα άλλα «μέτωπα» που έχουν ανοίξει, με τις τιμές στο φυσικό αέριο, στο ρεύμα, στα λιπάσματα, στα ακτοπλοϊκά και αεροπορικά εισιτήρια που θα επηρεάσουν τους επόμενους μήνες τον τουρισμό, τις επιχειρήσεις και τις τιμές.
Πώς σχεδιάζονται τα μέτρα
Το ερώτημα που καίει φυσικά είναι πού θα βρεθούν λεφτά και τι άλλα μέτρα μπορεί να απαιτηθούν αν η κρίση παραταθεί ή ενταθεί.
Εν αναμονή των αποφάσεων της Ε.Ε. για νέα δημοσιονομική χαλάρωση που ακόμα ζυμώνονται, αλλά η εμπειρία δείχνει ότι συνήθως έρχονται με τον κίνδυνο να είναι πια αργά όμως, στο οικονομικό σχεδιάζουν μέτρα-εφεδρείες, όπως τα εξής:
1) Επιδοτήσεις στους λογαριασμούς ρεύματος (Power Pass):
Προς το παρόν οι τιμές του ρεύματος παραμένουν σε συγκρίσιμα με τα περσινά επίπεδα, για τον λόγο αυτό δεν ανακοινώθηκε νέα επιδότηση στο ρεύμα, όπως αυτή που δινόταν μέχρι τον Ιανουάριο του 2025. Ωστόσο, τις παρακολουθούν και, αν παρουσιαστεί απότομη αύξηση όπως το 2022-2023 με κίνδυνο να ξεφύγουν, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών είναι ήδη έτοιμοι να εξετάσουν εκ νέου κατάλληλες παρεμβάσεις.
2) Νέα επιδότηση καυσίμων:
Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν αφορούν το δίμηνο Απριλίου – Μαΐου. Πριν εκπνεύσει ο Απρίλιος, όμως, σε λιγότερο από έναν μήνα, το οικονομικό επιτελείο θα αξιολογήσει εκ νέου ανάγκες και συνθήκες. Για τον λόγο αυτόν, εκ των προτέρων έχει ορίσει διάρκεια ενός μηνός μόνο -και όχι δύο- στο μέτρο της επιδότησης του πετρελαίου κίνησης, που αγγίζει «οριζόντια» όλα ανεξαιρέτως τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις – ασχέτως αν έχουν καν αυτοκίνητο ή όχι.
Ετσι, εφόσον οι τιμές παραμείνουν υψηλές και μετά τον Μάιο, τα μέτρα θα μπορούν να παραταθούν ή να επεκταθούν. Ενώ αν η κρίση συνεχιστεί ή ενταθεί, θα εξεταστεί λήψη και νέων μέτρων, σε συνάρτηση με την ένταση του προβλήματος όπως θα έχει διαμορφωθεί τότε και με βάση τις δημοσιονομικές δυνατότητες της χώρας. «Στόχος είναι να υπάρχει στήριξη όσο υπάρχει πίεση, αλλά με τρόπο δημοσιονομικά υπεύθυνο», λένε στην κυβέρνηση.
3) Επιταγή ακρίβειας το Πάσχα:
Το μέτρο παραμένει ως εφεδρεία, παρότι για την αντιμετώπιση της ακρίβειας στο ράφι και τις συνέπειες για τους πολίτες ανακοινώθηκαν ήδη άλλα μέτρα (πλαφόν και έλεγχοι από τον Μάρτιο), καθώς και επιδοτήσεις καυσίμων για Απρίλιο και Μάιο. Ολα αυτά θα αξιολογηθούν και θα αποτιμηθούν τις επόμενες μέρες ξανά. Χωρίς να το αποκλείουν ρητά και κατηγορηματικά, στο οικονομικό επιτελείο ευελπιστούν να μην κριθεί αναγκαίο μέτρο μία νέα επιδότηση αγορών τύπου Market Pass, περιοριζόμενοι σε όσα μόλις ανακοινώθηκαν για το επόμενο διάστημα.
4) Επιδότηση στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια:
Η ακτοπλοΐα είναι ζήτημα νησιωτικότητας, κοινωνικής συνοχής και τουρισμού, δηλαδή ζήτημα εθνικής σημασίας, γι’ αυτό αποτελεί σταθερή προτεραιότητα και θα εξεταστεί εκ νέου αν απαιτείται νέα παρέμβαση και πότε. Με τα σημερινά δεδομένα, πάντως, η επιδότηση που ανακοινώθηκε θεωρείται επαρκής ώστε να συγκρατηθούν οι τιμές των ακτοπλοϊκών εισιτηρίων. Αυτό δεν μπορεί να αποκλείσει, όμως, αν οι καταστάσεις αλλάξουν, μια νέα άνοδο τιμής του πετρελαίου να οδηγήσει σε αυξήσεις στα ακτοπλοϊκά σε έναν μήνα από τώρα -μετά το Πάσχα δηλαδή-, οπότε θα ληφθούν νέες αποφάσεις που εξαρτώνται από την πορεία των διεθνών τιμών ενέργειας.
Πού θα βρεθούν λεφτά
Στη φάση αυτή, τα νέα μέτρα χρηματοδοτήθηκαν από το έκτακτο αποθεματικό του κρατικού προϋπολογισμού του 2026: για φέτος έχουν εγγραφεί 1,250 δισ. ευρώ για έκτακτες καταστροφές.
Κανονικά αυτά θα έπρεπε να μείνουν κλειστά μέχρι 31 Δεκεμβρίου «διά παν ενδεχόμενον» έκτακτης κατάστασης, όπως σεισμοί, πλημμύρες, πυρκαγιές κ.λπ. Λόγω έκτακτων συνθηκών, όμως, στο οικονομικό επιτελείο προέβησαν σε λελογισμένη χρήση του αποθεματικού: καθώς αναλογούν περίπου 100 εκατ. ευρώ ανά μήνα (1,250 δισ.: 12 μήνες) και εφόσον στους πρώτους 2,5 μήνες του έτους δεν προέκυψε κάποιο καταστροφικό γεγονός, η κυβέρνηση ροκάνισε τα 250-300 εκατομμύρια, αφήνοντας 1 δισ. ευρώ για τις ανάγκες των επόμενων 9 μηνών που απομένουν έως το τέλος του έτους.
Επιπλέον, σε συμφωνία με την Κομισιόν, θέσπισε ως νέο αντισταθμιστικό μέτρο την αύξηση της φορολογίας στα κέρδη στοιχημάτων μέσω Διαδικτύου. Αυτό «άνοιξε» χώρο 50 εκατ. ευρώ για εφέτος, αλλά και 100 εκατ. ετησίως περισσότερα από όσα επέτρεπε ο δημοσιονομικός «κόφτης» δαπανών σε μόνιμη βάση.
Για τη συνέχεια, όπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, χωρίς ευελιξία από την Κομισιόν, τα πράγματα θα γίνουν δύσκολα όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά για όλες τις χώρες, καθώς ο κανόνας της «οροφής» αύξησης δαπανών είναι αμείλικτος. Είναι, δε, ενδεικτικό ότι αν κάποια χώρα υπερβεί το ετήσιο όριο των πρωτογενών δαπανών, δεν μπορεί να «ισοφαρίσει» αυτήν την απόκλιση με μικρότερες δαπάνες την επόμενη χρονιά.
Ωστόσο, η απαγόρευση αφορά ρητά «μόνιμες δαπάνες». Ο κανονισμός μπορεί να επιτρέψει «έκτακτες» και λελογισμένες υπερβάσεις δαπανών, στον βαθμό που μπορούν να κριθούν εύλογες ή αναγκαίες λόγω εξαιρετικά απρόβλεπτων συνθηκών, όπως οι σημερινές. Βαδίζοντας κοντά στην «κόκκινη γραμμή» χωρίς να την υπερβαίνει, η κυβέρνηση σχεδιάζει έτσι να ανοίγει διαρκώς νέα περιθώρια για επιπλέον δαπάνες για εθνικά μέτρα και παρεμβάσεις, μέχρι και οι κυβερνήσεις και η Ε.Ε. να ενδώσουν σε συμφωνία για πιο συντονισμένη δράση και ευρύτερες λύσεις, εφόσον απαιτηθούν.
Διαβάστε ακόμη
Κατώτατος μισθός: Τα 20 επιδόματα που αυξάνονται και ποιοι βλέπουν μεγαλύτερα οφέλη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα