Γιατί βαριόμαστε στα μουσεία, ακόμη κι όταν έχουμε διαλέξει να πάμε;

Ο ένας θέλει να διαβάσει όλες τις επεξηγηματικές πινακίδες. Ο άλλος έχει ήδη περάσει στην επόμενη αίθουσα και κοιτάζει προς την έξοδο. Μπορεί να βρίσκονται στο ίδιο μουσείο, μπροστά στα ίδια έργα, αλλά να έχουν πάει εκεί για διαφορετικούς λόγους. Αυτό ήταν και ένα από τα πράγματα τα οποία δεν περίμενε να συναντήσει τόσο συχνά ο Τόμας Γκετς, καθηγητής Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, στη μελέτη του για την πλήξη στα μουσεία. «Πολλοί επισκέπτες βαριούνταν γιατί είχαν πάει στο μουσείο για χάρη κάποιου άλλου, ενώ οι ίδιοι δεν ήθελαν πραγματικά να πάνε. Αυτό συμβαίνει αρκετά συχνά στα ζευγάρια», λέει στο newmoney.

ο Τόμας Γκετς, καθηγητής Εκπαιδευτικής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης,

Η έρευνα του Γκετς και των συνεργατών του, που δημοσιεύθηκε στις 27 Οκτωβρίου 2026 στο Scientific Reports, περιλάμβανε τρεις επιμέρους μελέτες με συνολικά 1.269 συμμετέχοντες, ηλικίας 18 έως 91 ετών. Η ομάδα συγκέντρωσε ερωτηματολόγια αμέσως μετά την επίσκεψη σε δύο μουσεία της Βιέννης, το Μουσείο Σίγκμουντ Φρόιντ και το Μουσείο Ιστορίας της Τέχνης, και πήρε συνεντεύξεις από επισκέπτες. 

Πολλοί επισκέπτες στα μουσεία χάνουν το ενδιαφέρον τους επειδή πήγαν απλώς για χατίρι κάποιου άλλου.

Κατά μέσο όρο, οι επισκέπτες βαρέθηκαν λίγο: η πλήξη βαθμολογήθηκε με 1,74 σε κλίμακα από το 1 έως το 5. Όταν όμως έχαναν το ενδιαφέρον τους, περιέγραφαν δύο σχεδόν αντίθετες εμπειρίες. Άλλοι ένιωθαν ότι είχαν υπερβολικά πολλά να διαβάσουν ή να καταλάβουν. Άλλοι έβρισκαν τόσο λίγες πληροφορίες ή τόσο άδειες αίθουσες, που δεν είχαν λόγο να σταθούν. Όσοι ανέφεραν περισσότερη πλήξη αξιολόγησαν χαμηλότερα το μουσείο και είχαν χαμηλότερες επιδόσεις στο τεστ γνώσεων μετά την επίσκεψη. 

Επιλέγουμε να πάμε σε ένα μουσείο και μερικές φορές ταξιδεύουμε μέχρι και στο εξωτερικό γι’ αυτό. Πώς γίνεται, παρ’ όλα αυτά, να διασχίζουμε μια αίθουσα χωρίς να κοιτάμε πραγματικά τίποτα;

Οι λόγοι μπορεί να είναι πολύ διαφορετικοί. Η επίσκεψη σε μουσεία θεωρείται συχνά μέρος της πολιτιστικής μας ζωής. Έτσι, κάποιοι πηγαίνουν, ακόμη κι αν το ίδιο το περιεχόμενο δεν τους ενδιαφέρει ιδιαίτερα. Άλλες φορές το μουσείο δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες μας, είτε ως προς το περιεχόμενο είτε ως προς τον τρόπο με τον οποίο το παρουσιάζει. Και μερικές φορές νιώθουμε ότι μια έκθεση μας ζητά υπερβολική προσπάθεια ή, αντίθετα, ότι δεν μας δίνει αρκετά για να ασχοληθούμε. Έτσι απλώς περνάμε γρήγορα από τις αίθουσες.

Τι σας εξέπληξε περισσότερο σχετικά με το πότε βαριούνταν οι επισκέπτες;

Πολλοί επισκέπτες βαριούνταν γιατί είχαν πάει στο μουσείο για χάρη κάποιου άλλου, ενώ οι ίδιοι δεν ήθελαν πραγματικά να πάνε. Αυτό συμβαίνει αρκετά συχνά στα ζευγάρια. Δεν περίμενα να το συναντήσω τόσο συχνά.

Μπορεί ένα μουσείο να βοηθήσει κάποιον να νιώσει μια προσωπική σύνδεση με ένα αντικείμενο ή ένα έργο τέχνης που βλέπει για πρώτη φορά;

Ναι, σίγουρα ένα μουσείο μπορεί να βοηθήσει κάποιον να νιώσει μια προσωπική σύνδεση με ένα αντικείμενο ή ένα έργο τέχνης που βλέπει για πρώτη φορά. Τα μουσεία μπορούν, για παράδειγμα, να ενθαρρύνουν τους επισκέπτες να αναζητήσουν συνδέσεις ανάμεσα στον εαυτό τους και στα έργα τέχνης. Να αναρωτηθούν, για παράδειγμα, τι συναισθήματα τους προκαλεί ένα έργο και γιατί. Οι άνθρωποι μπορούν να το σκεφτούν και ξαφνικά το έργο γίνεται, με κάποιον τρόπο, μέρος της δικής τους ζωής.

Οι υπερβολικές πληροφορίες ή, αντίθετα, οι άδειες αίθουσες είναι βασικοί λόγοι που προκαλούν πλήξη στα εκθέματα.

Μπορεί η πλήξη να μας κάνει να προσέχουμε λιγότερο, αλλά και η δυσκολία να καταλάβουμε ένα έκθεμα να μας κάνει να βαριόμαστε;

Ναι γιατί όταν βαριόμαστε, το μυαλό μας ταξιδεύει. Μπορεί, για παράδειγμα, να αρχίσουμε να ονειροπολούμε. Έτσι προσέχουμε λιγότερο όσα βλέπουμε στο μουσείο, κάτι που με τη σειρά του μπορεί να μας κάνει να βαρεθούμε ακόμη περισσότερο. Δημιουργείται έτσι ένας φαύλος κύκλος κι όταν αυτά που βλέπουμε σε ένα μουσείο δεν μας ενδιαφέρουν, όταν δεν έχουν νόημα για εμάς, βαριόμαστε πολύ γρήγορα. Γενικά, ένας από τους βασικούς λόγους που βαριόμαστε είναι ότι αυτό με το οποίο ασχολούμαστε μας φαίνεται ασήμαντο.