Πιο κοντά στην τραπεζική ενοποίηση φέρνει τα πιστωτικά ιδρύματα της Ε.Ε. η ΕΒΑ, υπηρετώντας και το στόχο των διασυνοριακών εξαγορών και συγχωνεύσεων αλλάζοντας τις αξιολογήσεις των ισολογισμών τους δηλαδή τη γνωστή διαδικασία SREP.
Η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών παρουσίασε ένα νέο, αναθεωρημένο πλαίσιο για τον τρόπο με τον οποίο οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές θα αξιολογούν τις τράπεζες από το 2027 και μετά. Στόχος δεν είναι να επιβληθούν περισσότερες υποχρεώσεις στις τράπεζες, αλλά αντιθέτως να εκσυγχρονιστεί η εποπτεία ώστε εν τέλει να γίνει πιο περισσότερο προσαρμοσμένη στους πραγματικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει κάθε ίδρυμα.
Στην πράξη, η ΕΑΤ αναθεώρησε τις κατευθυντήριες γραμμές για τη λεγόμενη Διαδικασία Εποπτικής Αναθεώρησης και Αξιολόγησης (SREP), δηλαδή το βασικό εργαλείο με το οποίο οι εποπτικές αρχές εξετάζουν κάθε χρόνο αν μια τράπεζα διαθέτει επαρκή κεφάλαια, σωστή διακυβέρνηση, αποτελεσματική διαχείριση κινδύνων και την απαραίτητη ανθεκτικότητα ώστε να αντέξει ακόμη και σε δυσμενή οικονομικά σενάρια.
Η ψηφιοποίηση, οι κυβερνοεπιθέσεις, η κλιματική αλλαγή, οι γεωπολιτικές εντάσεις και οι πρόσφατες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές δημιούργησαν νέους κινδύνους που δεν καλύπτονταν επαρκώς από το προηγούμενο πλαίσιο.
Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία έχει εξελιχθεί σημαντικά. Οι νέοι κανόνες για τις κεφαλαιακές απαιτήσεις και για την ψηφιακή επιχειρησιακή ανθεκτικότητα και οι νέες απαιτήσεις για τους κινδύνους επιτοκίων και τους περιβαλλοντικούς, κοινωνικούς και διακυβερνητικούς (ESG) κινδύνους έπρεπε να ενσωματωθούν σε ένα ενιαίο εποπτικό πλαίσιο.
Η βασική φιλοσοφία της αναθεώρησης είναι ότι η εποπτεία πρέπει να επικεντρώνεται περισσότερο εκεί όπου υπάρχουν οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι. Αντί όλες οι τράπεζες να αξιολογούνται με την ίδια ένταση, οι εποπτικές αρχές θα μπορούν να αφιερώνουν περισσότερους πόρους στα ιδρύματα που εμφανίζουν υψηλότερο επίπεδο κινδύνου και λιγότερους σε εκείνα που έχουν αποδείξει ότι λειτουργούν με ασφάλεια και διαθέτουν ισχυρούς μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνων. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα χωρίς να μειώνεται η ποιότητα της εποπτείας.
Σβήστηκε το 1/3 των απαιτήσεων του επόπτη
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο της μεταρρύθμισης είναι η απλοποίηση του πλαισίου. Η ΕΑΤ συγκέντρωσε σε ένα ενιαίο κείμενο όλες τις μέχρι σήμερα διάσπαρτες κατευθυντήριες οδηγίες, μειώνοντας περίπου κατά 30% τον συνολικό όγκο του κειμένου και καταργώντας επικαλύψεις και επαναλήψεις. Έτσι, τόσο οι εποπτικές αρχές όσο και οι ίδιες οι τράπεζες θα διαθέτουν ένα πιο σαφές και ευκολότερο στην εφαρμογή πλαίσιο.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται επίσης στους νέους τύπους κινδύνων. Οι κυβερνοεπιθέσεις και η ασφάλεια των πληροφοριακών συστημάτων ενσωματώνονται πλέον πλήρως στο πλαίσιο της εποπτικής αξιολόγησης μέσω του DORA, ενώ εξετάζεται συνολικά η επιχειρησιακή ανθεκτικότητα μιας τράπεζας, δηλαδή η ικανότητά της να συνεχίσει να λειτουργεί ακόμη και σε περίπτωση σοβαρών τεχνολογικών ή επιχειρησιακών προβλημάτων. Παράλληλα, οι εποπτικές αρχές θα αξιολογούν συστηματικότερα και τους κινδύνους που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, τη βιωσιμότητα και τους παράγοντες ESG.
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές διευκρινίζουν επίσης καλύτερα πώς συνδυάζονται οι ελάχιστες κεφαλαιακές απαιτήσεις που προβλέπει η νομοθεσία (Πυλώνας 1) με τις πρόσθετες κεφαλαιακές απαιτήσεις που μπορεί να επιβάλει η εποπτική αρχή μετά τη δική της αξιολόγηση (Πυλώνας 2). Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται μεγαλύτερη συνέπεια και διαφάνεια στις εποπτικές αποφάσεις σε όλα τα κράτη-μέλη.
Πέρα από τις τεχνικές αλλαγές: ένα ακόμη βήμα προς την ευρωπαϊκή τραπεζική ενοποίηση
Προς περισσότερες εξαγορές και συγχωνεύσεις
Οι αλλαγές που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών δεν αποτελούν απλώς μια επικαιροποίηση των εποπτικών κανόνων. Αντανακλούν τη συνεχή προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης να λειτουργεί το τραπεζικό της σύστημα ολοένα και περισσότερο ως μία ενιαία αγορά, με κοινούς κανόνες και ενιαία εποπτική φιλοσοφία.
Πριν από τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, κάθε χώρα ασκούσε τραπεζική εποπτεία με διαφορετικό τρόπο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τράπεζες που δραστηριοποιούνταν σε πολλές χώρες να αντιμετωπίζονται διαφορετικά από τις εθνικές αρχές, δημιουργώντας ανισότητες αλλά και κενά στην εποπτεία.
Η κρίση ανέδειξε αυτές τις αδυναμίες και οδήγησε στη δημιουργία της Τραπεζικής Ένωσης, με βασικό πυλώνα τον Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό (SSM), μέσω του οποίου η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εποπτεύει τις μεγαλύτερες τράπεζες της ευρωζώνης. Οι κατευθυντήριες γραμμές της ΕΑΤ αποτέλεσαν το κοινό «εγχειρίδιο» πάνω στο οποίο στηρίχθηκε αυτή η ενοποιημένη εποπτεία.
Η νέα αναθεώρηση ενισχύει ακόμη περισσότερο αυτή τη σύγκλιση. Οι εποπτικές αρχές όλων των κρατών-μελών θα αξιολογούν τις τράπεζες με ακόμη πιο ομοιόμορφες διαδικασίες, κοινή μεθοδολογία και ενιαία κριτήρια, ανεξάρτητα από τη χώρα στην οποία εδρεύει κάθε ίδρυμα. Έτσι περιορίζονται οι αποκλίσεις μεταξύ των εθνικών εποπτών και ενισχύεται η εμπιστοσύνη ότι μια τράπεζα αξιολογείται με τα ίδια πρότυπα σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το στοιχείο αυτό αναμένεται να δώσει κίνητρο για διασυνοριακές εξαγορές και συγχωνεύσεις.
Γιατί ενδιαφέρει τους πολίτες;
Για τον μέσο πολίτη, οι αλλαγές αυτές σημαίνουν ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες θα εποπτεύονται με πιο σύγχρονα εργαλεία και με μεγαλύτερη έμφαση στην πρόληψη των κινδύνων πριν αυτοί εξελιχθούν σε κρίσεις. Η ισχυρότερη εποπτεία συμβάλλει στην προστασία των καταθέσεων, στη διατήρηση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και στη μείωση της πιθανότητας εμφάνισης τραπεζικών προβλημάτων που θα μπορούσαν να επηρεάσουν την οικονομία συνολικά.
Πότε θα εφαρμοστούν;
Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές θα μεταφραστούν στις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη συνέχεια οι εθνικές εποπτικές αρχές θα δηλώσουν αν συμμορφώνονται με αυτές. Το νέο πλαίσιο θα τεθεί σε εφαρμογή από την 1η Ιανουαρίου 2027, αντικαθιστώντας τις υφιστάμενες κατευθυντήριες γραμμές για τη διαδικασία εποπτικής αναθεώρησης (SREP) και τις ξεχωριστές οδηγίες για την αξιολόγηση του κινδύνου ΤΠΕ.
Συνολικά, η αναθεώρηση δεν αλλάζει τον βασικό σκοπό της τραπεζικής εποπτείας. Αντίθετα, προσαρμόζει το πλαίσιο στις σημερινές προκλήσεις, καθιστώντας το πιο απλό, πιο ευέλικτο και περισσότερο προσανατολισμένο στους πραγματικούς κινδύνους που αντιμετωπίζει το ευρωπαϊκό τραπεζικό σύστημα.
Τι αλλάζει στο νέο SREP από το 2027
Διαβάστε ακόμη
Χωροταξικό ΑΠΕ: Καμπανάκι των παραγωγών για ακριβότερη αιολική ενέργεια
Alpha Bank: Οριστική συμφωνία για την απόκτηση της Altius Insurance
ΑΠΣΙ ΠΙΝΔΟΣ: Το σχέδιο για την επόμενη ημέρα της ελληνικής πτηνοτροφίας (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα