Το Κάστρο Μπαλμόραλ (Balmoral Castle), η θερινή κατοικία της βρετανικής βασιλικής οικογένειας, αποτελεί ένα από τα διασημότερα βασιλικά αξιοθέατα της Βρετανίας. Ωστόσο, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι ο βασιλιάς Κάρολος Γ΄ διαθέτει ακόμη ένα εντυπωσιακό κτήμα στη νότια Σκωτία.
Κοντά στην πρώην μεταλλευτική πόλη Κάμνοκ, σε μια λιγότερο γνωστή γωνιά του Ανατολικού Έρσαϊρ, βρίσκεται το Dumfries House, ένα αρχοντικό που παραμένει σχεδόν κρυμμένο από τα βλέμματα των επισκεπτών.
Ακόμη και πολλοί Σκωτσέζοι δεν έχουν επισκεφθεί ποτέ το κτήμα των περίπου 8.100 στρεμμάτων, παρά το επιβλητικό αρχοντικό παλλαδιανής αρχιτεκτονικής, την εξαιρετική συλλογή έργων του Τόμας Τσίπεντεϊλ και τους απέραντους κήπους του, γράφει το BBC.
Το ιστορικό κτήμα έφτασε πολύ κοντά στο να χαθεί οριστικά το 2007, όταν ο μαρκήσιος του Μπιουτ έθεσε το Dumfries House προς πώληση και το ανεκτίμητο περιεχόμενό του επρόκειτο να δημοπρατηθεί.
Έπιπλα είχαν ήδη αρχίσει να απομακρύνονται, προκειμένου να μεταφερθούν νότια, στο Λονδίνο, όταν ο Κάρολος, τότε πρίγκιπας της Ουαλίας και σήμερα βασιλιάς Κάρολος Γ΄, ενημερώθηκε για την επικείμενη πώληση και ηγήθηκε μιας επιχείρησης διάσωσης ύψους 45 εκατ. λιρών (90 εκατ. δολαρίων), ώστε το Dumfries House να διατηρηθεί ως εθνική κληρονομιά.
Όπως είχε δηλώσει τότε ο ίδιος ο βασιλιάς:
«Όταν πληροφορήθηκα για πρώτη φορά την απελπιστική κατάσταση στην οποία βρισκόταν το Dumfries House, ήξερα ότι έπρεπε να κάνουμε κάτι για να αποτρέψουμε την οριστική απώλεια ενός ανεκτίμητου θησαυρού».
Η διάσωση δεν διατήρησε απλώς ένα ιστορικό κτίριο και τη συλλογή του.
Κατά τις επόμενες δύο δεκαετίες, το κτήμα μετατράπηκε σε έδρα του The King’s Foundation και σε πεδίο εφαρμογής των ιδεών του Καρόλου για την αναγέννηση περιοχών μέσω της πολιτιστικής κληρονομιάς, την πρακτική εκπαίδευση και τις βιώσιμες κοινότητες.
Σήμερα, οι επισκέπτες μπορούν να περιηγηθούν στο αρχοντικό, να εξερευνήσουν την τεράστια έκταση του κτήματος και ακόμη και να διανυκτερεύσουν σε αυτόν τον βασιλικό προορισμό, που παραμένει εντυπωσιακά άγνωστος στο ευρύ κοινό.
Στο εσωτερικό του ιστορικού αρχοντικού
Το Dumfries House ολοκληρώθηκε το 1759 και κατασκευάστηκε για τον Γουίλιαμ Ντάλριμπλ-Κράιτον, 5ο κόμη του Ντάμφρις, προτού περάσει μέσω γάμου στην οικογένεια των μαρκησίων του Μπιουτ.
Το κτίριο ήταν ένα από τα πρώτα στη Σκωτία που απέκτησαν ηλεκτρικό ρεύμα, ενώ ο συμμετρικός σχεδιασμός του οφείλεται στους διάσημους Σκωτσέζους αρχιτέκτονες Ρόμπερτ και Τζον Άνταμ.
Τα έπιπλα παραγγέλθηκαν από τον Τόμας Τσίπεντεϊλ στο Λονδίνο και σήμερα 50 διατηρημένα δείγματα της περίφημης δεξιοτεχνίας του βρίσκονται μέσα στο αρχοντικό, προσφέροντας μια αναδρομική παρουσίαση που καλύπτει την πορεία της δημιουργικής του σταδιοδρομίας.
Η περιήγηση ξεκινά από ένα καθιστικό με μια απροσδόκητη βασιλική πινελιά: υδατογραφίες ζωγραφισμένες από τον ίδιο τον βασιλιά, πολλές από τις οποίες απεικονίζουν το Royal Lochnagar και τα ορεινά τοπία γύρω από το Μπαλμόραλ.
Από εκεί, μια σειρά από δωμάτια που διαδέχονταν το ένα το άλλο σαν ένα τεράστιο κουτί κοσμημάτων, αποκαλύπτοντας χαλιά του 18ου αιώνα με λουλουδάτα σχέδια και πολυελαίους από γυαλί Μουράνο.
Πίνακες του σερ Χένρι Ρέιμπερν, προσωπογράφου του βασιλιά Γεωργίου Δ΄ κοσμούν τους τοίχους, μια μεγαλοπρεπής αίθουσα διακοσμημένη με φλαμανδικές ταπισερί και περίτεχνα γύψινα ανάγλυφα που απεικόνιζαν πουλιά, φύλλα και γαϊδουράγκαθα.
Μόνο σε αυτό το καθιστικό υπάρχουν έπιπλα αντίκες αξίας περίπου 45 εκατ. λιρών, ενώ υπάρχουν και 38 μεγάλα επιδαπέδια ρολόγια, ορισμένα από τα οποία χρονολογούνται από το 1711».
Έξω, οι ανθισμένοι περιφραγμένοι κήποι της βικτωριανής εποχής, τα σιντριβάνια που εκτόξευαν νερό και οι προσεκτικά διαμορφωμένοι φυτοφράχτες έσφυζαν από ζωή, χωρίς να αφήνουν να φανεί ότι το κτήμα είχε κάποτε φτάσει στα πρόθυρα της διάλυσής του.
Στον περιφραγμένο κήπο της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄, έκτασης περίπου 20 στρεμμάτων φιλοξενούνται περίπου 500 είδη δέντρων.
Πολύ περισσότερα από ένα επιβλητικό αρχοντικό
Ωστόσο, το αρχοντικό και οι κήποι αποτελούν μόνο ένα μέρος της γοητείας του Dumfries House.
Το κτήμα φιλοξενεί επίσης την έδρα και τον σημαντικότερο εκπαιδευτικό χώρο του The King’s Foundation, αποτελώντας το επίκεντρο του μακροχρόνιου οράματος του βασιλιά για την αναβίωση παραδοσιακών τεχνών, τη δημιουργία νέων ευκαιριών και την αναζωογόνηση της τοπικής κοινωνίας.
Εδώ, οι μαθητευόμενοι εκπαιδεύονται σε ένα ευρύ φάσμα δεξιοτήτων, από τη λιθοτεχνία, τη σιδηρουργία και την ξυλουργική μέχρι την υαλουργία, την κηπουρική και την κατασκευή υφασμάτων.
Στις εγκαταστάσεις λειτουργούν επίσης σχολή μαγειρικής και κέντρο υγείας και ευεξίας.
Σε αυτή την περιοχή της Σκωτίας, όπου οι ευκαιρίες περιορίστηκαν δραματικά μετά την παρακμή της μεταλλευτικής δραστηριότητας, ο μετασχηματισμός υπήρξε εντυπωσιακός.
Εκεί όπου κάποτε κυριαρχούσε η έλλειψη προοπτικών, υπάρχουν πλέον νέες δυνατότητες, με περίπου 10.000 σπουδαστές να εκπαιδεύονται κάθε χρόνο στο κτήμα.
Πώς μπορεί κανείς να επισκεφθεί το Dumfries House
Ξενάγηση στο αρχοντικό: Η είσοδος στο Dumfries House επιτρέπεται μόνο με πληρωμένη ξενάγηση. Διατίθενται οι βασικές ξεναγήσεις House και Grand Tours, καθώς και εξειδικευμένες περιηγήσεις με επίκεντρο τη συλλογή Chippendale, την τέχνη και τα ρολόγια. Οι θέσεις συχνά εξαντλούνται γρήγορα, επομένως συνιστάται η έγκαιρη κράτηση.
Διανυκτέρευση: Οι επισκέπτες μπορούν να κλείσουν δωμάτιο στο πεντάστερο Dumfries House Lodge, έναν ξενώνα στην εξοχή που δημιουργήθηκε από την ανακαίνιση ενός παλιού αγροτικού κτιρίου στην άκρη του κτήματος, ή να επιλέξουν μία από τις ανεξάρτητες εξοχικές κατοικίες του.
Ωράριο λειτουργίας: Το κτήμα των 2.000 acres είναι ανοιχτό 365 ημέρες τον χρόνο και η περιήγηση στους εξωτερικούς χώρους του είναι δωρεάν. Οι ξεναγήσεις στο αρχοντικό πραγματοποιούνται γενικά τις περισσότερες ημέρες του καλοκαιριού και κυρίως τα Σαββατοκύριακα τον χειμώνα.
Η είσοδος στον περιφραγμένο κήπο της βασίλισσας Ελισάβετ Β΄ κοστίζει 3 λίρες, ενώ οι υπόλοιποι κήποι του κτήματος είναι δωρεάν.
Όλα τα έσοδα από τις ξεναγήσεις, τις εκδηλώσεις και το κατάστημα του κτήματος συμβάλλουν στη χρηματοδότηση του The King’s Foundation.
Ένα πρότυπο για το μέλλον
Το The King’s Foundation διαθέτει και άλλες στρατηγικής σημασίας εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη Βρετανία, εφαρμόζοντας ένα παρόμοιο μοντέλο που συνδυάζει τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς με την εκπαίδευση, την απασχόληση και την τοπική οικονομική ανάπτυξη.
Πριν από πέντε χρόνια, το ίδρυμα ανέλαβε τη διαχείριση του Castle & Gardens of Mey, του βορειότερου κατοικημένου κάστρου της ηπειρωτικής Βρετανίας, στην περιοχή Κέιθνες, και εργάζεται για την ενίσχυση ενός πιο οικολογικού μοντέλου τουρισμού.
Παράλληλα, οι Highgrove Gardens, στο Γκλόστερσιρ, στην ιδιωτική κατοικία του βασιλιά Καρόλου Γ΄ και της βασίλισσας Καμίλας, στρέφονται ολοένα περισσότερο σε δράσεις που απευθύνονται στην τοπική κοινωνία.
Όπως και το Dumfries House, προσφέρουν ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα εργαστηρίων για την πολιτιστική κληρονομιά, την κατασκευή επίπλων και την υφαντουργία, που απευθύνεται σε συμμετέχοντες από μαθητές σχολείων μέχρι μεταδιδακτορικούς ερευνητές.
Το μοντέλο του Dumfries House φτάνει μέχρι την Αυστραλία
Μια ακόμη πρωτοβουλία βρίσκεται πολύ μακρύτερα και αποτελεί, ίσως, μια σαφή δήλωση προθέσεων.
Αφού παρέλαβε τα κλειδιά τον περασμένο Απρίλιο, το The King’s Foundation προχωρά στον μετασχηματισμό του ιστορικού Hillview Estate, στη Νέα Νότια Ουαλία της Αυστραλίας.
Χρησιμοποιώντας το Dumfries House ως πρότυπο, το φιλανθρωπικό ίδρυμα σχεδιάζει να μετατρέψει την πρώην θερινή κατοικία του κυβερνήτη της Νέας Νότιας Ουαλίας στον πρώτο διεθνή κόμβο εκπαίδευσης και κατάρτισης στις παραδοσιακές τέχνες και τεχνικές της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Σχεδόν δύο δεκαετίες αφότου βρέθηκε λίγες ώρες μακριά από την οριστική εξαφάνισή του, το Dumfries House έχει μετατραπεί σε ένα από τα πιο απροσδόκητα βασιλικά αξιοθέατα της Βρετανίας.
Οι μεγαλοπρεπείς εσωτερικοί χώροι και οι εντυπωσιακοί κήποι του αποτελούν μόνο ένα μέρος της ιστορίας του. Πέρα από αυτούς λειτουργεί ένα ζωντανό κέντρο, όπου οι παραδοσιακές δεξιότητες διδάσκονται, διατηρούνται και μεταβιβάζονται στις επόμενες γενιές.
Αυτό που παραλίγο να χαθεί έχει μετατραπεί, σύμφωνα με τα λόγια του ίδιου του κτήματος, σε «ανάσταση ενός χαμένου ονείρου».