Οι εικόνες της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ έδωσαν την εντύπωση ότι ο Ντόναλντ Τραμπ άνοιξε μια νέα σελίδα στις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας. Οι αναφορές του στα F-35, η πρόθεσή του να άρει τις κυρώσεις CAATSA και το ιδιαίτερα θερμό τετ α τετ, μαζί με τους ύμνους για τον Ταγίπ Ερντογάν, κυριάρχησαν στους τίτλους.
Το πραγματικό ταμείο της Συνόδου, όμως, είναι πιο σύνθετο. Πίσω από τις δημόσιες δηλώσεις εξελίσσεται μια ευρύτερη αναδιάταξη στη δυτική αμυντική αρχιτεκτονική, με νέα εξοπλιστικά προγράμματα άνω των 50 δισ. δολαρίων, την Τουρκία να διεκδικεί αναβαθμισμένο ρόλο και την Αθήνα να επιμένει ότι άλλο οι πολιτικές εντυπώσεις και άλλο τα πραγματικά δεδομένα.
Τα μηνύματα Μητσοτάκη
Αυτό ήταν και το βασικό μήνυμα που εξέπεμψε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνέντευξη Τύπου μετά τη Σύνοδο. Ο πρωθυπουργός απέφυγε τόσο τους πανηγυρισμούς όσο και την κινδυνολογία, επιχειρώντας να μεταφέρει τη συζήτηση από τις πολιτικές δηλώσεις στις θεσμικές και γεωπολιτικές παραμέτρους που θα κρίνουν τις εξελίξεις. «Δεν υπάρχει κανένας λόγος να καλλιεργείται ένα κλίμα ανησυχίας», ήταν το μήνυμα που εξέπεμψε, επιμένοντας ότι η Ελλάδα παρακολουθεί τις εξελίξεις με ψυχραιμία, αλλά χωρίς αυταπάτες.
Στο Μέγαρο Μαξίμου εκτιμούν ότι η επαναπροσέγγιση Ουάσιγκτον – Άγκυρας δεν συνεπάγεται αυτόματα ανατροπή των ισορροπιών στα ελληνοτουρκικά. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης εμφανίστηκε καθησυχαστικός απέναντι στα σενάρια περί νέας κρίσης, υπογραμμίζοντας ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας παραμένουν ανοιχτοί, χωρίς όμως να αλλάζουν οι πάγιες ελληνικές θέσεις.
Ο πρωθυπουργός επανέφερε στο προσκήνιο δύο σταθερές της ελληνικής στρατηγικής. Η πρώτη αφορά το casus belli, σημειώνοντας ότι η διατήρηση της απειλής χρήσης βίας από την τουρκική Εθνοσυνέλευση δεν μπορεί να συνυπάρχει με σχέσεις καλής γειτονίας μεταξύ δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ. Η δεύτερη αφορά στη μοναδική διαφορά που, σύμφωνα με την Αθήνα, μπορεί να οδηγηθεί σε επίλυση: την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο, αποκλειστικά στη βάση του Διεθνούς Δικαίου και του Δικαίου της Θάλασσας.
Το γάντι από τον Ταγίπ
Η απάντηση του Ταγίπ Ερντογάν ήρθε λίγες ώρες αργότερα. Αναφερόμενος στις δηλώσεις του Έλληνα πρωθυπουργού, είπε ότι «ο κ. Μητσοτάκης είπε ότι πρέπει να καθοριστούν οι θαλάσσιες ζώνες», προσθέτοντας ότι η Τουρκία παραμένει υπέρ του διαλόγου και ότι οι επαφές των δύο πλευρών συνεχίζονται.
Στο θέμα των F-35, ωστόσο, ο τόνος του ήταν διαφορετικός. Ο Τούρκος πρόεδρος σχολίασε ότι «ο κ. Μητσοτάκης δεν έπρεπε να πέσει σε αυτό το λάθος», ενώ συμπλήρωσε ότι «ρωτήσαμε ποτέ εμείς γιατί η Ελλάδα αγοράζει όπλα; Όχι. Η Ελλάδα μπορεί να αγοράζει και η Τουρκία έχει το ίδιο δικαίωμα». Ερωτηθείς, μάλιστα, για τους S-400, απέφυγε να ανοίξει τα χαρτιά του, περιοριζόμενος στο χαρακτηριστικό «παρακολουθήστε μας», αφήνοντας να εννοηθεί ότι η Άγκυρα δεν θεωρεί το συγκεκριμένο ζήτημα κλειστό.
Στην ίδια εξίσωση προστέθηκε και ο Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος εμφανίστηκε θετικός απέναντι στην Τουρκία. Την ίδια στιγμή, όμως, ξεκαθάρισε ότι δεν έχει ακόμη λάβει την τελική απόφαση, δείχνοντας ότι η υπόθεση παραμένει ανοιχτή και ότι οι τελικές κινήσεις θα εξαρτηθούν από μια σειρά παραγόντων.
Αυτό ακριβώς είναι και το σημείο στο οποίο εστιάζει η ελληνική πλευρά. Στην Αθήνα υπενθυμίζουν ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 δεν εξαρτάται μόνο από τη βούληση του Λευκού Οίκου. Οι κυρώσεις που συνδέονται με τους S-400, το ισχύον αμερικανικό νομοθετικό πλαίσιο και κυρίως ο ρόλος του Κογκρέσου εξακολουθούν να αποτελούν καθοριστικούς παράγοντες.
Η νέα αρχιτεκτονική
Η Σύνοδος, ωστόσο, δεν αφορούσε μόνο τα F-35. Το μεγαλύτερο ίσως αποτύπωμά της βρίσκεται στη νέα ώθηση που δίνεται στη δυτική αμυντική βιομηχανία. Στο περιθώριο των εργασιών ανακοινώθηκαν κοινές προμήθειες και βιομηχανικές συνεργασίες που ξεπερνούν τα 50 δισ. δολάρια, σηματοδοτώντας τη μετάβαση του ΝΑΤΟ σε μια νέα φάση κοινών εξοπλισμών, συμπαραγωγών και επιτάχυνσης της αμυντικής παραγωγής.
Οι πρώτες αποφάσεις δίνουν και το στίγμα της νέας στρατηγικής της Συμμαχίας. Το ΝΑΤΟ ξεκινά διαπραγματεύσεις για την προμήθεια αεροσκαφών έγκαιρης προειδοποίησης Saab GlobalEye. Ακόμη προχωρά στην απόκτηση μη επανδρωμένων αεροσκαφών στρατηγικής επιτήρησης MQ-4C Triton, δημιουργεί νέα πολυεθνική δύναμη στρατηγικών μεταφορών με Airbus A400M, επεκτείνει τον κοινό στόλο αεροσκαφών εναέριου ανεφοδιασμού A330 MRTT και εγκαινιάζει την πρωτοβουλία Drone Edge, με επίκεντρο τις τεχνολογίες drones και anti-drone και επενδύσεις δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα χρόνια.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η φετινή Σύνοδος δεν περιορίστηκε στην αύξηση των αμυντικών δαπανών. Το ΝΑΤΟ επιχειρεί να δημιουργήσει ένα νέο κοινό βιομηχανικό οικοσύστημα, με ταχύτερες γραμμές παραγωγής, κοινές προμήθειες και διαλειτουργικά οπλικά συστήματα, ώστε να μειωθούν οι χρόνοι παράδοσης και να ενισχυθεί η επιχειρησιακή ετοιμότητα της Συμμαχίας.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Τουρκία επιδιώκει να αποκτήσει θέση σε αυτή τη νέα αμυντική αρχιτεκτονική. Για την Άγκυρα, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η επιστροφή της στα F-35, αλλά και η συμμετοχή της στα νέα ευρωπαϊκά αμυντικά εργαλεία, στις συμπαραγωγές και στη βιομηχανική αλυσίδα που διαμορφώνεται τόσο στο ΝΑΤΟ όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Από ελληνικής πλευράς, αντίθετα, η εκτίμηση είναι ότι η χώρα εισέρχεται στη νέα αυτή περίοδο από διαφορετική αφετηρία, έχοντας ήδη εξασφαλίσει τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των F-35, εκπληρώνοντας σταθερά τους στόχους του ΝΑΤΟ για τις αμυντικές δαπάνες και συμμετέχοντας ενεργά στους νέους ευρωπαϊκούς αμυντικούς σχεδιασμούς.
Διαβάστε ακόμη
Είστε όλη μέρα με το κινητό στο χέρι; Αυτή η μικρή συσκευή έρχεται να το αλλάξει
Ηρακλής: Περί τα 400 εκατ. ευρώ η επίπτωση από την απόφαση του Αρείου Πάγου (πίνακες)
Σιδηρόδρομος: Αγώνας ταχύτητας για το RRF και σχέδιο για να ξεμπλοκάρουν τα μεγάλα έργα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα