Το 2025 ήταν μια χρονιά που σημαδεύτηκε από έντονες μεταβολές και επαναξιολογήσεις στις νομισματικές πολιτικές των μεγάλων κεντρικών τραπεζών σε όλο τον κόσμο. Για μεγάλο μέρος του έτους, τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, τα επιτόκια παρέμειναν σε σχετικά χαμηλά επίπεδα σε μια προσπάθεια να στηριχθεί η οικονομική δραστηριότητα και να διατηρηθεί η ζήτηση σε κρίσιμους τομείς της αγοράς.

Στην ευρωζώνη, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα μείωσε το βασικό κόστος δανεισμού αρκετές φορές τα τελευταία δύο χρόνια, με σκοπό να τονώσει την ανάπτυξη και να φέρει τον πληθωρισμό κοντά στον στόχο του 2%. Η εξέλιξη αυτή περιόρισε το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, καθιστώντας το χρήμα φθηνότερο αλλά παράλληλα δημιουργώντας νέα δεδομένα στις χρηματοοικονομικές επιλογές των επενδυτών.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) επίσης υιοθέτησε μια πιο «γερά αυτιά» προσέγγιση στις επιτοκιακές αποφάσεις, επιβάλλοντας μειώσεις αλλά παράλληλα αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο διαφοροποίησης της πολιτικής της ανάλογα με τα μακροοικονομικά δεδομένα. Αυτό δημιούργησε μια μεταβαλλόμενη αίσθηση στην αγορά, όπου οι επενδυτές έπρεπε να πλοηγηθούν ανάμεσα σε σήματα χαλάρωσης από την μία πλευρά και προειδοποιήσεις για πιθανές αυξήσεις από την άλλη. Η κοινή αντίληψη ήταν ότι η Fed θα ολοκληρώσει τον κύκλο μείωσης επιτοκίων και στη συνέχεια θα παρακολουθούσε στενά τις οικονομικές συνθήκες πριν προβεί σε περαιτέρω βήματα.

Το σημείο καμπής: Από τις μειώσεις στον φόβο αύξησης

Καθώς μπαίνουμε στο 2026, βρίσκεται σε εξέλιξη μια σημαντική αλλαγή στο κλίμα των αγορών. Παρά το γεγονός ότι τα επιτόκια είχαν μειωθεί για να υποστηρίξουν την οικονομία, ολοένα και περισσότερα «στοιχήματα» στους χρηματοπιστωτικούς δείκτες δείχνουν ότι οι επενδυτές αρχίζουν να θεωρούν πιθανό το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων μέσα στο 2026, τουλάχιστον στην Ευρωζώνη. Οι προσδοκίες αυτές δημιουργούν αβεβαιότητα και άγχος σε τμήματα των χρηματιστηριακών και ομολογιακών αγορών.

Η αλλαγή αυτή στην αντίληψη των επενδυτών δεν προκύπτει από μια τυχαία εξέλιξη· είναι αποτέλεσμα των ισορροπιών ανάμεσα στο επίπεδο πληθωρισμού, την ανάπτυξη της οικονομίας και τις εκτιμήσεις για τη μελλοντική νομισματική πολιτική. Είναι χαρακτηριστικό ότι, ενώ στην ευρωζώνη αυξάνονται οι εκτιμήσεις ότι το επόμενο βήμα της ΕΚΤ θα μπορούσε να είναι μια αυστηρότερη στάση, στις ΗΠΑ οι προσδοκίες δείχνουν περισσότερες μειώσεις. Αυτή η ασυμμετρία μεταξύ διαφορετικών νομισματικών ζωνών προσθέτει επιπλέον όρους αβεβαιότητας για όσους επενδύουν σε παγκόσμια κλίμακα.

Το ενδιαφέρον είναι ότι τέτοιου είδους προσδοκίες δεν βασίζονται αποκλειστικά στα τρέχοντα επίπεδα επιτοκίων, αλλά και στις εκτιμήσεις που σχηματίζουν οι ίδιοι οι επενδυτές για το πώς θα κινηθούν τα επιτόκια μακροπρόθεσμα. Στην ουσία, η αγορά swap και άλλων παραγώγων χρηματοοικονομικών προϊόντων έχει αρχίσει να τιμολογεί πιθανότητα αύξησης των επιτοκίων στην ευρωζώνη — κάτι που τα προηγούμενα χρόνια φαινόταν απίθανο.

Τι φοβούνται οι επενδυτές

Η προοπτική αύξησης επιτοκίων δημιουργεί φόβο για διάφορους λόγους. Καταρχάς, υψηλότερα επιτόκια σημαίνουν υψηλότερο κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις και νοικοκυριά, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε επιβράδυνση των επενδύσεων και της κατανάλωσης. Επιπλέον, τα αυξημένα επιτόκια τείνουν να μειώνουν την ελκυστικότητα των μετοχών σε σχέση με άλλα επενδυτικά προϊόντα, όπως τα ομόλογα, στα οποία η απόδοση γίνεται πιο ελκυστική όταν τα επιτόκια ανεβαίνουν.
Αυτή η «αναστροφή» της αγοράς έχει επιπτώσεις και στα ίδια τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα: οι αποδόσεις ομολόγων μπορεί να αυξηθούν, πιέζοντας τις τιμές των υφιστάμενων τίτλων προς τα κάτω. Παράλληλα, οι αγορές, που για μεγάλο μέρος του 2025 κινούνταν ανοδικά, αρχίζουν να εμφανίζουν μεγαλύτερη ευαισθησία στις μεταβολές της νομισματικής πολιτικής.

Ένα ακόμη στοιχείο που τροφοδοτεί την ανησυχία των επενδυτών είναι η αντίθεση που φαίνεται να υπάρχει ανάμεσα στον τρόπο που κινούνται οι κεντρικές τράπεζες σε διαφορετικές περιοχές και στις ανάγκες των οικονομιών τους. Στην Ευρώπη, για παράδειγμα, η ΕΚΤ βρίσκεται υπό πίεση να αντιμετωπίσει την υποτονική ανάπτυξη και παράλληλα να διατηρήσει τη σταθερότητα των τιμών. Αντίθετα, στις ΗΠΑ το ενδιαφέρον στρέφεται στην υποστήριξη της αγοράς εργασίας και της ανάπτυξης.
Αυτή η διαφορά στη στρατηγική νομισματικής πολιτικής προσθέτει επιπλέον στρώματα αβεβαιότητας για επενδυτές που λειτουργούν σε διεθνές επίπεδο και πρέπει να ζυγίζουν τις εν δυνάμει μεταβολές σε κάθε οικονομική ζώνη.

Προοπτικές για το 2026

Καθώς το 2026 έφτασε, το βασικό δίλημμα για τους επενδυτές είναι κατά πόσο οι κεντρικές τράπεζες θα συνεχίσουν να διατηρούν επιθετική στάση όσον αφορά τα επιτόκια ή αν θα μεταστραφούν σε στήριξη της ανάπτυξης. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει σε μεγάλο βαθμό τη συμπεριφορά των αγορών.

Για παράδειγμα, αν οι επιτόκια αυξηθούν — ειδικά στην Ευρωζώνη — οι επιπτώσεις στις χρηματιστηριακές αποτιμήσεις και στις επενδύσεις σε ομόλογα θα είναι σημαντικές. Από την άλλη πλευρά, αν οι μειώσεις επιτοκίων συνεχιστούν στις ΗΠΑ, αυτό μπορεί να δημιουργήσει πιέσεις στο δολάριο και να εντείνει τις ανισορροπίες ανάμεσα στις αγορές.
Σε κάθε περίπτωση, οι επενδυτές βρίσκονται μπροστά σε ένα πολύπλοκο πλέγμα επιλογών, όπου οι αποφάσεις για επιτόκια το 2026 θα λειτουργήσουν ως βασικός καταλύτης για την κατεύθυνση των κεφαλαιαγορών.

Διαβάστε ακόμη

«Αποστολή εξετελέσθη» για την EBRD μετά από δέκα χρόνια παρουσίας στην Ελλάδα

Νίκος, Κώστας και Γιάννης Αλεξίου (Altex): Το διεθνές στοίχημα της Funky Buddha

Με ένα κλικ τα τιμολόγια: Πότε και πώς περνούν όλες οι επιχειρήσεις στο ηλεκτρονικό σύστημα

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα