Μια μπίζνα εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ εξελίσσεται πίσω από τη διακίνηση καυσίμων αξιοποιώντας ένα σύστημα συναλλαγών που επιτρέπει σε μέρος της αγοράς να λειτουργεί με διαφορετικούς κανόνες από αυτούς που ισχύουν για όλους τους υπόλοιπους. Mάλιστα, όσο η τιμή της βενζίνης παραμένει πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο και η ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή διατηρεί τις τιμές σε υψηλά επίπεδα, τόσο μεγαλώνει και το περιθώριο κέρδους γι’ αυτή την παράλληλη δραστηριότητα.
Στην πράξη, δημιουργείται ένα ιδιότυπο προνόμιο μη καταβολής φόρων, που στερεί από το Δημόσιο από 300 έως 500 εκατ. ευρώ ετησίως, με τον συνολικό λογαριασμό να εκτιμάται ότι μπορεί να φτάνει ακόμη και το 1 δισ. ευρώ. Μια καλοστημένη μηχανή παραγωγής μαύρου χρήματος με εταιρείες-βιτρίνα, εικονικά τιμολόγια και καύσιμα που αλλάζουν… ταυτότητα στη διαδρομή φαίνεται ότι βρίσκεται πίσω από ένα μεγάλο μέρος του λαθρεμπορίου πετρελαίου στη χώρα. Το μοντέλο δεν είναι νέο, αλλά έχει εξελιχθεί σε τέτοιον βαθμό ώστε να λειτουργεί σχεδόν αόρατα μετατρέποντας το παράνομο καύσιμο σε προϊόν που εμφανίζεται απολύτως νόμιμο, με πλήρη παραστατικά και καθαρή διαδρομή στην αγορά.
Εταιρείες στα χαρτιά
Στην πράξη, πρόκειται για μια αλυσίδα εταιρειών που δεν έχουν πραγματική δραστηριότητα, αλλά μόνο χαρτιά. Οι εταιρείες αυτές εμφανίζονται να αγοράζουν και να πωλούν καύσιμα μεταξύ τους δημιουργώντας μια τεχνητή ροή συναλλαγών. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν αγοράζουν τίποτε, απλώς εκδίδουν τιμολόγια. Ετσι, το λαθραίο καύσιμο αποκτά νόμιμα έγγραφα και άρα πρόσβαση στην αγορά, σαν να είχε περάσει από όλες τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Χαρακτηριστική είναι πρόσφατη υπόθεση που εντόπισαν οι ελεγκτικές αρχές. Τρεις εικονικές επιχειρήσεις εμφανίζονταν να πραγματοποιούν πωλήσεις καυσίμων χωρίς να έχουν καταγράψει αντίστοιχες αγορές, με τζίρους που έφταναν στα 3,2 εκατ. ευρώ η καθεμία. Μία ακόμη εταιρεία εμφανιζόταν να διακινεί περίπου 0,7 εκατ. ευρώ. Οι συναλλαγές αυτές μεταφέρονταν στη συνέχεια μέσω ενδιάμεσων εταιρειών που δήλωναν πωλήσεις 1,9 εκατ. ευρώ χωρίς πραγματικές αγορές, ενώ επιπλέον 6,4 εκατ. ευρώ «φουσκώνονταν» μέσω εικονικών τιμολογίων.
Με αυτό τον τρόπο δημιουργείται μια πλήρης αλυσίδα νομιμοποίησης. Στο επόμενο στάδιο τα καύσιμα καταλήγουν σε εμπορική επιχείρηση που λειτουργεί ως κεντρικός αποθηκευτής. Εκεί εμφανίζονται πωλήσεις ύψους 8,3 εκατ. ευρώ και επιπλέον 0,7 εκατ. ευρώ, προτού τα καύσιμα φορτωθούν σε βυτιοφόρα και διοχετευτούν στην αγορά. Στο σημείο αυτό, το προϊόν έχει αποκτήσει πλήρη παραστατικά και μπορεί να διατεθεί σε πρατήρια ή επιχειρήσεις σαν να είναι απολύτως νόμιμο.
Το οικονομικό αποτύπωμα μιας μόνο τέτοιας υπόθεσης είναι αποκαλυπτικό: καύσιμα αξίας περίπου 9 εκατ. ευρώ διακινήθηκαν με αυτό το μοντέλο, ενώ οι διαφυγόντες φόροι και δασμοί ξεπέρασαν τα 2,7 εκατ. ευρώ. Ωστόσο, το πραγματικό μέγεθος του φαινομένου είναι πολλαπλάσιο. Εκτιμήσεις ανεβάζουν τις ετήσιες απώλειες για το Δημόσιο από το λαθρεμπόριο καυσίμων από 300 έως 500 εκατ. ευρώ, ενώ δεν λείπουν και αυτοί που μιλούν ακόμη και για 800 εκατ. ή και 1 δισ. ευρώ τον χρόνο.
Αθέμιτος ανταγωνισμός
Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στα δημόσια έσοδα. Η λειτουργία αυτών των πρακτικών δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για τις νόμιμες επιχειρήσεις του κλάδου, οι οποίες καλούνται να ανταγωνιστούν τιμές που δεν μπορούν να εξηγήσουν. Δεν είναι τυχαίο ότι στην αγορά εμφανίζονται πρατήρια που πωλούν καύσιμα σε τιμές χαμηλότερες ακόμη και από το κόστος εξόδου από τα διυλιστήρια.
Οι συνέπειες φτάνουν και στον καταναλωτή. Υπολογίζεται ότι οι οδηγοί επιβαρύνονται με κόστος που φτάνει στα 120-200 εκατ. ευρώ ετησίως, είτε λόγω νοθείας είτε λόγω χαμηλότερης ποιότητας καυσίμου που προκαλεί φθορές στα οχήματα. Παράλληλα, οι νόμιμες επιχειρήσεις χάνουν πάνω από 20 εκατ. ευρώ τον χρόνο, με ευρύτερες επιπτώσεις στην απασχόληση και τη λειτουργία της αγοράς.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και η αποτελεσματικότητα των ελεγκτικών μηχανισμών. Το σύστημα εισροών – εκροών, που θεσπίστηκε το 2010 και κόστισε πάνω από 200 εκατ. ευρώ για να εγκατασταθεί, εξακολουθεί να μη λειτουργεί όπως είχε σχεδιαστεί. Σε πολλές περιπτώσεις παραμένει ανενεργό ή παρακάμπτεται, ενώ υπάρχουν καταγγελίες ότι ακόμη και όπου λειτουργεί γίνονται παρεμβάσεις στο λογισμικό που αλλοιώνουν τα δεδομένα.
Διαβάστε ακόμη
Μονακό εναντίον Βουλιαγμένης: Το πιο ακριβό πάρκινγκ είναι στη θάλασσα
Πόσο «έξυπνη» επένδυση είναι το ασήμι; Τρεις προβλέψεις για την τιμή του μετάλλου (πίνακας)
ACS: Ανεβάζει ταχύτητες όσο πλησιάζει η ώρα των αποφάσεων για το «χρυσό» deal
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα