Μέσα στο Μάιο ξεκινάει η διαβούλευση για το καινούριο νομοσχέδιο του Υπουργείου Ανάπτυξης που θα επιχειρήσει να θέσει τέρμα στις κρυφές χρεώσεις και τα πανωτόκια που αφορούν την καταναλωτική πίστη και να θεσπίσει όρια για τη συνολική αποπληρωμή ενός καταναλωτικού δανείου.
Έχει καταστεί γνωστό πως το σχέδιο Νόμου θα αφορά δάνεια καταναλωτικά χωρίς εγγυήσεις και κάρτες μέχρι του ποσού των 100.000 ευρώ και η συνολική αποπληρωμή της πίστωσης δεν θα ξεπερνά το 30% έως 50% αυτής και όπως είπε ο Πρωθυπουργός της χώρας Κυριάκος Μητσοτάκης μπαίνει τέλος στα ψιλά γράμματα των δανειακών συμβάσεων.
Τι θα προβλέπει το νομοσχέδιο με βάση την κοινοτική οδηγία
Η Ευρωπαϊκή νομοθεσία επιχειρεί να προστατέψει τους καταναλωτές από ανεξέλεγκτες αυξήσεις σύνθετων τόκων.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών από ανεξέλεγκτες αυξήσεις σύνθετων τόκων καθοδηγείται κυρίως από την αναθεωρημένη Οδηγία για την Καταναλωτική Πίστη (CCD II), η οποία συμφωνήθηκε και θα εφαρμόζεται πλήρως στα κράτη-μέλη έως τον Νοέμβριο του 2026. Πιο συγκεκριμένα θεσπίζονται διαφανέστεροι κανόνες που διέπουν την καταναλωτική πίστη, συμπεριλαμβανομένων των μικροδανείων, των ανακυκλούμενων πιστωτικών καρτών και των γρήγορων δανείων σε ψηφιακές πλατφόρμες· προϊόντα που επί του παρόντος έχουν πολύ υψηλό κόστος.
Παρότι το δίκαιο της ΕΕ εστιάζει στη διαφάνεια και στην πρόληψη της υπερχρέωσης, αφήνει τα συγκεκριμένα «σκληρά όρια» (πλαφόν) στα επιτόκια και στο σύνολο της αποπληρωμής στις εθνικές κυβερνήσεις, αντί να θεσπίζει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό αριθμητικό όριο.
Βασικοί μηχανισμοί προστασίας καταναλωτών στην ΕΕ (2026) – Πλαφόν χρεώσεων και επιτοκίων (σύμφωνα με την οδηγία CCD II)
Τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να λαμβάνουν μέτρα για την αποτροπή υπερβολικών επιτοκίων ή ετήσιων πραγματικών επιτοκίων προβλέπει το θεσμικό πλαίσιο. Στην περίπτωση της Ελλάδας εφόσον τεθεί πλαφόν στο συνολικό κόστος του δανείου μοιραία οι δανειστές, τράπεζες και άλλοι θα χαμηλώσουν τα επιτόκια για να καταστεί εφικτό το πλαφόν.
Επιπλέον προβλέπεται σαφής προστασία από σύνθετους τόκους. Οι σύνθετοι τόκοι ή αλλιώς πανωτόκια είναι οι τόκοι «κεφαλαιοποιούνται», δηλαδή δεν υπολογίζονται μόνο πάνω στο αρχικό ποσό (κεφάλαιο), αλλά και πάνω στους ήδη συσσωρευμένους τόκους. Αυτό συμβαίνει κυρίως στις κάρτες και εκτοξεύει το κόστος του δανείου σε πολύ υψηλά επίπεδα.
Οι νέοι κανόνες αποσκοπούν στην αποτροπή υπερβολικής συσσώρευσης τόκων, ειδικά σε:
– ανακυκλούμενη πίστωση (revolving credit) όπως υπηρεσίες που δίνονται μέσα από πιστωτικές κάρτες.
– υπηρεσίες τύπου «αγόρασε τώρα, πλήρωσε αργότερα» (BNPL).
Το νομοσχέδιο όπως θα προβλέπει σαφώς δικαίωμα πρόωρης αποπληρωμής αλλά εν τέλει και δυνατότητα άμεσης υπαναχώρησης από τη σύμβαση (σε διάστημα 14 ημερών όπως ανακοίνωσε χθες ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης).
Αξιολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας
Οι δανειστές (τράπεζες και άλλοι) πρέπει να αξιολογούν αν ο καταναλωτής μπορεί να αποπληρώσει το δάνειο, ώστε να αποφεύγεται η υπερχρέωση, ειδικά πριν από σημαντική αύξηση του πιστωτικού ορίου.
Εθνικά ανώτατα όρια (παραδείγματα στην ΕΕ) – Τι συμβαίνει σε άλλες χώρες
Επειδή οι οδηγίες της ΕΕ επιτρέπουν εθνική προσαρμογή, πολλές χώρες έχουν θεσπίσει δικά τους όρια:
– Ισπανία: από τον Απρίλιο 2026 εισάγεται μεταβατικό ανώτατο όριο APR 22% για πιστωτικές κάρτες revolving ειδικά όρια για υψηλού κόστους δάνεια.
– Γερμανία: Το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο (BGH) θεωρεί ένα δάνειο ανήθικο και άκυρο όταν το επιτόκιο είναι πάνω από το διπλάσιο του μέσου όρου της αγοράς ή υπερβαίνει το μέσο όρο κατά 12 ποσοστιαίες μονάδες
– Ρουμανία: Το ετήσιο πραγματικό επιτόκιο δεν μπορεί να υπερβαίνει το επιτόκιο της Κεντρικής Τράπεζας της Ρουμανίας κατά περισσότερο από 27 ποσοστιαίες μονάδες
Οι δανειστές δεν επιτρέπεται να αυξάνουν μονομερώς το πιστωτικό όριο.
Η οδηγία τονίζει ότι οι δανειστές πρέπει να παρέχουν τυποποιημένη και διαφανή πληροφόρηση ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να συγκρίνουν εύκολα το συνολικό κόστος πίστωσης, συμπεριλαμβανομένου του APR.
Ποιους αφορά
Το νέο θεσμικό πλαίσιο με βάση την κοινοτική οδηγία δεν αφορά μόνο τις τράπεζες, αλλά και εταιρείες τηλεπικοινωνιών, ενέργειας ή και πολυκαταστήματα που μπορεί να δίνουν μορφές πίστωσης, όπως:
- πληρωμή συσκευής σε δόσεις
- «αγορά τώρα, πληρωμή αργότερα»
- άλλες χρηματοδοτήσεις προς πελάτες
Για αυτές τις εταιρείες το νέο πλαίσιο σημαίνει ότι πρέπει να τηρούν πιο αυστηρούς κανόνες προστασίας καταναλωτών, πρέπει να αλλάξουν τα συστήματά τους (τεχνικά και λειτουργικά) πρέπει να προσαρμόσουν τον τρόπο που τιμολογούν και δίνουν δάνεια ή δόσεις, πρέπει να συμμορφωθούν με πιο αυστηρή εποπτεία και διαφάνεια.
Το εθνικό μας δίκαιο
Στην Ελληνική Νομοθεσία δεν προκύπτει απευθείας αλλά επιβάλλεται από τις διατάξεις περί τοκογλυφίας, από την εποπτεία από την Τράπεζα της Ελλάδος, τις πρακτικές της αγοράς και δικαστικές αποφάσεις.
Δεν υπάρχει ίδια γραμμή για όλα τα καταναλωτικά δάνεια αλλά πολύ υψηλά επιτόκια μπορούν να θεωρηθούν καταχρηστικά και εξετάζονται κατά περίπτωση.
Όπως διαφαίνεται πρόθεση του Υπουργείου είναι το νέο θεσμικό πλαίσιο να αφορά τις καινούριες μόνον συμβάσεις.
Όμως συμβάσεις παλιές στις οποίες σύνθετοι τόκοι και άλλες χρεώσεις ακόμη και μετά από αθέτηση πληρωμής τις οδηγούν σε επίπεδα υπέρτερα του πλαφόν, θα πρέπει να θεωρείται περίπου βέβαιο πως ο δανειολήπτης θα διεκδικήσει την αρχή της ίσης μεταχείρισης. Ετσι θα είναι δύσκολος ο διαχωρισμός χωρίς να αποκλείεται ωστόσο.
Από την άλλη πλευρά για δάνεια που έχουν αθετηθεί και δεν φέρουν εγγυήσεις αξίζει να σημειωθεί πως σε αυτά η διαχείριση των servicers από μόνη της προβλέπει κούρεμα που συχνά κινείται στα όρια του κεφαλαίου.
Διαβάστε ακόμη
Το ψηφιακό λαχείο που εκτόξευσε την οικονομία ενός μικρού νησιού
Δημήτρης Μαζαράκης (Εθνική Ασφαλιστική): Το στοίχημα του 1,6 δισ. και η μάχη στην υγεία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα