Η ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρει τους φόβους για νέο κύκλο ανατιμήσεων στην αγορά. Τυχόν αυξήσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας και μεταφορών μπορεί να μεταφερθούν σταδιακά στο κόστος παραγωγής και τελικά στις τιμές των προϊόντων στο ράφι.
Σε αυτό το περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας, στο υπουργείο Ανάπτυξης εξετάζεται προληπτικά το ενδεχόμενο να ανοίξει ξανά η «εργαλειοθήκη» των περιοριστικών μέτρων που χρησιμοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια για την αντιμετώπιση της ακρίβειας προκειμένου να αποτραπούν φαινόμενα κερδοσκοπίας, αλλά και ένας νέος κύκλος πληθωριστικών πιέσεων.
Προς το παρόν, πάντως, οι έλεγχοι της Αρχής Εποπτείας της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή δεν δείχνουν γενικευμένες στρεβλώσεις στην αγορά. Οι πρώτες διαφοροποιήσεις εντοπίζονται κυρίως στην αγορά καυσίμων και καταγράφονται σε απομακρυσμένες περιοχές και νησιά όπου ο ανταγωνισμός είναι περιορισμένος.
Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με τις μέχρι τώρα ενδείξεις, η εφοδιαστική αλυσίδα συνεχίζει να λειτουργεί χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα και δεν έχουν εμφανιστεί σημάδια που να παραπέμπουν σε πιθανά ζητήματα επάρκειας προϊόντων στην αγορά. Την εικόνα αυτή επιβεβαίωσε και ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος μετά την τελευταία σύσκεψη που είχε με τη διοικήτρια της Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας του Καταναλωτή και Ελέγχου της Αγοράς Δέσποινα Τσαγγάρη. Σύμφωνα με τον υπουργό, η αγορά παρακολουθείται στενά και οι έλεγχοι έχουν ήδη εντατικοποιηθεί, ενώ διαβεβαίωσε ότι υπάρχει πλήρης επάρκεια προϊόντων και δεν συντρέχει λόγος ανησυχίας. Παράλληλα, σημείωσε ότι το υπουργείο εξετάζει προληπτικά ενδεχόμενα πρόσθετα μέτρα προστασίας των καταναλωτών, τα οποία όμως θα ενεργοποιηθούν μόνο εφόσον οι συνθήκες το απαιτήσουν.
Την ίδια στιγμή, τα τελευταία στοιχεία για την πορεία των τιμών δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στη χώρα έχει ήδη αρχίσει να κινείται ανοδικά τους τελευταίους μήνες, γεγονός που ενισχύει την επιφυλακτικότητα τόσο της κυβέρνησης όσο και της αγοράς.
Στο υπουργείο Ανάπτυξης ξεκαθαρίζουν ότι αυτή τη στιγμή δεν υπάρχει απόφαση ενεργοποίησης νέων περιοριστικών μέτρων, ωστόσο οι Αρχές παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις τόσο στις διεθνείς αγορές ενέργειας όσο και στην εγχώρια αγορά.
Οπως σημειώνουν αρμόδιες πηγές, η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δημιουργήσει μια σειρά εργαλείων που μπορούν να ενεργοποιηθούν σχετικά γρήγορα εφόσον παρατηρηθούν φαινόμενα αισχροκέρδειας ή αδικαιολόγητες ανατιμήσεις.
Στη λεγόμενη «εργαλειοθήκη» του υπουργείου περιλαμβάνονται μια σειρά από παρεμβάσεις που χρησιμοποιήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια για την αντιμετώπιση των ανατιμήσεων. Μεταξύ αυτών, το πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε βασικά προϊόντα, το οποίο καταργήθηκε το περασμένο καλοκαίρι έπειτα από σχεδόν πέντε χρόνια ισχύος, αλλά και η εντατικοποίηση των ελέγχων σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα, η επιβολή υψηλών διοικητικών προστίμων και η δημοσιοποίηση των επιχειρήσεων που εντοπίζονται να εφαρμόζουν αθέμιτες πρακτικές.
Πρόκειται για εργαλεία που χρησιμοποιήθηκαν εκτεταμένα την περίοδο της ενεργειακής κρίσης και των έντονων πληθωριστικών πιέσεων μετά το 2021, όταν οι αυξήσεις σε ενέργεια, πρώτες ύλες και μεταφορές μεταφέρονταν με ταχύτητα στις τιμές καταναλωτή.
Αν και η αποτελεσματικότητά τους εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο συζήτησης, οι εξελίξεις μετά την κατάργηση του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους έχουν επαναφέρει τη σχετική συζήτηση. Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν συγκεντρώσει οι υπηρεσίες του υπουργείου Ανάπτυξης, από το περασμένο καλοκαίρι έχουν καταγραφεί αυξήσεις σε περίπου 11.500 κωδικούς προϊόντων, εξέλιξη που έχει κινητοποιήσει τα κλιμάκια του υπουργείου.
Το οργανωμένο λιανεμπόριο
Πιο καθησυχαστική εμφανίζεται η εικόνα στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων, τουλάχιστον προς το παρόν. Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της Ενωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας Απόστολο Πεταλά, η εφοδιαστική αλυσίδα λειτουργεί κανονικά και δεν έχουν καταγραφεί μέχρι στιγμής προβλήματα τροφοδοσίας ή ενδείξεις που να παραπέμπουν σε πιθανές ελλείψεις προϊόντων. Οπως σημειώνει, «στην παρούσα φάση υπάρχει επάρκεια προϊόντων στο οργανωμένο λιανεμπόριο και η εφοδιαστική αλυσίδα λειτουργεί κανονικά».
Ο ίδιος επισημαίνει ότι η Μέση Ανατολή δεν αποτελεί βασική πηγή τροφοδοσίας της Ευρώπης και της Ελλάδας σε τρόφιμα, γεγονός που περιορίζει τον κίνδυνο άμεσων διαταραχών στην αγορά τροφίμων. Επιπλέον, μέχρι στιγμής δεν έχουν παρατηρηθεί σημαντικές επιπτώσεις στις θαλάσσιες μεταφορές που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την τροφοδοσία της ελληνικής αγοράς. Παράλληλα, σημειώνει ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν εμφανιστεί αδικαιολόγητες ανατιμήσεις στο οργανωμένο λιανεμπόριο, τονίζοντας ότι ο κλάδος λειτουργεί συχνά ως μηχανισμός συγκράτησης των τιμών.
Οπως εξηγεί, μεγάλο μέρος της αγοράς τροφίμων στην Ελλάδα κινείται εκτός οργανωμένου λιανεμπορίου. Είναι χαρακτηριστικό ότι περίπου το 70% της διακίνησης κρέατος και το 75% των οπωροκηπευτικών πραγματοποιείται εκτός σούπερ μάρκετ, γεγονός που σημαίνει ότι οι εξελίξεις στις τιμές δεν καθορίζονται αποκλειστικά από τις μεγάλες αλυσίδες.
Ο φόβος για νέο κύκλο πληθωρισμού
Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι οι αυξήσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας και μεταφορών μεταφέρονται σχετικά γρήγορα στο κόστος παραγωγής και διανομής προϊόντων, επηρεάζοντας τελικά τις τιμές στο ράφι. Ιδιαίτερα κρίσιμος θεωρείται ο παράγοντας των μεταφορών, καθώς μια παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή ή προβλήματα στη ναυσιπλοΐα θα μπορούσαν να αυξήσουν το κόστος των θαλάσσιων μεταφορών, επιβαρύνοντας την τιμή των εισαγόμενων προϊόντων, αλλά και των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται στη βιομηχανία τροφίμων.
Παράλληλα, οι αυξήσεις στις τιμές ενέργειας επηρεάζουν άμεσα το κόστος παραγωγής σε πολλούς κλάδους της οικονομίας, από τη μεταποίηση μέχρι τη γεωργία και τη βιομηχανία τροφίμων, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τη μετάδοση των πιέσεων σε ολόκληρη την αγορά.
Η ανησυχία αυτή ενισχύεται και από τα τελευταία στοιχεία για την πορεία των τιμών, τα οποία δείχνουν ότι ο πληθωρισμός στη χώρα έχει ήδη αρχίσει να κινείται ανοδικά τους τελευταίους μήνες. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα δεδομένα, ο ετήσιος πληθωρισμός στην Ελλάδα διαμορφώθηκε τον Φεβρουάριο στο 3%, παραμένοντας αισθητά υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης που κινήθηκε στο 1,9%.
Ιδιαίτερα στα τρόφιμα, οι αυξήσεις τιμών παραμένουν υψηλότερες από τον γενικό δείκτη. Σύμφωνα με στοιχεία της αγοράς, ο πληθωρισμός τροφίμων στην Ελλάδα διαμορφώθηκε περίπου στο 4,1%, γεγονός που συνεχίζει να επιβαρύνει το κόστος διαβίωσης των νοικοκυριών.
Ωστόσο, η εικόνα εμφανίζεται διαφορετική στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Ενωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας από έρευνα του ΙΕΛΚΑ, ο ρυθμός αύξησης των τιμών στα σούπερ μάρκετ κινείται αισθητά χαμηλότερα, περίπου στο 1,5%.
Οπως επισημαίνει ο κ. Πεταλάς, σημαντικό μέρος των αυξήσεων που καταγράφονται συνολικά στον δείκτη τροφίμων προέρχεται από άλλα κανάλια της αγοράς και όχι από το οργανωμένο λιανεμπόριο.
Διαβάστε ακόμη
Πλάτωνας Vs Μακιαβέλι: Ηθική πολιτική ή ρεαλισμός της εξουσίας;
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα