Ο θεσμός των μικροπιστώσεων στην Ελλάδα άργησε να αναπτυχθεί, κυρίως επειδή καθυστέρησε η δημιουργία του αναγκαίου θεσμικού πλαισίου. Σήμερα, όμως, φαίνεται να περνά στη δεύτερη φάση της ανάπτυξής του, η οποία αφορά τόσο την αύξηση του αριθμού των χορηγήσεων όσο και, σε επόμενο στάδιο, την ενδεχόμενη διεύρυνση των ορίων χρηματοδότησης. Η ανάγκη είναι πλέον εμφανής: χιλιάδες πολύ μικρές επιχειρήσεις, startups, αυτοαπασχολούμενοι και φορείς επιχειρηματικότητας παραμένουν αποκλεισμένοι από το παραδοσιακό τραπεζικό σύστημα, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν βιώσιμα επιχειρηματικά σχέδια και αναπτυξιακές προοπτικές.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση στη χρηματοδότηση εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις και τους νέους επιχειρηματίες, οι μικροπιστώσεις αναδεικνύονται σε ένα ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο οικονομικής και κοινωνικής ένταξης. Σήμερα στην Ελλάδα λειτουργούν πέντε αδειοδοτημένα ιδρύματα μικροχρηματοδοτήσεων, με την AFI Microfinance να αποτελεί τον πρωτοπόρο του κλάδου.
Η AFI ήταν το πρώτο Ίδρυμα που εισήγαγε τον θεσμό των Μικροπιστώσεων στη χώρα και παραμένει ο βασικός φορέας ανάπτυξης της συγκεκριμένης αγοράς, προσφέροντας χρηματοδοτήσεις έως 25.000 ευρώ σε επιχειρηματίες και επιχειρήσεις, που συχνά αδυνατούν να αποκτήσουν πρόσβαση στον συμβατικό τραπεζικό δανεισμό, αλλά και εκπαίδευση τόσο στους εν δυνάμει όσο και στους υπάρχοντες επιχειρηματίες.
Η AFI ιδρύθηκε στα τέλη του 2013, εν μέσω οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα, από την ActionAid Hellas και τη γαλλική ADIE, έναν από τους σημαντικότερους οργανισμούς μικροχρηματοδοτήσεων στην Ευρώπη, με στόχο την αντιμετώπιση του οικονομικού αποκλεισμού και τη στήριξη ανέργων, αυτοαπασχολούμενων και ευάλωτων κοινωνικών ομάδων. Το 2023 μετεξελίχθηκε σε Ανώνυμη Εταιρεία και έλαβε άδεια λειτουργίας ως Ίδρυμα Μικροπιστώσεων από την Τράπεζα της Ελλάδος. Τα προηγούμενα χρόνια η Eurobank υποστήριζε την προσπάθεια της AFI επιχειρηματικά, ενώ από το 2024 την υποστηρίζει με τη συμμετοχή της στο μετοχικό κεφάλαιο.
Όπως επισημαίνει ο διευθύνων σύμβουλος της AFI, Σταμάτης Βελεγράκης, οι μικροπιστώσεις αποτελούν συχνά μια δεύτερη ευκαιρία για ανθρώπους που έχουν βρεθεί αντιμέτωποι με τις συνέπειες της οικονομικής κρίσης ή έχουν αποκλειστεί από το πιστωτικό σύστημα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι στερούνται επιχειρηματικών δυνατοτήτων ή επαγγελματικών προοπτικών.
Η αποτελεσματικότητα του θεσμού αποτυπώνεται και στην ποιότητα του χαρτοφυλακίου του. Σύμφωνα με τα στοιχεία της αγοράς, τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στις μικροπιστώσεις κυμαίνονται στα επίπεδα του 3%, ποσοστό που βρίσκεται εντός του ευρωπαϊκού τραπεζικού μέσου όρου και αποδεικνύει ότι οι δανειολήπτες ανταποκρίνονται με συνέπεια στις υποχρεώσεις τους.
Η AFI αναπτύσσει πολύ σημαντική δραστηριότητα σε γεωγραφικό επίπεδο, συμμετέχοντας σε πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα «Μπροστά για την Οικογένεια» της Eurobank, με στόχο την αντιμετώπιση του Δημογραφικού και τη στήριξη νέων οικογενειών στην Ελληνική περιφέρειας.
Στο πλαίσιο αυτό, η AFI με τη χορηγική στήριξη της Eurobank, ενισχύει την επιχειρηματικότητα στην Περιφερειακή Ενότητα Έβρου, χρηματοδοτώντας 64 νεοφυείς επιχειρήσεις της περιοχής με επιτόκιο μόλις 1%, χωρίς πρόσθετα έξοδα και απαιτούμενες εγγυήσεις. Παράλληλα, με δωρεάν εκπαιδευτικές και συμβουλευτικές υπηρεσίες στους ωφελούμενους, συμβάλει στη βιωσιμότητα των επιχειρηματικών τους σχεδίων αλλά και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην ακριτική αυτή περιοχή. Η μέχρι τώρα επιτυχία του προγράμματος οδηγεί στο σχεδιασμό και την υλοποίηση δεύτερου κύκλου, για τον οποίο η υποβολή αιτήσεων ξεκινά στις 15 Ιουνίου και θα διαρκέσει έως τις 31 Αυγούστου.
Στα πλαίσια της επιτυχίας του Προγράμματος στον Έβρο και αναγνωρίζοντας τη σημασία της ενίσχυσης της Περιφερειακής Οικονομίας, η AFI Microfinance, με την υποστήριξη του The Hellenic Initiative (ΤΗΙ) και του Ιδρύματος Καπετάν Βασίλη και Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου (CVF), προετοιμάζει ένα νέο πρόγραμμα χρηματοδότησης, με προνομιακούς όρους. Το πρόγραμμα θα εστιάζει στην στήριξη της τοπικής ανάπτυξης και της αγροδιατροφική επιχειρηματικότητα στην Πελοπόννησο, συμβάλλοντας στην αξιοποίηση των παραγωγικών δυνατοτήτων της περιοχής και στη δημιουργία νέων αναπτυξιακών προοπτικών.
Παράλληλα, η συμμετοχή της AFI σε προγράμματα όπως το Ταμείο Μικροπιστώσεων – ΤΕΠΙΧ ΙΙΙ – της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, ενισχύει ουσιαστικά και τη γυναικεία επιχειρηματικότητα, καθώς παρέχει πρόσβαση σε χρηματοδότηση με ιδιαίτερα ανταγωνιστικούς όρους, διευκολύνοντας την ανάπτυξη επιχειρηματικών εγχειρημάτων.
Η AFI έχει θέσει ως επίκεντρο τον άνθρωπο και ως βασικό στόχο τη διεύρυνση της πρόσβασης σε μικροχρηματοδοτήσεις και την ενίσχυση της μικρής επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα. Η στρατηγική αυτή δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, την οποία επικαλείται η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, το χρηματοδοτικό κενό στην αγορά μικροδανείων για την περίοδο 2021-2027 εκτιμάται ότι ανέρχεται τουλάχιστον στα 578,1 εκατ. ευρώ ετησίως και υπό προϋποθέσεις μπορεί να φθάσει ακόμη και τα 750 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για ένα ιδιαίτερα μεγάλο έλλειμμα χρηματοδότησης που περιορίζει την ανάπτυξη της μικρής επιχειρηματικότητας και στερεί από την οικονομία πολύτιμες επενδύσεις.
Η ιδιαιτερότητα της AFI δεν περιορίζεται στη χορήγηση δανείων. Το ανθρωποκεντρικό μοντέλο λειτουργίας της συνδυάζει χρηματοδότηση και συμβουλευτική υποστήριξη. Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να λάβουν δάνεια από 1.000 έως 25.000 ευρώ για κεφάλαιο κίνησης ή επενδυτικό κεφάλαιο, ενώ παράλληλα έχουν πρόσβαση σε υποστήριξη μέσω προσωπικού συμβούλου της εταιρείας για την δημιουργία βιώσιμου επιχειρηματικού πλάνου, σε δικτύωση και στο επιχειρηματικό οικοσύστημα της AFI, σε δωρεάν εκπαίδευση και mentoring, πριν αλλά και μετά την εκταμίευση του δανείου.
Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά. Μέσα στη δεκαετή πορεία της, η AFI έχει χορηγήσει μικροδάνεια συνολικής αξίας άνω των 15 εκατ. ευρώ, συμβάλλοντας στη δημιουργία εκατοντάδων νέων επιχειρήσεων και περισσότερων από 1.500 θέσεων εργασίας. Μόνο κατά το 2025 διοχέτευσε στην αγορά περισσότερα από 4,5 εκατ. ευρώ μέσω μικροπιστώσεων, στηρίζοντας νέους επιχειρηματίες και πολύ μικρές επιχειρήσεις σε ολόκληρη τη χώρα.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το κοινωνικό αποτύπωμα των χρηματοδοτήσεων. Το 50% των δανείων που χορηγήθηκαν το 2025 αφορούσε περιοχές εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων, ενισχύοντας την περιφερειακή ανάπτυξη. Παράλληλα, το 45% των χρηματοδοτήσεων κατευθύνθηκε σε γυναίκες επιχειρηματίες και το 40% σε νέους επιχειρηματίες.
Η εμπειρία της AFI αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα για την ελληνική οικονομία: την ανάγκη επέκτασης του θεσμού των μικροπιστώσεων. Παρά τη σημαντική πρόοδο των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται αρκετά πίσω σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες στην αξιοποίηση του χρηματοδοτικού εργαλείου. Χιλιάδες μικρές επιχειρήσεις, ελεύθεροι επαγγελματίες και νεοφυείς επιχειρήσεις εξακολουθούν να βρίσκονται εκτός τραπεζικού δανεισμού, είτε λόγω έλλειψης εξασφαλίσεων είτε λόγω περιορισμένου πιστωτικού ιστορικού.
Οι μικροπιστώσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως η γέφυρα ανάμεσα σε μια επιχειρηματική ιδέα και στην υλοποίησή της. Σε μια οικονομία όπου το 95% των επιχειρήσεων είναι μικρές ή πολύ μικρές, η πρόσβαση σε κεφάλαια λίγων χιλιάδων ευρώ μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τη δημιουργία ή τη διατήρηση μιας οικονομικής δραστηριότητας. Δεν πρόκειται απλώς για ένα χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά για έναν μηχανισμό κοινωνικής συνοχής, ενίσχυσης της απασχόλησης και στήριξης της περιφερειακής ανάπτυξης.
Για τον λόγο αυτό, τόσο η αγορά όσο και οι φορείς των μικροπιστώσεων θεωρούν ότι το επόμενο βήμα θα πρέπει να είναι η περαιτέρω ενίσχυση του θεσμικού πλαισίου και η εξέταση της αύξησης του ανώτατου ορίου μικροδανεισμού, ώστε να καλυφθούν μεγαλύτερες επενδυτικές ανάγκες των μικρών επιχειρήσεων. Η μέχρι σήμερα πορεία της AFI αποδεικνύει ότι η ζήτηση για τέτοιου είδους χρηματοδότηση είναι υπαρκτή και διαρκώς αυξανόμενη. Οι μικροπιστώσεις έχουν όλες τις προϋποθέσεις να εξελιχθούν σε έναν από τους σημαντικότερους μοχλούς ανάπτυξης της πραγματικής οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε ακόμη
Τρώγοντας στη φύση γύρω από τη φωτιά στις πιο πολυτελείς “άγριες” εμπειρίες
Γιατί η σειρά γέννησης επηρεάζει τη ζωή των παιδιών
Δασμοί: Η αθόρυβη στρατηγική των ΗΠΑ που αναδιαμορφώνει τις εμπορικές ισορροπίες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα