Στις καθυστερήσεις στην απονομή της Δικαιοσύνης, τη γραφειοκρατία και την πολυπλοκότητα του κανονιστικού πλαισίου, που εξακολουθούν να επιβαρύνουν το επενδυτικό περιβάλλον στην Ελλάδα, αναφέρθηκε ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γιάννης Στουρνάρας, επισημαίνοντας ότι οι συγκεκριμένες αδυναμίες λειτουργούν σωρευτικά ως ένας «αφανής φόρος» στις επενδύσεις.
Μιλώντας στο Συνέδριο Βιοτεχνολογίας, σε συζήτηση με τον Θάνο Νιφόρο, Ambassador & Mentor του BioInnovation Greece, ο κ. Στουρνάρας ανέδειξε τις δυνατότητες της χώρας να εξελιχθεί σε διεθνή κόμβο βιοτεχνολογίας και βιοϊατρικής έρευνας, υπό την προϋπόθεση ότι θα ενισχυθούν η χρηματοδότηση της καινοτομίας, η σύνδεση πανεπιστημίων και επιχειρήσεων και η αποτελεσματικότητα των θεσμών.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η μακροοικονομική και πολιτική σταθερότητα αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για την προσέλκυση μακροπρόθεσμων επενδύσεων, ιδιαίτερα σε έναν κλάδο όπου το κόστος έρευνας είναι υψηλό και η εμπορική αξιοποίηση των επιστημονικών ανακαλύψεων απαιτεί πολλά χρόνια.
«Αφανής φόρος» στις επενδύσεις οι θεσμικές καθυστερήσεις
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Διοικητής της ΤτΕ στην ποιότητα του θεσμικού περιβάλλοντος, τονίζοντας ότι για τους διεθνείς επενδυτές η ασφάλεια των κεφαλαίων τους και η προβλεψιμότητα των διαδικασιών έχουν καθοριστική σημασία.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, το σημαντικότερο, ίσως, υποτιμημένο πλεονέκτημα ενός επενδυτικού προορισμού είναι η θεσμική διασφάλιση ότι ένας επενδυτής δεν θα χάσει τα χρήματά του παρά μόνο εξαιτίας των δικών του οικονομικών επιλογών.
Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε τη σημασία της ταχύτητας των διοικητικών διαδικασιών, επισημαίνοντας ότι «για έναν επενδυτή, ο χρόνος είναι χρήμα», ιδιαίτερα στον τομέα της βιοτεχνολογίας.
Ενδεικτικά, οι αιτήσεις για κλινικές μελέτες εγκρίνονται σε περίπου 60 ημέρες στις ΗΠΑ και την Κίνα, έναντι 113 ημερών κατά μέσο όρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση για πολυεθνικές κλινικές δοκιμές.
Οι καθυστερήσεις αυτές επηρεάζουν τον χρόνο εισόδου νέων προϊόντων στην αγορά, την απόδοση των επενδύσεων και τελικά την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Ο κ. Στουρνάρας αναγνώρισε ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου και στη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος.
Ωστόσο, επισήμανε ότι το διοικητικό βάρος, η κανονιστική πολυπλοκότητα και κυρίως οι καθυστερήσεις στο σύστημα απονομής Δικαιοσύνης εξακολουθούν να αποτελούν σοβαρά εμπόδια.
Κατά τον ίδιο, η αντιμετώπιση αυτών των αδυναμιών θα ενίσχυε ουσιαστικά την ελκυστικότητα της Ελλάδας για επενδύσεις, όχι μόνο στη βιοτεχνολογία, αλλά συνολικά σε δραστηριότητες υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Η Ευρώπη παράγει έρευνα, αλλά χάνει επενδύσεις
Αναφερόμενος στις προοπτικές της βιοτεχνολογίας, ο Διοικητής της ΤτΕ υποστήριξε ότι το βασικό πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι η έλλειψη επιστημονικής γνώσης, αλλά η αδυναμία μετατροπής της σε εμπορικά αξιοποιήσιμα προϊόντα και επιχειρήσεις διεθνούς εμβέλειας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, η Ευρώπη παράγει περίπου το 21% των κορυφαίων επιστημονικών δημοσιεύσεων παγκοσμίως στον τομέα της βιοτεχνολογίας, ποσοστό αντίστοιχο με εκείνο των ΗΠΑ και της Κίνας.
Ωστόσο, προσελκύει μόλις το 7% των παγκόσμιων επενδύσεων venture capital στη βιοτεχνολογία υγείας.
Η υστέρηση αποτυπώνεται και στις επιλογές των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων για την άντληση κεφαλαίων.
Όπως σημείωσε, από το 2019 έως το 2025, οι 66 από τις 67 εταιρείες βιοτεχνολογίας της ΕΕ που εισήχθησαν σε χρηματιστήριο επέλεξαν αγορές εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει, σύμφωνα με τον κ. Στουρνάρα, την ανάγκη ανάπτυξης βαθύτερων και περισσότερο ενοποιημένων ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών, ώστε οι καινοτόμες επιχειρήσεις να μπορούν να χρηματοδοτούν την επέκτασή τους χωρίς να εγκαταλείπουν την Ευρώπη.
Το χρηματοδοτικό χάσμα με τις ΗΠΑ
Ο Διοικητής της ΤτΕ στάθηκε ιδιαίτερα στη διαφορετική διάρθρωση της χρηματοδότησης μεταξύ Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών.
Παρότι τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά αποταμιεύουν περίπου το 15% του ετήσιου εισοδήματός τους, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από εκείνο των αμερικανικών νοικοκυριών, οι αποταμιεύσεις τους κατευθύνονται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό σε τραπεζικές καταθέσεις αντί για επενδύσεις στις κεφαλαιαγορές.
Η τάση αυτή περιορίζει τη δυνατότητα χρηματοδότησης καινοτόμων επιχειρήσεων, καθώς η τραπεζική χρηματοδότηση ευνοεί συχνά περισσότερο τις ήδη εδραιωμένες και κεφαλαιακά ισχυρές εταιρείες.
Η διαφορά στις επενδύσεις έρευνας και ανάπτυξης είναι ενδεικτική.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η συνολική χρηματοδότηση για έρευνα και ανάπτυξη ανέρχεται σε περίπου 400 δισ. ευρώ ή 2,1% του ΑΕΠ, έναντι 1 τρισ. ευρώ ή 3,3% του ΑΕΠ στις ΗΠΑ.
Ακόμη μεγαλύτερο είναι το χάσμα στις ιδιωτικές δαπάνες, οι οποίες αντιστοιχούν στο 1,3% του ΑΕΠ στην Ευρώπη, έναντι 2,4% στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Για την αντιμετώπιση αυτής της υστέρησης, ο κ. Στουρνάρας τάχθηκε υπέρ της επιτάχυνσης της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, με εναρμόνιση των εποπτικών κανόνων, περιορισμό των εμποδίων στις διασυνοριακές επενδύσεις και ευκολότερη πρόσβαση των επιχειρήσεων σε κεφάλαια.
Αναφέρθηκε επίσης στην προτεινόμενη δημιουργία ενός Πανευρωπαϊκού Διαχειριστή Αγοράς, καθώς και στην αξιοποίηση μακροπρόθεσμων επενδυτικών κεφαλαίων, συμπεριλαμβανομένων των συνταξιοδοτικών αποταμιεύσεων.
Ο ρόλος της Euronext και η ευκαιρία για την Ελλάδα
Ο Γιάννης Στουρνάρας εκτίμησε ότι η Ελλάδα διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα για να αναδειχθεί σε βιοϊατρικό κόμβο διεθνούς εμβέλειας.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το υψηλής εξειδίκευσης επιστημονικό και ιατρικό προσωπικό, τα πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα με διεθνείς διασυνδέσεις, η ανεπτυγμένη φαρμακευτική βιομηχανία, η εμπειρία στις κλινικές δοκιμές και το αναπτυσσόμενο οικοσύστημα νεοφυών επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η συμμετοχή στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ενιαία Αγορά δημιουργεί πρόσθετες δυνατότητες προσέλκυσης επενδύσεων και πρόσβασης σε διεθνείς αγορές.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη στρατηγική πρωτοβουλία ενσωμάτωσης του Χρηματιστηρίου Αθηνών στο οικοσύστημα της Euronext, επισημαίνοντας ότι η εξέλιξη αυτή συνδέει την ελληνική κεφαλαιαγορά με μία από τις σημαντικότερες χρηματιστηριακές υποδομές της Ευρώπης.
Σύμφωνα με τον Διοικητή της ΤτΕ, η εμβάθυνση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών θα μπορούσε να προσφέρει στις ελληνικές επιχειρήσεις βιοτεχνολογίας περισσότερες επιλογές χρηματοδότησης, από κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών στα πρώτα στάδια ανάπτυξης έως αναπτυξιακά κεφάλαια και εξειδικευμένο δανεισμό για την επέκταση των δραστηριοτήτων τους.
Ο ίδιος επισήμανε ότι η βελτίωση των δημοσιονομικών επιδόσεων της Ελλάδας, η μείωση του δημόσιου χρέους, η ανάκτηση της επενδυτικής βαθμίδας και η ενίσχυση του τραπεζικού συστήματος έχουν ήδη βελτιώσει την εικόνα της χώρας στους διεθνείς επενδυτές.
Πολιτική σταθερότητα και επιστροφή επιστημόνων από το εξωτερικό
Ο Διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος χαρακτήρισε την πολιτική σταθερότητα σημαντικό άυλο αγαθό για την οικονομία, τονίζοντας ότι, σε συνδυασμό με τη δημοσιονομική αξιοπιστία και τη σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος, δημιουργεί την εμπιστοσύνη που απαιτούν οι μακροπρόθεσμοι επενδυτές.
Υπογράμμισε ότι η Ελλάδα πρέπει να διαφυλάξει την πρόοδο που έχει επιτύχει, ενώ παράλληλα οφείλει να ενισχύσει τη σύνδεση της επιστημονικής έρευνας με την επιχειρηματική δραστηριότητα.
Κρίσιμος παράγοντας είναι και η προσέλκυση εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού, καθώς και ο επαναπατρισμός Ελλήνων επιστημόνων που εργάζονται στο εξωτερικό.
Όπως εξήγησε, η επιστροφή τους μπορεί να προσφέρει όχι μόνο επιστημονικές γνώσεις και δεξιότητες, αλλά και διεθνή ερευνητικά δίκτυα, επιχειρηματική εμπειρία και πρόσβαση σε επενδυτικά κεφάλαια.
Σημαντικές δυνατότητες εντοπίζονται επίσης στην κλινική έρευνα, παρά την υποχώρηση της Ευρώπης στον συγκεκριμένο τομέα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το μερίδιο του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου στις εμπορικές κλινικές δοκιμές παγκοσμίως μειώθηκε από 22% το 2013 σε 12% το 2023.
Η σχεδιαζόμενη Ευρωπαϊκή Πράξη για τη Βιοτεχνολογία επιδιώκει να αντιστρέψει αυτή την τάση μέσω ταχύτερων εγκρίσεων, απλούστερων διαδικασιών και καλύτερου συντονισμού μεταξύ των κρατών-μελών.
«Η παραγωγικότητα έχει μεγαλύτερη σημασία από τις επιδοτήσεις»
Ο κ. Στουρνάρας υπογράμμισε ότι η επιτυχία μιας εθνικής στρατηγικής για τη βιοτεχνολογία δεν πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικά με βάση το ύψος των δημόσιων ενισχύσεων.
Αν και αναγνώρισε ότι οι επιδοτήσεις μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στη βασική έρευνα και στην καινοτομία πρώιμου σταδίου, επισήμανε ότι «η παραγωγικότητα έχει μεγαλύτερη σημασία από τις επιδοτήσεις».
Στόχος, όπως ανέφερε, πρέπει να είναι η αξιοποίηση των δημόσιων πόρων με τρόπο που θα κινητοποιεί πρόσθετες ιδιωτικές επενδύσεις, θα ενισχύει την ερευνητική δραστηριότητα και θα δημιουργεί ένα οικοσύστημα ικανό να λειτουργεί μακροπρόθεσμα χωρίς διαρκή εξάρτηση από κρατική στήριξη.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες, όπως η BioTechEU, που μπορούν να συμβάλουν στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων για τον κλάδο.
Κατά τον Διοικητή της ΤτΕ, η πραγματική επιτυχία θα αποτυπωθεί όταν η Ελλάδα καταφέρει να μετατρέπει την επιστημονική γνώση σε εμπορικά βιώσιμα προϊόντα, να δημιουργεί επιχειρήσεις που αναπτύσσονται διεθνώς, να προσελκύει εξειδικευμένους εργαζομένους και να αυξάνει τις εξαγωγές υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Το τελικό ζητούμενο, όπως υπογράμμισε, είναι η βιοτεχνολογία να εξελιχθεί σε μοχλό αύξησης της παραγωγικότητας για το σύνολο της ελληνικής οικονομίας, και όχι απλώς σε έναν επιτυχημένο, αλλά περιορισμένο, επιχειρηματικό κλάδο.
Διαβάστε ακόμη
ΔΝΤ: Υψηλότερος πληθωρισμός και πιο αδύναμη ανάπτυξη από τις προβλέψεις του προϋπολογισμού
Πολεοδομικό ξεκαθάρισμα από το ΥΠΕΝ: Νέο παράθυρο για αυθαίρετα και αλλαγές σε ακίνητα και άδειες
Τι «κρύβει» η ταράτσα του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ