Χρηματιστήριο Ενέργειας: Τι συμβαίνει με το ουράνιο;

της Ελένης Στεργίου

Η αγορά ουρανίου αρχίζει να παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, σύμφωνα με τους αναλυτές και επιτέλους παρουσιάζει ανοδικές τάσεις, οι οποίες αναμένεται να ενταθούν. Ένας από τους λόγους είναι η προοπτική να μπει ξανά δυναμικά η Ιαπωνία στην παραγωγή πυρηνικής ενέργειας, αλλά και τα αντίστοιχα σχέδια της Κίνας.  Οι αναλυτές εξηγούν ότι οι τιμές του ουρανίου είναι αρκετά χαμηλές και θα ασκηθούν ανοδικές πιέσεις άμεσα και σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.

Προβλέπουν άλμα στα 35 δολάρια, ενώ βλέπουν ότι τα επόμενα χρόνια μπορεί να ανέλθει στα 65 δολάρια!  Την περίοδο 1982- 2004 με τις τιμές να κυμαίνονται σε 7 ως 20 δολάρια ανά λίμπρα.

Ο μεγαλύτερος παράγοντας είναι η συμπεριφορά των τελικών χρηστών του ουρα νίου, δηλαδή οι πυρηνικές επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας. Σύμφωνα με τα  διαθέσιμα στοιχεία, οι παγκόσμιες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας θα υπογράψουμε άμεσα χιλιάδες νέες συμβάσεις προμηθειών για την κάλυψη των ανάγκες των αντιδραστήρων τους τα έτη 2017 και μετά. Σήμερα 31 χώρες διαθέτουν συνολικά 439 πυρηνικούς αντιδραστήρες σε λειτουργία παράγοντας το 14% του ηλεκτρισμού του κόσμου. Η Γαλλία, χάρη στους 58 αντιδραστήρες της αναδεικνύεται πρωταθλήτρια στον τομέα (ποσοστό ενεργειακής κάλυψης 78%).

Για να τους «κινήσει» καταναλώνει περίπου 10.000 τόνους ουρανίου καυσίμου το χρόνο. Σήμερα σε όλο τον κόσμο κατασκευάζονται γύρω στους 64 αντιδραστήρες, οι 26 εκ των οποίων στην Κίνα, με δεύτερη τηΡωσία με 10, και τρίτη την Ινδία με 6. Αρκετές ακόμα χώρες διαθέτουν πυρηνικούς αντιδραστήρες μικρής ισχύος για ερευνητικούς σκοπούς. Ανάμεσά τους η Ελλάδα με τον αντιδραστήρα ισχύος 5ΜW στο Κέντρο Έρευνας «Δημόκριτος». 

Η μεγαλύτερη αγορά είναι η Ιαπωνία, εξαιτίας της έλλειψης που έχει η χώρα σε ορυκτά και εξαρτάται από τις εισαγωγές κατά 84% για να ικανοποιήσει τις ενεργειακές ανάγκες της. Από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν εξαρτημένη από τις εισαγωγές ορυκτών καυσίμων, κυρίως πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή. Αυτή τη στιγμή, η Ιαπωνία είχε ήδη μια αναπτυσσόμενη πυρηνική βιομηχανία, με πέντε αντιδραστήρες που λειτουργούν και έχει δοθεί υψηλή προτεραιότητα στη μείωση της εξάρτησης της χώρας από τις εισαγωγές πετρελαίου.

Η πυρηνική ενέργεια αναμένεται να διαδραματίσει ακόμα μεγαλύτερο ρόλο στο μέλλον της Ιαπωνίας. Η Ιαπωνική Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (JAEA) θα μειώσει κατά 54% τις εκπομπές CO2 ως το 2050 οδηγεί και κατά 90% έως 2100. Αυτό θα οδηγήσει στην πυρηνική ενέργεια συμβάλλει περίπου στο 60% της πρωτογενούς ενέργειας σε σύγκριση με το 10% που είναι σήμερα.

Το τέλος του προγράμματος μεταξύ Ρωσίας και ΗΠΑ τον περασμένο Αύγουστο, το οποίο αποτέλεσε πλήγμα για το εφοδιασμό της αγοράς αποτέλεσε βασικό λόγο για την μικρή άνοδο της τιμής του ουρανίου, μετά από μία μακροχρόνια πτώση που ακολούθησε ύστερα από το ρεκόρ του των 135 δολαρίων το 2007 και “νέκρωσε” μετά η καταστροφή της Φουκουσίμα το 2011.

Η Κίνα έχει εγκρίνει σχέδια για την κατασκευή έξι έως οκτώ πυρηνικών μονάδες ετησίως μέχρι το 2020, μέρος του πλάνου για να καταπολεμήσει τη ρύπανση- εξακολουθεί να εργαστεί σε, αλλά μέχρι στιγμής η τιμή του ουρανίου δεν έχει καταφέρει να αναστηθεί και κινείται προς τα 28 δολάρια ανά κιλό, στα επίπεδα του 2005 .

Η Haywood Securities σε μία έρευνά της αναφέρει ότι η ανάκαμψη της τιμής spot κερδίζει έδαφος και σημείωσε άλμα 4,3% στα $ 30 το κιλό αυτή την εβδομάδα. Οι όγκοι στην spot  παραμένουν υποτονικοί, ωστόσο, η Haywood επισημαίνει ότι οι αγορές κατά τη διάρκεια των τριών τελευταίων τριμήνων φαίνεται να κινείται πολύ διακριτικά. Η Haywood αναφέρει ότι “βλέποντας τις μετοχές να σταθεροποιούνται και ίσως βρουν στήριξη.”

Η Αυστραλία διαθέτει το ένα τρίτο των αποθεμάτων ουρανίου του πλανήτη και τον Αύγουστο έκλεισε συμφωνία να εξάγει ουράνιο και στην Ινδία. Σε εξέλιξη είναι, επίσης, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ Αυστραλίας και Κίνας , ενώ μέχρι τα μέσα του 2015 αναμένεται να υπογραφεί συνεργασία μεταξύ των χωρών του Ειρηνικού Ωκεανού.

Το ουράνιο εντοπίστηκε από το Γερμανό χημικό Μάρτιν Κλάπροτ (Martin Klaproth) το 1789 στο ορυκτό πισσουρανίτη. Το 1789 ο γερμανός χημικός Martin Heinrich Klaproth ενώ εργαζόταν στο εργαστήριό του στο Βερολίνο, διαλύοντας ένα κομμάτι του ορυκτού πισσουρανίτης σε νιτρικό οξύ και εξουδετερώνοντας με υδροξείδιο του νατρίου, πήρε κάτι καινούργιο που το θεώρησε ατόφιο στοιχείο και του έδωσε το όνομα ουράνιο, επηρεασμένος από την ανακάλυψη το 1781 ενός νέου πλανήτη που είχε ονομαστεί Ουρανός. Βέβαια επρόκειτο για ένα οξείδιο του ουρανίου.

Στο Δελτίο Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρείας του 1998, τα περισσότερα κοιτάσματα της Ελλάδας εντοπίζονται στα βόρεια του Νομού Σερρών, στην παράκτια ζώνη μεταξύ Σερρών και Καβάλας, στην ελληνοβουλγαρική μεθόριο του Νομού Δράμας, ενώ επεκτείνονται και προς τη γειτονική Ξάνθη. Επίσης, διάσπαρτα μικρά κοιτάσματα έχουν βρεθεί σε ολόκληρη την περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης, των Σερρών συμπεριλαμβανομένων. Ακόμη, υπάρχουν διάχυτες πληροφορίες για την ύπαρξη ουρανίου τόσο στη Φλώρινα όσο και στη Λέσβο. Σε ό,τι αφορά τη γεωλογία, το ουράνιο στη χώρα μας εντοπίζεται σε ιζήματα και όξινα γρανιτικά πετρώματα και το δυνητικά «εξαγώγιμο» προϊόν είναι το οξείδιο του ουρανίου, δηλαδή το κίτρινο συμπύκνωμα που χρησιμοποιείται στην πυρηνική τεχνολογία. Το 1995, το τότε υπουργείο Βιομηχανίας, το οποίο ήταν αρμόδιο για την Ενέργεια, έλαβε την πρώτη συγκροτημένη και ολοκληρωμένη εργασία για το ζήτημα, η οποία αποδείκνυε τη δυνατότητα εξόρυξης μέχρι και 10.000 τόνων ουρανίου στη χώρα μας. Τα στοιχεία της μελέτης, που επικεντρωνόταν στα βεβαιωμένα κοιτάσματα της Βόρειας Ελλάδας, έδωσαν τη σκυτάλη στη συγκρότηση ενός πιλοτικού σχεδίου για την εκμετάλλευση του ελληνικού ουρανίου.