Πριν ανάψουν τα καλοριφέρ, έχουν ανάψει οι συναγερμοί για το κόστος του χειμώνα. Και αυτή τη φορά ο λογαριασμός δεν γράφεται μόνο στις αντλίες των πρατηρίων, αλλά και στα ταμπλό των ευρωπαϊκών αγορών ομολόγων.
Τα δυο ραντεβού
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μπαίνει σε μια εβδομάδα αποφάσεων με δύο δύσκολα στοιχήματα. Αφενός να βάλει φρένο στην ενεργειακή ακρίβεια χωρίς να ξοδέψει πρόωρα τις δημοσιονομικές εφεδρείες και να αποσπάσει από τις Βρυξέλλες μεγαλύτερα περιθώρια στήριξης, χωρίς να κλονιστεί η εμπιστοσύνη των αγορών. Την Τετάρτη έρχεται η ώρα των μέτρων για το πετρέλαιο θέρμανσης. Από την Πέμπτη, η διαπραγμάτευση μεταφέρεται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, όπου οι επιφυλάξεις της Κομισιόν δεν αποκλείουν έναν πολιτικό συμβιβασμό.
Ο ίδιος ο Πρωθυπουργός περιέγραψε αυτή την άσκηση ισορροπίας στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ: «Εδώ συγκρούονται δύο διαφορετικές προτεραιότητες: από τη μία η ανάγκη να στείλουμε μήνυμα στις αγορές ότι δεν ξεφεύγουμε δημοσιονομικά και, από την άλλη, η ανάγκη να στηρίξουμε την κοινωνία με ίδιους πόρους, αλλά με μία λελογισμένη ευελιξία».
Η αναταραχή στα ευρωπαϊκά ομόλογα, με τις αποδόσεις να δέχονται ανοδικές πιέσεις υπό το βάρος της ενεργειακής αβεβαιότητας, προσθέτει δυσκολία στις αποφάσεις. Οι κυβερνήσεις καλούνται να χρηματοδοτήσουν νέα μέτρα, την ώρα που το κόστος δανεισμού υπενθυμίζει τα όρια των προϋπολογισμών τους.
Αποκαλυπτήρια για τη θέρμανση
Στις 14 Οκτωβρίου, παραμονή της έναρξης διάθεσης του πετρελαίου θέρμανσης, η κυβέρνηση αναμένεται να ανακοινώσει το νέο πακέτο, με στόχο η τιμή εκκίνησης να συγκρατηθεί κάτω από τα 1,75 ευρώ το λίτρο.
Στο τραπέζι βρίσκεται συνδυασμός επιδότησης στην αντλία, με συμμετοχή κράτους και διυλιστηρίων, και αύξησης του επιδόματος θέρμανσης. Οι πληροφορίες συγκλίνουν σε συνολική έκπτωση κοντά στα 30 λεπτά ανά λίτρο και ενίσχυση του επιδόματος κατά 15% έως 20%. Το πού θα κλειδώσουν τα τελικά ποσά μένει να φανεί, καθώς η κυβέρνηση συνυπολογίζει τις τελευταίες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.
Η ανακοίνωση των μέτρων στο παρά πέντε της διάθεσης επιτρέπει στην Αθήνα να σταθμίσει τα νεότερα δεδομένα της αγοράς. Η παρέμβαση θα κριθεί όχι μόνο από την τιμή εκκίνησης, αλλά και από τη δυνατότητα να συνεχιστεί η στήριξη εάν οι ανατιμήσεις επιμείνουν.
Το ευρωπαϊκό παρασκήνιο
Στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 15ης και 16ης Οκτωβρίου, ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα επαναφέρει την ελληνική πρόταση για ειδικό δημοσιονομικό χειρισμό προσωρινών μέτρων στήριξης, με αξιοποίηση των πρόσθετων εσόδων ΦΠΑ που προκαλεί ο ενεργειακός πληθωρισμός.
Η Κομισιόν διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις για νέες εξαιρέσεις από τους δημοσιονομικούς κανόνες. Ο επίτροπος Οικονομίας Βάλντις Ντομπρόβσκις έχει προειδοποιήσει ότι η συνεχής διεύρυνση της ευελιξίας μπορεί να αποδυναμώσει την αξιοπιστία του ευρωπαϊκού πλαισίου.
Η πόρτα, ωστόσο, δεν έχει κλείσει πολιτικά. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχει ζητήσει από τους 27 να δώσουν κατευθύνσεις στην Κομισιόν για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα ανακούφισης πολιτών και επιχειρήσεων. Αυτό δεν ισοδυναμεί με έγκριση της ελληνικής πρότασης, δημιουργεί όμως πεδίο διαπραγμάτευσης.
Στο παρασκήνιο αναπτύσσονται παράλληλα δύο πρωτοβουλίες. Ελλάδα και Ιταλία διεκδικούν μεγαλύτερη δημοσιονομική ευχέρεια, με διαφορετικές τεχνικές προτάσεις, ενώ έξι χώρες –Γερμανία, Ιταλία, Ισπανία, Πολωνία, Αυστρία και Πορτογαλία– έχουν θέσει ζήτημα φορολόγησης των υπερκερδών των ενεργειακών επιχειρήσεων.
Η Επιτροπή εξετάζει τη δεύτερη επιλογή, χωρίς να έχει διαμορφωθεί συμφωνία. Το γεγονός ότι η Ιταλία συμμετέχει και στις δύο πρωτοβουλίες αποτυπώνει την αναζήτηση περισσότερων από μίας λύσεων, καθώς οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πιέζονται να στηρίξουν τις οικονομίες τους χωρίς να επιβαρύνουν υπέρμετρα τους προϋπολογισμούς.
Η πρώτη ευελιξία
Μια σημαντική εξέλιξη ανέδειξε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στην κυριακάτικη ανασκόπησή του: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη εγκρίνει για την Ελλάδα επέκταση της εθνικής ρήτρας διαφυγής σε δαπάνες ενεργειακής ανθεκτικότητας, δημιουργώντας πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο σχεδόν 1 δισ. ευρώ έως το 2028.
Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν αντλίες θερμότητας και ηλιακούς θερμοσίφωνες για 100.000 δικαιούχους, αποθήκευση καθαρής ενέργειας και ενεργειακές αναβαθμίσεις σχολείων και δημόσιων κτιρίων.
Η διάκριση έχει ουσία: η Αθήνα έχει εξασφαλίσει ευρωπαϊκή ευελιξία για επενδύσεις που μειώνουν μελλοντικά το ενεργειακό κόστος, όχι όμως για τις άμεσες επιδοτήσεις καυσίμων που διεκδικεί. Η διαφορετική μεταχείριση των δύο κατηγοριών δαπανών βρίσκεται στον πυρήνα της διαπραγμάτευσης.
Στην ίδια ανάρτηση, ο Πρωθυπουργός αναφέρθηκε στη στήριξη της ενεργοβόρου βιομηχανίας με έως 95 εκατ. ευρώ, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση της παραγωγής και η μετακύλιση του αυξημένου ενεργειακού κόστους στις τιμές των προϊόντων.
Οι εφεδρείες και το πολιτικό μήνυμα
Στην κυριακάτικη ανασκόπησή του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι η πορεία της οικονομίας επιτρέπει στην κυβέρνηση «να κρατάμε εφεδρείες για ό,τι μπορεί να φέρει ένας δύσκολος χειμώνας».
Στη συνέντευξή του στον ΣΚΑΪ είχε ήδη θέσει ως προτεραιότητες το πετρέλαιο θέρμανσης, το ντίζελ και τη βενζίνη, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν μπορούν να ικανοποιηθούν όλα τα αιτήματα. Παράλληλα, απέκλεισε τις πρόωρες εκλογές, συνδέοντας τη διαχείριση της κρίσης με την πολιτική σταθερότητα.
Η εβδομάδα που αρχίζει θα αποτυπώσει τα πρώτα όρια αυτής της στρατηγικής. Η κυβέρνηση θα ανακοινώσει την παρέμβαση στη θέρμανση και στη συνέχεια θα επιχειρήσει να διευρύνει τις δυνατότητές της στο ευρωπαϊκό τραπέζι, με την αγορά ομολόγων να παραμένει ένας αυστηρός παρατηρητής των αποφάσεων.
Διαβάστε ακόμη
Στον «αέρα» ο προϋπολογισμός της ΕΕ – O μεγάλος κίνδυνος για την Ελλάδα
Ρεύμα: Υποχρεωτικά ετήσια σταθερά συμβόλαια και «ασπίδα» απέναντι στις ανατιμήσεις
Ο θρίαμβος της ιδιωτικής ετικέτας στο μεγάλο ντέρμπι των σούπερ μάρκετ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ