Από τα ιαπωνικά σάντουιτς με αυγοσαλάτα μέχρι τα ράφια με γαλακτοκομικά στην Ελλάδα, τα σούπερ μάρκετ εξελίσσονται σε μία από τις πιο απρόσμενες αλλά αποκαλυπτικές ταξιδιωτικές εμπειρίες.
Είναι 10 το πρωί σε ένα 7-Eleven στο Τόκιο και οι τουρίστες στέκονται ο ένας δίπλα στον άλλον με καλάθια γεμάτα με τα ίδια περίπου προϊόντα: αφράτα σάντουιτς με αυγό και μαγιονέζα, ψωμάκια με κάρι και katsu, Kit Kat με matcha και ζεστά κουτάκια καφέ Boss από θερμαινόμενα ράφια.
Κάποιος φωτογραφίζει ήδη τις αγορές του πριν ακόμη φτάσει στο ταμείο. Κάθε λίγα δευτερόλεπτα ακούγεται ο χαρακτηριστικός ήχος της πόρτας του convenience store, αναγγέλλοντας έναν ακόμη επισκέπτη. Κανείς δεν βρίσκεται εκεί επειδή ξέμεινε από οδοντόκρεμα. Όλοι ψωνίζουν για την εμπειρία, σύμφωνα με το BBC.
Η συνήθεια αυτή έχει αρχίσει να επαναλαμβάνεται σε όλο και περισσότερα ταξίδια. Από ένα υπόγειο Mercadona στη Βαρκελώνη, όπου κάποιος μπορεί να αφιερώσει πολύ περισσότερο χρόνο από όσο περίμενε αναζητώντας βαζάκια με κρέμα φιστικιού, μέχρι ένα γεμάτο Trader Joe’s στο Μαϊάμι, όπου οι ταξιδιώτες αγοράζουν προϊόντα που δύσκολα βρίσκουν στην πατρίδα τους και αναδιοργανώνουν ακόμη και τη βαλίτσα τους για να χωρέσουν.
Αυτό που κάποτε ήταν απλώς μια αναγκαία στάση στις διακοπές εξελίσσεται πλέον σε μέρος του ίδιου του ταξιδιωτικού προγράμματος.
Και δεν πρόκειται για μεμονωμένο φαινόμενο. Το 77% των ταξιδιωτών δηλώνει ότι απολαμβάνει να επισκέπτεται σούπερ μάρκετ στο εξωτερικό, ενώ ο λεγόμενος «grocery tourism» έχει αναδειχθεί σε μία από τις σημαντικότερες ταξιδιωτικές τάσεις του 2026.
Το σούπερ μάρκετ ως αξιοθέατο
Η ίδια η αγορά έχει αρχίσει να αντιλαμβάνεται τη νέα τάση.
Η K-Supermarket, μία από τις μεγαλύτερες αλυσίδες τροφίμων της Φινλανδίας, έγινε φέτος η πρώτη αλυσίδα σούπερ μάρκετ στον κόσμο που καταχώρισε επίσημα υποκαταστήματά της ως τουριστικά αξιοθέατα στο Tripadvisor.
Μεταξύ αυτών βρίσκεται κατάστημα στο Ελσίνκι που διαθέτει κυψέλες στην οροφή και παράγει το δικό του μέλι, αλλά και άλλο που έχει αποκτήσει φήμη για την επιλογή craft μπίρας. Κάθε κατάστημα λειτουργεί αυτόνομα και προσαρμόζεται στη γειτονιά και στην τοπική κοινότητα.
Η γοητεία ενός ξένου σούπερ μάρκετ βρίσκεται ακριβώς στο γεγονός ότι δεν έχει σχεδιαστεί για τουρίστες.
Τα προϊόντα δεν έχουν επιλεγεί από κάποιο τουριστικό γραφείο και τα ράφια δεν έχουν στηθεί ώστε να δημιουργήσουν μια «αυθεντική εμπειρία». Είναι απλώς το μέρος όπου οι κάτοικοι μιας πόλης αγοράζουν το καθημερινό τους φαγητό.
Σε μια εποχή όπου τα μουσεία απαιτούν προκαθορισμένη ώρα εισόδου και ορισμένα αξιοθέατα έχουν γίνει διάσημα κυρίως ως φόντο για φωτογραφίες στα social media, η βόλτα στους διαδρόμους ενός συνοικιακού σούπερ μάρκετ προσφέρει κάτι απρόβλεπτο και αυθεντικό.
Τα μνημεία αποκαλύπτουν πώς μια χώρα θυμάται το παρελθόν της. Ένα σούπερ μάρκετ δείχνει πώς ζει σήμερα.
Μέσα σε λίγα λεπτά μπορεί κανείς να μάθει τι τρώνε οι κάτοικοι για πρωινό, πόσο χώρο καταλαμβάνουν τα κονσερβοποιημένα ψάρια στα ράφια, ποια προϊόντα θεωρούνται καθημερινά ή ακόμη και ποιες καταναλωτικές συνήθειες διαφέρουν εντυπωσιακά από χώρα σε χώρα.
Ο άνθρωπος που περιμένει μπροστά σου στην ουρά δεν βρίσκεται εκεί για sightseeing. Αγοράζει απλώς το βραδινό του. Για λίγα λεπτά, τουρίστες και ντόπιοι μοιράζονται ακριβώς την ίδια καθημερινή ρουτίνα.
Γιατί το ίδιο προϊόν μοιάζει καλύτερο στις διακοπές
Υπάρχει ακόμη και ψυχολογική εξήγηση για το γιατί ένα απλό σνακ από convenience store μπορεί να αποκτήσει σχεδόν μυθικές διαστάσεις όταν το δοκιμάζουμε στο εξωτερικό.
Ο καθηγητής Πειραματικής Ψυχολογίας της Οξφόρδης Τσαρλς Σπενς παραπέμπει σε μια λιγότερο «λαμπερή» εκδοχή του λεγόμενου «Provençal Rosé Paradox».
Το φαινόμενο περιγράφει κάτι γνώριμο σε πολλούς: ένα κρασί που μοιάζει εκπληκτικό όταν το πίνουμε στις καλοκαιρινές διακοπές στη Νότια Γαλλία συχνά δεν έχει την ίδια γεύση όταν ανοίγουμε το ίδιο μπουκάλι ένα βροχερό χειμωνιάτικο βράδυ στο σπίτι.
Το περιβάλλον γίνεται μέρος της γευστικής εμπειρίας.
Το ίδιο συμβαίνει με μια ασυνήθιστη γεύση από τα πατατάκια που αγοράσαμε στις διακοπές ή με το διάσημο σάντουιτς αυγού από το Τόκιο. Όταν τα δοκιμάσουμε ξανά στο σπίτι, μπορεί ξαφνικά να φαίνονται λίγο λιγότερο συναρπαστικά.
Η γεύση δεν αξιολογείται μόνη της. Η πόλη, οι διακοπές, η θερμοκρασία, η διάθεση και η αίσθηση της ανακάλυψης γίνονται μέρος της ανάμνησης.
Τουρισμός με δέκα ευρώ
Ένα ακόμη πλεονέκτημα του supermarket tourism είναι ότι παραμένει προσβάσιμο σχεδόν σε όλους.
Ένα γεύμα σε εστιατόριο με αστέρι Michelin ή μια ιδιωτική γαστρονομική ξενάγηση μπορεί να κοστίζουν εκατοντάδες ευρώ. Αντίθετα, με περίπου 10 ευρώ μπορεί κάποιος να γεμίσει ένα καλάθι με τοπικά σνακ, ασυνήθιστα ποτά και προϊόντα που δεν έχει ξαναδεί.
Σε αντίθεση με μια οργανωμένη ξενάγηση, το σούπερ μάρκετ δεν προσφέρει μια προκατασκευασμένη εμπειρία. Ο ταξιδιώτης τη δημιουργεί μόνος του, διαλέγοντας τα προϊόντα που του κινούν την περιέργεια.
Η ψυχολόγος καταναλωτή Κέιτ Νάιτινγκεϊλ θεωρεί ότι η τάση αντανακλά μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο ταξιδεύουμε. Οι επισκέπτες αναζητούν ολοένα περισσότερο εμπειρίες που μοιάζουν αυθεντικές, συμμετοχικές και οικονομικά προσιτές.
Δεν θέλουν απλώς να παρατηρούν έναν προορισμό. Θέλουν, έστω για λίγο, να αισθάνονται ότι αποτελούν μέρος της καθημερινότητάς του.
Η γοητεία του να ψωνίζεις σαν ντόπιος
Το ενδιαφέρον είναι ότι ένα ξένο σούπερ μάρκετ συνδυάζει κάτι πολύ γνώριμο με κάτι εντελώς καινούργιο.
Όλοι γνωρίζουμε πώς λειτουργεί: παίρνουμε καλάθι, περπατάμε στους διαδρόμους, επιλέγουμε προϊόντα και περιμένουμε στο ταμείο.
Ακριβώς αυτή η οικειότητα επιτρέπει στον εγκέφαλο να ασχοληθεί περισσότερο με τις διαφορές. Δεν χρειάζεται να καταλάβουμε τους κανόνες του χώρου και έτσι έχουμε περισσότερο χρόνο να παρατηρήσουμε τι είναι διαφορετικό από όσα γνωρίζουμε.
Στο σπίτι, οι περισσότεροι αντιμετωπίζουν το σούπερ μάρκετ σαν αγγαρεία που πρέπει να τελειώσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα. Στο εξωτερικό, όμως, η ίδια δραστηριότητα μπορεί να μετατραπεί σε εξερεύνηση.
Σταματάμε μπροστά σε φρούτα που δεν αναγνωρίζουμε, προσπαθούμε να καταλάβουμε τι περιέχει μια συσκευασία μόνο από τα χρώματα και τις εικόνες ή διαπιστώνουμε ότι έχουμε περάσει αρκετά λεπτά κοιτάζοντας έναν ολόκληρο διάδρομο αφιερωμένο στα φύκια.
Η συνηθισμένη εβδομαδιαία αγορά μετατρέπεται ξαφνικά σε κάτι που παρατηρούμε αντί απλώς να διεκπεραιώνουμε.
Όταν ο τουρισμός καταστρέφει την αυθεντικότητα
Υπάρχει όμως και ένα σημείο στο οποίο η ίδια η δημοτικότητα του supermarket tourism αρχίζει να υπονομεύει αυτό που το έκανε ελκυστικό.
Στην Καβαγκουτσίκο της Ιαπωνίας, ένα κατάστημα Lawson έγινε απροσδόκητα τουριστικό αξιοθέατο επειδή πίσω από την οροφή του δεσπόζει το όρος Φούτζι, δημιουργώντας μια εντυπωσιακή σύνθεση για φωτογραφίες.
Η κατάσταση ξέφυγε σε τέτοιο βαθμό ώστε οι αρχές χρειάστηκε να τοποθετήσουν φύλακες ασφαλείας, εμπόδια κυκλοφορίας και ομάδες ελέγχου του πλήθους.
Τελικά κατασκευάστηκε ακόμη και μια τεράστια μαύρη οθόνη προκειμένου να εμποδίσει τη θέα που είχε μετατρέψει το κατάστημα σε viral φωτογραφικό σημείο.
Η ειρωνεία είναι προφανής. Ένα σούπερ μάρκετ έχει ενδιαφέρον ως παράθυρο στην κανονική ζωή ακριβώς επειδή κανείς δεν στήνει παράσταση για τον επισκέπτη. Όταν οι τουρίστες γίνονται περισσότεροι από τους ντόπιους, παύει να αποτελεί ένα συνηθισμένο κατάστημα.
Κάπου ανάμεσα στα viral ιαπωνικά convenience stores και στα τεράστια ξένα σούπερ μάρκετ υπάρχει, ωστόσο, μια πολύ απλούστερη μορφή αυτής της εμπειρίας.
Μπορεί να είναι ένα απόγευμα μπροστά σε ένα ψυγείο με γαλακτοκομικά στην Αθήνα, κοιτάζοντας σειρές από λευκά κεσεδάκια με ετικέτες που ένας ξένος ταξιδιώτης δεν μπορεί να διαβάσει.
Μπορεί να τα γυρίζει ένα ένα ψάχνοντας κάποια γνώριμη λέξη, μέχρι που μια γυναίκα περνά δίπλα του, απλώνει το χέρι και παίρνει ένα συγκεκριμένο γιαούρτι χωρίς καν να σταματήσει το καρότσι της.
Ο ταξιδιώτης αγοράζει το ίδιο.
Και μπορεί τελικά να γίνει το καλύτερο γιαούρτι που θυμάται να έχει δοκιμάσει ποτέ.
Διαβάστε ακόμη
500.000 ταμειακές στο «μάτι» της Εφορίας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ