Στα χαμηλότερα επίπεδα των τελευταίων 14 και πλέον μηνών έχει υποχωρήσει η τιμή του χρυσού, προκαλώντας προβληματισμό στους επενδυτές, αλλά και ανοίγοντας παράλληλα τη συζήτηση για το κατά πόσο η έντονη διόρθωση αποτελεί ευκαιρία τοποθέτησης στο πολύτιμο μέταλλο. Η τιμή της ουγγιάς έχει πλέον διολισθήσει κοντά στα 3.550 δολάρια, καταγράφοντας απώλειες περίπου 18% από τις αρχές του έτους, στη χειρότερη ετήσια επίδοση εδώ και περισσότερο από μία δεκαετία. Σε σύγκριση με το ιστορικό υψηλό του, ο χρυσός έχει χάσει περισσότερο από το ένα τρίτο της αξίας του.
Οι συνθήκες στην αγορά έχουν αλλάξει αισθητά, υπογραμμίζει σε ανάλυσή της η Handelsblatt. Το προηγούμενο ράλι προς διαδοχικά ιστορικά υψηλά είχε τροφοδοτηθεί κυρίως από το λεγόμενο «debasement trade», τη στρατηγική δηλαδή των επενδυτών που, ανησυχώντας για τη δημοσιονομική σταθερότητα των ΗΠΑ και τη μελλοντική αξία του δολαρίου, περιόριζαν την έκθεσή τους στα ομόλογα και στρέφονταν στον χρυσό.
Το αμερικανικό δημόσιο χρέος όχι μόνο δεν έχει μειωθεί, αλλά έχει ξεπεράσει πλέον τα 40 τρισ. δολάρια. Ωστόσο, άλλοι παράγοντες έχουν βρεθεί στο επίκεντρο της προσοχής των αγορών και ασκούν ισχυρές πιέσεις στην τιμή του πολύτιμου μετάλλου.
Παρά τη σημερινή αρνητική συγκυρία, αναλυτές μεγάλων επενδυτικών τραπεζών, μεταξύ των οποίων η Goldman Sachs, εκτιμούν ότι ο χρυσός θα μπορούσε να ανακάμψει μεσοπρόθεσμα. Το ερώτημα είναι εάν η τρέχουσα διόρθωση προσφέρει ένα ελκυστικό σημείο εισόδου ή εάν η αγορά έχει ακόμη περιθώρια περαιτέρω υποχώρησης.
Ο καθοριστικός ρόλος της Fed στην κατάρρευση του χρυσού
Βασική αιτία της έντονης πτώσης, που φθάνει περίπου το 14% μόνο τις τελευταίες τέσσερις εβδομάδες, είναι η μεταβολή των προσδοκιών για την πορεία των αμερικανικών επιτοκίων.
Τον Σεπτέμβριο, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) προχώρησε στην πρώτη αύξηση επιτοκίων έπειτα από τρία χρόνια, ενώ οι επενδυτές αναμένουν νέα αύξηση και στη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου.
Το βράδυ της Τετάρτης, το μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed, Κρίστοφερ Γουόλερ, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων κατά 50 μονάδες βάσης τον Δεκέμβριο, προκαλώντας νέα ισχυρή πτώση στον χρυσό.
Οι ρευστοποιήσεις συνεχίστηκαν την Πέμπτη και την Παρασκευή, καθώς και ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας του Σικάγου, Όσταν Γκούλσμπι, τάχθηκε υπέρ νέων αυξήσεων των επιτοκίων, επισημαίνοντας ότι εξετάζει όλες τις διαθέσιμες επιλογές για την αντιμετώπιση του επίμονου πληθωρισμού.
Πλέον, οι αγορές προεξοφλούν περαιτέρω αυξήσεις επιτοκίων και μέσα στο 2027, καθώς οι πληθωριστικές πιέσεις στις ΗΠΑ παραμένουν ισχυρές.
Τα υψηλά επιτόκια δημιουργούν δυσμενές περιβάλλον για τον χρυσό, καθώς το πολύτιμο μέταλλο δεν προσφέρει τόκους ή άλλα τακτικά εισοδήματα. Κατά συνέπεια, χάνει μέρος της ελκυστικότητάς του έναντι επενδύσεων όπως τα κρατικά ομόλογα, που προσφέρουν υψηλότερες αποδόσεις.
Την πτώση επιτάχυνε και το κύμα ρευστοποιήσεων στις ακριβές τεχνολογικές μετοχές, το οποίο ανάγκασε επενδυτές να πουλήσουν μερίδια διαπραγματεύσιμων αμοιβαίων κεφαλαίων χρυσού (ETFs) και συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης.
Στόχος ήταν η άμεση εξασφάλιση ρευστότητας, προκειμένου να καλυφθούν ζημίες από άλλες επενδυτικές θέσεις που είχαν χρηματοδοτηθεί με δανεισμό, καθώς και οι πρόσθετες απαιτήσεις για παροχή εγγυήσεων.
Έφθασε ο χρυσός στον «πάτο»; Οι τρεις ενδείξεις του World Gold Council
Ένα στοιχείο που συγκεντρώνει το ενδιαφέρον των αναλυτών είναι ότι οι δύο βασικοί παράγοντες πίσω από την πτώση του χρυσού έχουν κυρίως βραχυπρόθεσμο χαρακτήρα.
Ακόμη και εάν η Fed συνεχίσει τις αυξήσεις επιτοκίων το 2027, οι μακροπρόθεσμες δυνάμεις που στηρίζουν το πολύτιμο μέταλλο παραμένουν ενεργές.
Σε αυτές περιλαμβάνονται η αυξανόμενη υπερχρέωση των ανεπτυγμένων οικονομιών, η σταδιακή απομάκρυνση ορισμένων χωρών από το δολάριο ως αποθεματικό νόμισμα και μέσο διεθνών συναλλαγών, καθώς και η κλιμάκωση των γεωπολιτικών κινδύνων.
Υπό αυτό το πρίσμα, η σημερινή υποχώρηση ενδέχεται να αποτελεί ευκαιρία για επενδυτικές τοποθετήσεις, καθώς ανάλυση του World Gold Council (WGC) υποδεικνύει ότι η αγορά θα μπορούσε σύντομα να προσεγγίσει το χαμηλότερο σημείο του τρέχοντος πτωτικού κύκλου.
Ο επικεφαλής ποσοτικός αναλυτής του οργανισμού, Γιόχαν Πάλμπεργκ, εξέτασε τις συνθήκες υπό τις οποίες ο χρυσός κατάφερε ιστορικά να ανακάμψει έπειτα από παρατεταμένες περιόδους πτώσης.
Η έρευνά του εντόπισε τρεις χαρακτηριστικές προϋποθέσεις, από τις οποίες οι δύο έχουν ήδη εκπληρωθεί:
-
Η τιμή του χρυσού βρίσκεται σημαντικά χαμηλότερα από τη μακροπρόθεσμη τάση της, στοιχείο που μπορεί να υποδηλώνει υπερβολική διόρθωση.
-
Το αμερικανικό δολάριο έχει ενισχυθεί ασυνήθιστα έντονα, εξέλιξη που ενδέχεται να σηματοδοτεί ότι η αδυναμία του χρυσού είναι προσωρινή.
-
Εκκρεμεί ακόμη μια ευρύτερη εκκαθάριση των κερδοσκοπικών θέσεων στην αγορά παραγώγων, η οποία θα μπορούσε να προηγηθεί μιας πιο σταθερής ανάκαμψης.
Γιατί η σημερινή κρίση δεν θυμίζει το 2011
Ο Πάλμπεργκ θεωρεί παραπλανητική τη σύγκριση της σημερινής κατάστασης με τη μεγάλη πτωτική περίοδο για τον χρυσό που ακολούθησε το 2011.
Τότε, το πολύτιμο μέταλλο είχε εκτιναχθεί σε ιστορικά υψηλά, καθώς οι επενδυτές αναζητούσαν ασφαλές καταφύγιο εν μέσω της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης και της κρίσης χρέους στην Ευρωζώνη. Ακολούθησε, ωστόσο, μια πολυετής περίοδος υποχώρησης των τιμών.
Μία από τις σημαντικότερες διαφορές αφορά στα πραγματικά επιτόκια, δηλαδή στα επιτόκια προσαρμοσμένα στον πληθωρισμό.
Το 2011 βρίσκονταν κοντά στο μηδέν, γεγονός που, σύμφωνα με τον αναλυτή, άφηνε ελάχιστα περιθώρια περαιτέρω υποχώρησης. Στη συνέχεια αυξήθηκαν σημαντικά, επιβαρύνοντας τον χρυσό.
Σήμερα, αντίθετα, τα πραγματικά επιτόκια βρίσκονται σε σχετικά υψηλά επίπεδα και επομένως διαθέτουν μεγαλύτερο περιθώριο αποκλιμάκωσης, εξέλιξη που θα μπορούσε να λειτουργήσει υποστηρικτικά για το πολύτιμο μέταλλο.
Σημαντική διαφοροποίηση παρουσιάζει και η πορεία του δολαρίου.
Μεταξύ Ιουνίου 2010 και Απριλίου 2011, το αμερικανικό νόμισμα είχε υποχωρήσει κατά 18%, αφήνοντας μεγάλα περιθώρια ανάκαμψης. Σήμερα, αντιθέτως, το δολάριο θεωρείται ήδη ακριβό.
Παράλληλα, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό και οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι βρίσκονται σε υψηλότερα επίπεδα σε σύγκριση με το 2011.
Υπάρχει και μία ακόμη κρίσιμη παράμετρος. Πριν από 15 χρόνια, τα κρατικά ομόλογα αποτελούσαν αξιόπιστο μέσο προστασίας των επενδυτικών χαρτοφυλακίων όταν οι αγορές μετοχών υποχωρούσαν. Σήμερα, η αντίστροφη σχέση μεταξύ πτώσης των μετοχών και αυξημένης ζήτησης για ομόλογα έχει εξασθενήσει αισθητά.
«Το ευρύτερο περιβάλλον παραπέμπει περισσότερο σε μια διόρθωση παρά σε επανάληψη της πτωτικής τάσης που ακολούθησε το 2011», καταλήγει ο Πάλμπεργκ.
Οι κεντρικές τράπεζες στηρίζουν την αγορά χρυσού
Ένας ακόμη παράγοντας που μπορεί να περιορίσει τις απώλειες είναι η σταθερή ζήτηση από τις κεντρικές τράπεζες. Από το 2022, οι κεντρικές τράπεζες αγοράζουν κάθε χρόνο περίπου διπλάσια ποσότητα χρυσού σε σχέση με τον ετήσιο μέσο όρο της προηγούμενης δεκαετίας.
Σύμφωνα με στοιχεία του World Gold Council, οι αγορές παρέμειναν ιδιαίτερα ισχυρές και κατά το τρίτο τρίμηνο του 2026, φθάνοντας τους 321 τόνους.
Επιπλέον, έρευνα του οργανισμού δείχνει ότι το 45% των κεντρικών τραπεζών που συμμετείχαν σχεδιάζει να αυξήσει τα αποθέματά του σε χρυσό μέσα στους επόμενους 12 μήνες.
Η διαρθρωτική αυτή ζήτηση μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα σε περαιτέρω πιέσεις στην τιμή.
Οι κίνδυνοι νέας πτώσης – Σενάρια ακόμη και για 3.500 δολάρια
Παρά τα επιχειρήματα που συνηγορούν υπέρ μιας επικείμενης σταθεροποίησης, υπάρχουν σημαντικοί λόγοι για τους οποίους η πτώση του χρυσού ενδέχεται να μην έχει ολοκληρωθεί.
Το βασικό εμπόδιο για μια άμεση αντιστροφή της τάσης είναι η διατήρηση υψηλού αριθμού κερδοσκοπικών θέσεων στην αγορά συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης.
Σύμφωνα με τον Πάλμπεργκ, η υπερβολική κερδοσκοπική δραστηριότητα δεν έχει ακόμη περιοριστεί πλήρως. Ιστορικά, μια πιο εκτεταμένη εκκαθάριση τέτοιων θέσεων αποτελεί συχνά προϋπόθεση για την έναρξη μιας διατηρήσιμης ανόδου.
Πρόσθετος κίνδυνος προέρχεται από τα ETFs χρυσού, οι εισροές στα οποία είχαν στηρίξει την αγορά το προηγούμενο διάστημα.
Ο επικεφαλής αναλυτής του ομίλου εμπορίας πολύτιμων μετάλλων Solit, Μάρκους Μπλάσοκ, προειδοποιεί ότι εάν οι τιμές συνεχίσουν να υποχωρούν, οι ίδιοι επενδυτές ενδέχεται να αρχίσουν να ρευστοποιούν τις τοποθετήσεις τους.
Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να εντείνει εκ νέου τις βραχυπρόθεσμες πιέσεις.
Οι αναλυτές της BayernLB θεωρούν πιθανή ακόμη και μια υποχώρηση της τιμής στα 3.500 δολάρια ανά ουγγιά.
Το σενάριο αυτό συνδέεται και πάλι με τη νομισματική πολιτική της Fed. Εάν οι μισθοί στις ΗΠΑ αρχίσουν να αυξάνονται ταχύτερα, η αμερικανική κεντρική τράπεζα ενδέχεται να υποχρεωθεί να προχωρήσει σε μεγαλύτερες αυξήσεις επιτοκίων από αυτές που προβλέπουν σήμερα οι αγορές, προκειμένου να αποτρέψει την ανάπτυξη ενός σπιράλ μισθών και τιμών.
Οι προβλέψεις των τραπεζών για το 2027 και το 2028
Βραχυπρόθεσμα, η πλειονότητα των αναλυτών εξακολουθεί να προβλέπει αδύναμη πορεία για τον χρυσό, με την τιμή του να κινείται κοντά ή ελαφρώς κάτω από τα 4.000 δολάρια ανά ουγγιά.
Για το 2027, ωστόσο, σχεδόν όλοι οι μεγάλοι χρηματοπιστωτικοί οίκοι αναμένουν αλλαγή τάσης.
Η BayernLB εκτιμά ότι η επέκταση των κέντρων δεδομένων τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να αρχίσει να συναντά περιορισμούς από τα μέσα του 2027, επιβραδύνοντας τη δυναμική της έκρηξης των επενδύσεων στην AI.
Αυτό θα μπορούσε να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικονομική δραστηριότητα και να ενισχύσει τη ζήτηση για ασφαλή επενδυτικά καταφύγια.
«Ο χρυσός θα μπορούσε τότε να προσελκύσει εκ νέου αυξημένο ενδιαφέρον ως ασφαλές καταφύγιο, ιδιαίτερα καθώς η ελκυστικότητα των αμερικανικών κρατικών ομολόγων ως ασφαλούς επένδυσης ενδέχεται να υπονομεύεται από το υψηλό δημοσιονομικό έλλειμμα των ΗΠΑ», εκτιμούν οι αναλυτές της τράπεζας.
Παράλληλα, η BayernLB προβλέπει ότι η Fed θα αρχίσει να μειώνει τα επιτόκια από τον Σεπτέμβριο του 2027, εξαιτίας της υποτονικής οικονομικής ανάπτυξης.
Υπό αυτές τις προϋποθέσεις, η τιμή του χρυσού θα μπορούσε να φθάσει τα 5.000 δολάρια ανά ουγγιά έως το τέλος του τρίτου τριμήνου του 2027.
Ανάλογη εκτίμηση διατυπώνει και η ελβετική UBS, η οποία προβλέπει αποκλιμάκωση των αμερικανικών επιτοκίων από τα μέσα του 2027 και επιστροφή του χρυσού πάνω από το επίπεδο των 5.000 δολαρίων.
Ακόμη πιο μακροπρόθεσμα τοποθετείται η Goldman Sachs, οι αναλυτές της οποίας θεωρούν πιθανό ο χρυσός να καταγράψει νέο ιστορικό υψηλό μέσα στο 2028, όταν η Fed ξεκινήσει τον κύκλο μείωσης των επιτοκίων.
