Για δεκαετίες, η φαντασία θεωρούνταν το απόλυτο όριο που χώριζε τον άνθρωπο από τα υπόλοιπα ζώα. Όμως ένα απλό – σχεδόν παιχνιδιάρικο – πείραμα, με πρωταγωνιστή έναν 43χρονο μπονόμπο, έρχεται να θολώσει αυτή τη γραμμή και να ανοίξει ένα νέο παράθυρο στο πώς αντιλαμβανόμαστε τη νοητική ζωή των πιθήκων.

Ερευνητές στις Ηνωμένες Πολιτείες έβαλαν απέναντί τους τον Kanzi, έναν από τους πιο γνωστούς μπονόμπο που έχουν μεγαλώσει σε ανθρώπινο περιβάλλον, και επιχείρησαν κάτι που μέχρι πρόσφατα θα έμοιαζε αδιανόητο: να δουν αν μπορεί να συμμετάσχει σε παιχνίδι προσποίησης, όπως κάνουν τα μικρά παιδιά.

Το σκηνικό θύμιζε παιδικό πάρτι τσαγιού. Άδειες κούπες, κανάτες χωρίς περιεχόμενο, μπολ με «ανύπαρκτα» φρούτα. Κι όμως, ο Kanzi συμπεριφέρθηκε σαν να υπήρχαν πράγματι εκεί χυμός και σταφύλια, δείχνοντας ότι κατανοεί και διαχειρίζεται φανταστικά αντικείμενα.

Πειράματα που έφεραν απαντήσεις

Σε διαδοχικές δοκιμές, οι επιστήμονες προσποιούνταν ότι σερβίρουν χυμό ή ότι μετακινούν σταφύλια από δοχείο σε δοχείο, χωρίς να υπάρχει τίποτα πραγματικό. Όταν ρωτούσαν τον Kanzi πού βρίσκεται το «αντικείμενο», εκείνος έδειχνε σταθερά το σωστό σημείο – ακόμη κι όταν οι θέσεις άλλαζαν.

Για να αποκλειστεί το ενδεχόμενο σύγχυσης με πραγματικό φαγητό, σε ένα από τα πειράματα υπήρχε δίπλα ένα ποτήρι με αληθινό χυμό. Ο Kanzi, όταν του ζητήθηκε να διαλέξει, κατευθύνθηκε σχεδόν πάντα προς το πραγματικό ποτό, δείχνοντας ότι μπορεί να διακρίνει το φανταστικό από το υπαρκτό.

Τα ευρήματα υποδηλώνουν ότι η ικανότητα για φαντασιακή σκέψη δεν εμφανίστηκε ξαφνικά στον άνθρωπο, αλλά πιθανότατα έχει εξελικτικές ρίζες που φτάνουν εκατομμύρια χρόνια πίσω. Οι ερευνητές τονίζουν ότι δεν πρόκειται απλώς για μίμηση, αλλά για πραγματική νοητική αναπαράσταση πραγμάτων που δεν υπάρχουν στο «εδώ και τώρα».

Τι σημαίνει αυτό για το πώς βλέπουμε τα ζώα

Η μελέτη έρχεται να προστεθεί σε μια σειρά ανακαλύψεων που, όπως παλαιότερα η χρήση εργαλείων από χιμπατζήδες, μας αναγκάζουν να επαναπροσδιορίσουμε τι θεωρούμε αποκλειστικά ανθρώπινο. Αν οι πίθηκοι μπορούν να φαντάζονται, να «παίζουν στα ψέματα» και να κινούνται νοητικά πέρα από το παρόν, τότε η εικόνα των ζώων ως πλασμάτων εγκλωβισμένων στη στιγμή καταρρέει.

Οι επιστήμονες ελπίζουν πλέον να εξετάσουν αν αυτή η φαντασιακή ικανότητα επεκτείνεται και σε άλλες περιοχές: αν οι πίθηκοι μπορούν να σκέφτονται το μέλλον ή να αντιλαμβάνονται τι συμβαίνει στο μυαλό των άλλων.

Διαβάστε ακόμη 

Απόστολος Σπυρόπουλος: Δριμύ κατηγορώ στην οικογένειά του για τους πλειστηριασμούς των οινοποιείων

Πώς μπορεί κάποιος να ρυθμίσει το δάνειο σε ελβετικό φράγκο – 14 ερωτήσεις και απαντήσεις

Διάγνωση πρώτα στο Google και μετά στο γιατρό

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα