Αν υπάρχει ένας όρος της ευρωπαϊκής αργκό, που ακούγεται παντού το τελευταίο διάστημα, αυτός είναι η «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων». Επισήμως γνωστή ως «Ένωση Κεφαλαιαγορών», ο πυρήνας του εγχειρήματος είναι η δημιουργία μιας χρηματοπιστωτικής αγοράς στα πρότυπα των ΗΠΑ, ώστε η ΕΕ να καταστεί πιο ελκυστικός προορισμός για τις επιχειρήσεις, που θέλουν να εκδώσουν μετοχές και να προσελκύσουν επενδυτές.
Ωστόσο, τα αντικρουόμενα εθνικά συμφέροντα ταλαιπωρούν το σχέδιο από την απαρχή του, πριν από περισσότερο από μία δεκαετία, σημειώνει το Politico. Η απογοήτευση για την έλλειψη προόδου έχει αρχίσει να κορυφώνεται, καθώς χώρες με περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια αναζητούν τρόπους να πείσουν τους Ευρωπαίους πολίτες να επενδύσουν μέρος από τα περίπου 11 τρισ. ευρώ που διατηρούν σε τραπεζικές καταθέσεις, με στόχο να δοθεί ώθηση στην οικονομία.
Για να σπάσει το αδιέξοδο, ορισμένα κράτη-μέλη εισηγούνται μια «Ευρώπη πολλών ταχυτήτων», που θα επιτρέπει σε μικρότερες ομάδες χωρών να ενοποιήσουν τις χρηματοπιστωτικές τους αγορές χωρίς να περιμένουν όσους καθυστερούν.
Ακολουθεί ένας βασικός οδηγός από το Politico για να κατανοήσετε τι κρύβεται πίσω από τον θόρυβο γύρω από την SIU.
Η ιδέα δεν είναι νέα — νέα είναι η πολιτική στήριξη
Η ιδέα μιας ενιαίας αγοράς επενδύσεων στην ΕΕ ανάγεται ήδη στο 1958. Θεωρητικά, θα έπρεπε να είναι εξίσου σημαντική με το κοινό νόμισμα ή την ενιαία αγορά αγαθών. Στην πράξη, όμως, αποδείχθηκε πολύ πιο δύσκολη στην υλοποίηση.
Η «Ένωση Κεφαλαιαγορών» αναδείχθηκε σε προτεραιότητα το 2014, επί προεδρίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής από τον Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, με το Λονδίνο να προορίζεται ως χρηματοπιστωτική «καρδιά» του σχεδίου. Το Brexit ανέτρεψε αυτά τα σχέδια, αφαιρώντας από την ΕΕ το βασικό της χρηματοοικονομικό κέντρο. Ωστόσο, το αρχικό πλάνο ήταν σχετικά χαμηλής φιλοδοξίας, επικεντρωμένο σε τεχνικές βελτιώσεις, που θα διευκόλυναν τη διασυνοριακή δραστηριότητα χρηματοπιστωτικών φορέων στις 27 αγορές, χωρίς μεγάλες πολιτικές τομές.
Η στροφή ήρθε το 2024, όταν η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανέδειξε την Ένωση Κεφαλαιαγορών σε κορυφαία προτεραιότητα, ακολουθώντας τις εισηγήσεις των πρώην πρωθυπουργών της Ιταλίας Μάριο Ντράγκι και Ενρίκο Λέτα. Και οι δύο είχαν προειδοποιήσει ότι η ΕΕ δεν μπορεί να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα χωρίς βαθύτερες και πιο ανεπτυγμένες κεφαλαιαγορές.
Έτσι, η CMU ανανεώθηκε και μετονομάστηκε σε «Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων». Κεντρικό στοιχείο της νέας προσέγγισης είναι η δημιουργία ενιαίας εποπτικής αρχής για τις μεγαλύτερες χρηματοπιστωτικές υποδομές της Ένωσης, καθώς και μέτρα για την ενίσχυση της τραπεζικής χρηματοδότησης.
Γιατί καθυστερεί τόσο;
Οι περισσότερες πρωτοβουλίες για την ενοποίηση της αγοράς προϋποθέτουν πολιτικό κόστος για τα κράτη-μέλη. Μια πραγματικά ενιαία αγορά θα απαιτούσε κοινούς κανόνες και ενιαία εποπτεία για τις χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις και στις 27 χώρες. Εδώ βρίσκεται και το βασικό εμπόδιο: οι κυβερνήσεις διστάζουν να τροποποιήσουν εθνικά ρυθμιστικά πλαίσια — ορισμένα εκ των οποίων έχουν ιστορία αιώνων — και να εκχωρήσουν αρμοδιότητες εποπτείας σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Ως αποτέλεσμα, οι προτάσεις συχνά αποδυναμώνονται μέσα από μακρές διαπραγματεύσεις.
Η Γαλλία στηρίζει σθεναρά το σχέδιο, όμως μικρότερες χώρες ή κράτη που βασίζονται σε ισχυρούς επενδυτικούς τομείς, όπως η Ιρλανδία και το Λουξεμβούργο, αντιδρούν έντονα. Διαχειριστές κεφαλαίων και χρηματιστήρια έχουν επίσης ασκήσει πιέσεις κατά της ευρωπαϊκής εποπτείας, εν μέρει επειδή απολαμβάνουν προστασία ως «εθνικοί πρωταθλητές» υπό την εποπτεία των εγχώριων αρχών.
Παράλληλα, η καλλιέργεια επενδυτικής κουλτούρας στην Ευρώπη αποδεικνύεται δύσκολη υπόθεση. Πολλοί Ευρωπαίοι δεν ενδιαφέρονται ή δεν κατανοούν προϊόντα όπως μετοχές και ομόλογα. Σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου οι πολίτες γνωρίζουν ότι πρέπει να επενδύουν για τη συνταξιοδότησή τους, στην ΕΕ αρκετοί βασίζονται στις κρατικά χρηματοδοτούμενες συντάξεις για το εισόδημα των γηρατειών.
Τι κάνει τώρα η ΕΕ;
Τον τελευταίο χρόνο, η Κομισιόν έχει παρουσιάσει σειρά πρωτοβουλιών για την ενίσχυση της επενδυτικής κουλτούρας. Στον τραπεζικό τομέα πρότεινε σχέδιο για την τόνωση της «τιτλοποίησης», δηλαδή της μεταπώλησης δανείων από τις τράπεζες, ενώ εντός του έτους αναμένεται σχέδιο για την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού τραπεζικού κλάδου.
Στις κεφαλαιαγορές, η Επιτροπή προτρέπει τα κράτη-μέλη να δημιουργήσουν απλούς επενδυτικούς λογαριασμούς για τους πολίτες, να ενισχύσουν τον χρηματοοικονομικό αλφαβητισμό και να εκσυγχρονίσουν τα συνταξιοδοτικά συστήματα. Τον Μάρτιο αναμένεται επίσης πρόταση για ένα «28ο καθεστώς», ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο σε επίπεδο ΕΕ που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να λειτουργούν ευκολότερα σε ολόκληρη την Ένωση με ομοιόμορφους κανόνες.
Το σχέδιο για ενιαία εποπτική αρχή παραμένει το κεντρικό — και το πιο δύσκολο — ζήτημα.
Τι σημαίνει «Ευρώπη δύο ταχυτήτων»;
Πολλές χώρες διαμαρτύρονται ότι η λήψη αποφάσεων μεταξύ 27 κρατών είναι υπερβολικά αργή. Οι ηγέτες της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας, μεταξύ άλλων, έχουν στηρίξει την ιδέα να προχωρούν πρωτοβουλίες σε μικρότερες ομάδες κρατών.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει επίσης ταχθεί υπέρ. Σε άτυπη σύνοδο ηγετών αυτόν τον μήνα δήλωσε ότι επιθυμεί να έχει ολοκληρωθεί η «πρώτη φάση» της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων — που περιλαμβάνει ενοποίηση αγορών, εποπτεία και τιτλοποίηση — έως τον Ιούνιο. Εάν δεν υπάρξει «επαρκής πρόοδος», η ΕΕ θα εξετάσει την «ενισχυμένη συνεργασία», μέσω της οποίας εννέα ή περισσότερες χώρες μπορούν να προχωρήσουν από κοινού.
Οι υπουργοί Οικονομικών της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Ολλανδίας, της Ισπανίας και της Πολωνίας έχουν ήδη συστήσει την ομάδα «E6» για την επιτάχυνση των μεταρρυθμίσεων, προκαλώντας ανησυχία σε μικρότερα κράτη ότι τα εθνικά τους συμφέροντα μπορεί να παραμεριστούν στο όνομα της προόδου.
Περισσότερη σαφήνεια αναμένεται μετά την επόμενη σύνοδο κορυφής της ΕΕ τον Μάρτιο, όπου θα συζητηθεί η SIU. Στο μεταξύ, οι χώρες της E6 διατηρούν την πίεση προς τους υπόλοιπους υπουργούς Οικονομικών. Η Γαλλία έχει ζητήσει να συζητηθεί η πρόταση για την εποπτεία σε επίπεδο υπουργών τον Μάρτιο — αίτημα στο οποίο αντιτίθενται μικρότερα κράτη.
«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι θα είμαστε οι ρυθμιστές του ρυθμού», δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκύρ υπερασπιζόμενος την πρωτοβουλία E6. «Η Ευρώπη είναι πολύ καλή στο να κινείται σωστά· πρέπει όμως να γίνει καλύτερη και στο να κινείται ταχύτερα — και αυτό ακριβώς θα κάνουμε».
Διαβάστε ακόμη
Eμπόδια και αντιδράσεις αντιμετωπίζει το σχέδιο φον ντερ Λάιεν-Σεζουρνέ για την ευρωπαϊκή βιομηχανία
Σε ώριμη φάση οι συζητήσεις για το μεγάλο data center της ΔΕΗ στη Δυτική Μακεδονία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.