Η Τούβε Γιάνσον, η Φινλανδή συγγραφέας και εικονογράφος που δημιούργησε τα Μούμιν, έζησε έναν μεγάλο έρωτα με τη χαράκτρια Τουούλικι Πιετιλά, με την οποία μοιράστηκε 45 χρόνια της ζωής της. Η σχέση τους άρχισε στα μέσα της δεκαετίας του ’50 στο Ελσίνκι, όπου αργότερα έζησαν και δούλεψαν σε χωριστούς χώρους του ίδιου κτιρίου, με έναν διάδρομο στη σοφίτα να ενώνει τα δύο σπίτια. Τα καλοκαίρια έφευγαν για το Κλόβχαρουν, μια βραχονησίδα στον Κόλπο της Φινλανδίας, όπου μοιράζονταν ένα μικρό σπίτι.

Η κοινή τους ζωή πέρασε και στη δουλειά τους: η Γιάνσον έπλασε έναν από τους χαρακτήρες των Μούμιν με πρότυπο την Πιετιλά, ενώ εκείνη κινηματογράφησε τα ταξίδια τους και τη ζωή τους στο νησί, για το οποίο έφτιαξαν αργότερα μαζί ένα βιβλίο.

Δύο σπίτια, μια σοφίτα και ένα νησί: Ο έρωτας της Τούβε Γιάνσον, δημιουργού των Μούμιν με τη χαράκτρια Τουούλικι
Το Κλόβχαρουν, η βραχονησίδα στον Κόλπο της Φινλανδίας όπου η Τούβε Γιάνσον και η Τουούλικι Πιετιλά περνούσαν τα καλοκαίρια τους. Φωτογραφία: Tappinen / Wikimedia Commons

Τα πρώτα ίχνη αυτής της σχέσης, όμως, βρίσκονται πολύ πριν από τα φιλμ και το βιβλίο, σε μια χριστουγεννιάτικη κάρτα με μια ριγέ γάτα και στα γράμματα που αντάλλαξαν τους πρώτους μήνες…

Πώς ξεκίνησε η σχέση τους

Η Τούβε και η Τουούλικι είχαν συναντηθεί μερικές φορές στο παρελθόν, ήρθαν όμως πιο κοντά τα Χριστούγεννα του 1955, σ’ ένα καλλιτεχνικό πάρτι στο Ελσίνκι. Είχαν φέρει και οι δύο δίσκους και ξαφνικά βρέθηκαν και οι δύο δίπλα στο γραμμόφωνο. Η Τούβε ζήτησε από την Τουούλικι να χορέψουν, αλλά εκείνη αρνήθηκε. Μετά το πάρτι όμως η Τουούλικι της έστειλε μια χριστουγεννιάτικη κάρτα με μια ριγέ γάτα που είχε ζωγραφίσει η ίδια.

Δύο σπίτια, μια σοφίτα και ένα νησί: Ο έρωτας της Τούβε Γιάνσον, δημιουργού των Μούμιν με τη χαράκτρια Τουούλικι
Η Τουούλικι, η Τούβε και η μητέρα της Τούβε

Τον Μάρτιο του 1956, με το χιόνι να έχει καλύψει τους δρόμους του Ελσίνκι, η Τούβε πήγε για πρώτη φορά στο ατελιέ της Τουούλικι, στη συνοικία Τέελε. Αυτή τη φορά άκουσαν τις μουσικές τους με την ησυχία τους, πίνοντας ένα μπουκάλι κρασί και παίζοντας τους καινούργιους γαλλικούς τους δίσκους. Τον Ιούνιο, η Τούβε έγραφε πια στην Τουούλικι: «Επιτέλους βρήκα τον δρόμο μου προς εκείνη με την οποία θέλω να είμαι. Σ’ αγαπώ σαν μαγεμένη, κι όμως νιώθω μια βαθιά γαλήνη». Η Τουούλικι της απάντησε με μια φράση: «Τούβε, δεν έχεις ιδέα πόσο σ’ αγαπώ».

Η Τουούλικι βρήκε τη θέση της στον κόσμο των Μούμιν μόλις έναν χρόνο μετά τα πρώτα τους γράμματα. Στο βιβλίο Moominland Midwinter, που κυκλοφόρησε το 1957, ο μικρός Μούμιν ξυπνά ενώ η υπόλοιπη οικογένεια βρίσκεται ακόμη σε χειμερία νάρκη. Στον άγνωστο γι’ αυτόν κόσμο του χειμώνα συναντά την Του-Τίκι, έναν χαρακτήρα που η Γιάνσον είχε πλάσει με πρότυπο την Πιετιλά. Σε μερικά γράμματά της την αποκαλούσε κιόλας Του-Τίκι, αν και μεταξύ τους είχε επικρατήσει το πιο σύντομο «Τούτι». Με τα χρόνια η Τουούλικι συνέβαλε και η ίδια στη δημιουργία του κόσμου των Μούμιν, κατασκευάζοντας πολλές από τις μικρές τρισδιάστατες σκηνές που εκτίθενται σήμερα στο ομώνυμο μουσείο στο Τάμπερε.

Δύο σπίτια, μια σοφίτα και ένα νησί: Ο έρωτας της Τούβε Γιάνσον, δημιουργού των Μούμιν με τη χαράκτρια Τουούλικι

Στο Ελσίνκι, στο μεταξύ, είχαν βρει έναν τρόπο να ζουν κοντά και να έχει η καθεμία τον χώρο της. Όταν η Τουούλικι έψαχνε σπίτι στις αρχές της δεκαετίας του ’60, βρήκε ένα άδειο διαμέρισμα στο κτίριο όπου η Τούβε είχε το ατελιέ της και το διαμόρφωσε ώστε να μένει και να δουλεύει εκεί. Τα δύο σπίτια είχαν διαφορετικές διευθύνσεις, αλλά για να συναντηθούν οι δύο γυναίκες δεν χρειαζόταν να βγουν στον δρόμο: ένας διάδρομος στη σοφίτα τούς επέτρεπε να περνούν από το ένα σπίτι στο άλλο.

Το πρώτο ταξίδι στην Ελλάδα και η βραχονησίδα που αγάπησαν

Το πρώτο τους κοινό ταξίδι τις έφερε στην Ελλάδα το 1959. Διέσχισαν την Ευρώπη με τρένο και στην επιστροφή έμειναν έναν μήνα στο Παρίσι, την αγαπημένη τους πόλη. Η Τουούλικι θυμόταν αργότερα πως συνήθως δεν έκλειναν ξενοδοχείο από πριν, για να μπορούν να μένουν όσο ήθελαν σε ένα μέρος που τους άρεσε και να φεύγουν όποτε τους έκανε κέφι.

Όσο μακριά κι αν ταξίδευαν, τα καλοκαίρια επέστρεφαν στο Κλόβχαρουν, μια βραχονησίδα στον Κόλπο της Φινλανδίας, όπου μοιράζονταν ένα μικρό σπίτι. Εκεί η Τουούλικι κινηματογραφούσε την καθημερινότητά τους με μια κάμερα Super 8. Χρόνια αργότερα, τα φιλμ της έγιναν η βάση του ντοκιμαντέρ Haru, Island of the Solitary, με κείμενο της Τούβε.

 

 Για το ίδιο νησί έφτιαξαν και ένα βιβλίο: στο Notes from an Island, που εκδόθηκε το 1996, η Τούβε αφηγήθηκε τη ζωή τους εκεί και η Τουούλικι εικονογράφησε το βιβλίο με τα χαρακτικά της.

Είχαν ήδη αποχαιρετήσει το Κλόβχαρουν όταν κυκλοφόρησε το βιβλίο. Το 1991, ύστερα από σχεδόν τρεις δεκαετίες καλοκαιριών στο νησί, η Τούβε δώρισε το σπίτι στον τοπικό σύλλογο του Πέλινγκε. Οι δυο τους έμειναν μαζί μέχρι τον θάνατο της Τούβε το 2001. Η Τουούλικι πέθανε οκτώ χρόνια αργότερα, στο σπίτι της στο Ελσίνκι, σε ηλικία 92 ετών. Το μικρό σπίτι στο Κλόβχαρουν χρησιμοποιείται ακόμη τα καλοκαίρια ως κατοικία για καλλιτέχνες.