Χρηματιστήριο Αθηνών: Το δικό μου «δεν ξεχνώ» (πίνακας)

Επιτρέψτε μου σήμερα έναν πιο προσωπικό τόνο. Υπάρχουν κάποια γεγονότα που δεν τα θυμάσαι επειδή τα διάβασες σε κάποιο βιβλίο ή επειδή τα είδες σε ένα γράφημα αλλά επειδή τα έζησες. Για όσους εργαζόμασταν στην αγορά τον Αύγουστο του 2015, η σημερινή ημέρα είναι μία από αυτές. Σαν σήμερα, πριν από έντεκα χρόνια, στις 3 Αυγούστου 2015, το Ελληνικό Χρηματιστήριο άνοιξε ξανά ύστερα από 35 ημερολογιακές ημέρες ή 25 συνεδριάσεις αναστολής, τη δεύτερη μεγαλύτερη διακοπή λειτουργίας στην ιστορία του μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974, όταν η αγορά παρέμεινε κλειστή για περίπου έξι εβδομάδες. Ακόμη και κατά την είσοδο των γερμανικών στρατευμάτων στην Αθήνα, το 1941, οι επίσημες πηγές αναφέρουν πως το Χρηματιστήριο έμεινε κλειστό για 33 ημέρες.

Για όσους συμμετείχαν ενεργά ως επαγγελματίες στην αγορά η ημέρα αυτή δύσκολα μπορεί να περάσει στην λήθη. Δεν υπήρχε η αγωνία για το αν η αγορά θα έπεφτε, αυτό ήταν σχεδόν δεδομένο. Η πραγματική αγωνία ήταν αν η αγορά θα μπορούσε να λειτουργήσει ξανά κανονικά. Αν θα επέστρεφε έστω ένα στοιχειώδες αίσθημα κανονικότητας σε μια περίοδο όπου τίποτα δεν έμοιαζε φυσιολογικό.

Το κλείσιμο εκείνης της συνεδρίασης βρήκε τον Γενικό Δείκτη στις 668 μονάδες, με ημερήσια πτώση 16,23%, τη μεγαλύτερη που έχει καταγραφεί από το 1999. Ωστόσο, όσο παράδοξο κι αν ακούγεται, η είδηση της ημέρας δεν ήταν η κατάρρευση των τιμών. Ήταν το γεγονός ότι υπήρχαν ξανά τιμές που έβγαζαν νόημα, τιμές που μπορούσες να πουλήσεις ή να αγοράσεις. Αν βέβαια υπήρχαν πιστωτικά διότι η μεταφορά χρήματών ήταν αδύνατη λόγω των capital controls.

Σε ένα περιβάλλον απόλυτης απαξίωσης, η επαναλειτουργία του Χρηματιστηρίου ήταν από μόνη της ένα θετικό γεγονός. Γιατί μια αγορά που δεν λειτουργεί παύει να είναι αγορά. Και μια μετοχή που δεν διαπραγματεύεται, όσο υγιή θεμελιώδη μεγέθη ή όσο υψηλά μερίσματα κι αν διαθέτει, στερείται του βασικότερου χαρακτηριστικού της: της ρευστότητας. Χωρίς αυτήν, η αποτίμηση γίνεται θεωρητική, η εμπιστοσύνη διαβρώνεται και η χρηματοδότηση της οικονομίας παγώνει.

Εκείνη η ημέρα μου υπενθύμισε κάτι που συχνά θεωρούμε δεδομένο: η μεγαλύτερη αξία μιας οργανωμένης αγοράς δεν είναι ότι ανεβαίνει ή κατεβαίνει. Είναι ότι παραμένει ανοικτή. Ότι επιτρέπει στους επενδυτές να διαμορφώνουν τιμές, να αναλαμβάνουν ρίσκο και να βρίσκουν αντισυμβαλλόμενο. Οτιδήποτε άλλο προϋποθέτει πρώτα την ύπαρξή του μηχανισμού διαπραγμάτευσης. Δεν θα ήταν υπερβολή να πούμε ότι το «σημείο μηδέν» του Γενικού Δείκτη είναι η εκκίνηση των συναλλαγών του πρωινού εκείνης της Δευτέρας. Της Δευτέρας 3 Αυγούστου 2015.

Η αποκατάσταση της λειτουργίας της αγοράς αποτέλεσε το πρώτο, αναγκαίο βήμα για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης. Και η εμπιστοσύνη, όπως αποδείχθηκε τα επόμενα χρόνια, δεν επέστρεψε από τη μια μέρα στην άλλη. Χτίστηκε αργά, συνεδρίαση με τη συνεδρίαση, συναλλαγή με τη συναλλαγή, μέχρι το Χρηματιστήριο να ξαναβρεί τον ρόλο του ως μηχανισμός άντλησης κεφαλαίων και προεξόφλησης των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας.

Έντεκα χρόνια μετά, με τον Γενικό Δείκτη να κινείται σε επίπεδα που τότε φάνταζαν μακρινό όνειρο και με την ελληνική αγορά να έχει ανακτήσει μεγάλο μέρος της αξιοπιστίας της, η επέτειος εκείνης της ημέρας λειτουργεί ως υπενθύμιση του πόσο εύκολα μπορεί να χαθεί η εμπιστοσύνη και πόσο δύσκολα ξανακερδίζεται. Για όσους το ζήσαμε από μέσα, η 3η Αυγούστου του 2015 δεν είναι απλώς μια ημερομηνία στο χρηματιστηριακό ημερολόγιο. Είναι το δικό μας «Δεν Ξεχνώ».