Η πτώση της τιμής του χρυσού αποκαλύπτει μια σπάνια μεταβολή στην αγορά: μετά από χρόνια αδιάκοπης συσσώρευσης, ορισμένες κεντρικές τράπεζες προχωρούν πλέον σε πωλήσεις χρυσού, καθώς οι πιέσεις που προκαλεί ο πόλεμος στο Ιράν οδηγούν σε μια αγωνιώδη αναζήτηση ρευστότητας.
Oι τιμές spot του χρυσού έχουν υποχωρήσει κατά περίπου 10% από το υψηλό του τέλους Ιανουαρίου, καταγράφοντας φάση διόρθωσης, ακόμη και καθώς οι γεωπολιτικοί κίνδυνοι εντείνονται. Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί μια απότομη αντιστροφή σε σχέση με την άνοδο του περασμένου έτους, όταν οι αγορές των κεντρικών τραπεζών συνέβαλαν στη στήριξη των τιμών παρά την αύξηση των επιτοκίων.
«Έχει σημειωθεί αξιοσημείωτη πώληση χρυσού από κεντρικές τράπεζες, σύμφωνα με ορισμένους συμμετέχοντες στην αγορά», δήλωσε η Νίκι Σιλς, επικεφαλής στρατηγικής μετάλλων στην MKS Pamp, στο CNBC.
Οι παράγοντες που επηρεάζουν την αγορά συνδέονται όλο και περισσότερο με τις πραγματικότητες του πολέμου. Οι υψηλότερες τιμές του πετρελαίου ασκούν πίεση στις οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές, ενώ η μεταβλητότητα των νομισμάτων αναγκάζει ορισμένες κεντρικές τράπεζες να παρεμβαίνουν πιο ενεργά στις αγορές συναλλάγματος.
Οι απαιτήσεις δαπανών αποτελούν επίσης ένα επείγον ζήτημα για τις κεντρικές τράπεζες. «Πολλοί κάθονταν πάνω σε ένα κερδοφόρο κουμπαρά με τιμές γύρω στα 5.000 δολάρια την ουγγιά», τόνισε η Σιλς. Ορισμένοι χρησιμοποιούν τώρα τα αποθέματα χρυσού για να «καλύψουν τις αυξημένες δαπάνες για ενέργεια και άμυνα ή για να υπερασπιστούν τα νομίσματα που αποδυναμώνονται», προσέθεσε.
Οι κεντρικές τράπεζες των αναδυόμενων αγορών φαίνεται να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή αυτής της μεταβολής. Ένα ισχυρότερο δολάριο ΗΠΑ και υψηλότερο κόστος δανεισμού ενισχύουν την πίεση στα νομίσματα, αυξάνοντας την ανάγκη για παρέμβαση.
«Όσον αφορά τον χρυσό, η αδυναμία των νομισμάτων των αναδυόμενων αγορών έχει οδηγήσει ορισμένες κεντρικές τράπεζες να πουλήσουν χρυσό για να σταθεροποιήσουν τα νομίσματά τους», δήλωσε ο Στιβ Μπράις, διευθυντής επενδύσεων της Standard Chartered.
Η Τουρκία έχει αποτελέσει τον πιο αξιοσημείωτο πωλητή μέχρι στιγμής φέτος. Τα επίσημα αποθέματά της σε χρυσό μειώθηκαν κατά 131 τόνους τον Μάρτιο μέσω ανταλλαγών και άμεσων πωλήσεων, καθώς οι αρχές προσπάθησαν να σταθεροποιήσουν τη λίρα, σύμφωνα με έκθεση που δημοσίευσε η Metals Focus.
Η τουρκική λίρα έχει αποδυναμωθεί περαιτέρω, καταρρίπτοντας νέα ρεκόρ από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, σημειώνοντας πτώση περίπου 1,7% έναντι του δολαρίου ΗΠΑ από τη στιγμή που ξέσπασε η σύγκρουση.
Παρόμοια μοτίβα παρατηρούνται και αλλού. Η Ρωσία έχει μειώσει τα αποθέματα χρυσού της τους τελευταίους μήνες, πιθανώς για να βοηθήσει στη χρηματοδότηση των ελλειμμάτων του προϋπολογισμού, ενώ και η Γκάνα έχει πουλήσει αποθέματα για να ενισχύσει τη ρευστότητα σε ξένο νόμισμα, όπως έδειξαν τα στοιχεία της Metals Focus.
Ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Πολωνίας εξέτασε επίσης εν συντομία την πώληση μέρους των αποθεμάτων χρυσού της χώρας για τη χρηματοδότηση των αμυντικών δαπανών. Η χώρα της κεντρικής Ευρώπης ήταν ο μεγαλύτερος αγοραστής χρυσού από κεντρικές τράπεζες το 2024 και το 2025.
Η αλλαγή αυτή έχει σημασία, καθώς οι κεντρικές τράπεζες αποτελούσαν έναν από τους ισχυρότερους πυλώνες της αγοράς χρυσού τα τελευταία χρόνια. Οι σταθερές αγορές τους συνέβαλαν στην αντιστάθμιση των εκροών από δυτικούς επενδυτές και στήριξαν την άνοδο του χρυσού σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Τώρα, και οι δύο αυτοί παράγοντες φαίνεται να αντιστρέφονται ταυτόχρονα.
Οι κεντρικές τράπεζες υπήρξαν κυρίαρχη δύναμη στην αγορά χρυσού τα τελευταία χρόνια, αγοράζοντας πάνω από 1.000 τόνους ετησίως από το 2022 — έτος που σηματοδότησε το υψηλότερο επίπεδο ετήσιας ζήτησης χρυσού από κεντρικές τράπεζες που έχει καταγραφεί ποτέ — έως το 2024, σύμφωνα με το World Gold Council. Το 2025, οι αγορές των κεντρικών τραπεζών μειώθηκαν σε 863 τόνους, καθώς οι συμμετέχοντες στην αγορά αντιμετώπιζαν ιστορικά υψηλή μεταβλητότητα των τιμών.
«Η άποψή μας για την πτώση είναι ότι είναι πιθανό ορισμένες κεντρικές τράπεζες να πωλούν χρυσό για να υπερασπιστούν το νόμισμά τους και/ή για να χρηματοδοτήσουν αγορές ενέργειας», ανέφερε η Natixis σε σημείωμα, επισημαίνοντας τις αυξανόμενες τιμές του πετρελαίου και το ισχυρότερο δολάριο ΗΠΑ ως βασικούς παράγοντες πίεσης.
Ενώ οι αναδυόμενες αγορές φαίνεται να οδηγούν τις πρόσφατες πωλήσεις, οι μεγάλοι κάτοχοι αποθεμάτων, όπως η Τράπεζα της Ινδίας, η Λαϊκή Τράπεζα της Κίνας και η Bundesbank, παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό αδιαφανείς όσον αφορά τη δραστηριότητά τους στον τομέα του χρυσού, υπογραμμίζοντας την περιορισμένη ορατότητα των ροών του δημόσιου τομέα.
Η Natixis επεσήμανε επίσης την άνοδο των αποδόσεων των αμερικανικών ομολόγων ως έναν άλλο παράγοντα που οδηγεί σε εκροές, καθώς οι υψηλότερες αποδόσεις των περιουσιακών στοιχείων σταθερού εισοδήματος μειώνουν την ελκυστικότητα του χρυσού που δεν αποφέρει απόδοση.
Ομοίως, ο Άντριαν Ας, διευθυντής έρευνας της BullionVault, δήλωσε ότι η λογική είναι απλή: ο χρυσός που αγοράζεται ως ασφάλεια πριν από μια κρίση μπορεί να γίνει πηγή χρηματοδότησης μόλις η κρίση χτυπήσει.
Ωστόσο, βετεράνοι του κλάδου προειδοποίησαν ότι αυτές οι κινήσεις είναι συχνά στρατηγικές και όχι διαρθρωτικές. Από τη μία, οι πωλήσεις αναδεικνύουν τον ρόλο του χρυσού ως αποθεματικού περιουσιακού στοιχείου σε περιόδους κρίσης, δήλωσε ο Σαοκάι Φαν, παγκόσμιος επικεφαλής των κεντρικών τραπεζών στο World Gold Council.
Από την άλλη, μεγάλοι καταναλωτές όπως η Κίνα έχουν ιστορικά παρέμβει κατά τη διάρκεια πτώσεων των τιμών και ο ανώτερος αναλυτής εμπορευμάτων της Natixis, Μπέρναρντ Ντάντα, δήλωσε ότι αναμένει να επανεμφανιστούν ευκαιριακές αγορές εάν οι τιμές πέσουν περαιτέρω, παρέχοντας ενδεχομένως ένα κατώτατο όριο.
Διαβάστε ακόμη
Οι τράπεζες πατούν γκάζι: Ισχυρή δυναμική του RRF στην πιστωτική επέκταση (πίνακες)
Κατοικία: Υψηλότερες κατά 13% από το 2007 οι τιμές πώλησης ανά την Ελλάδα (πίνακες)
Μπλοκάρισμα σε καταθέσεις και μόνο με την υποψία για ξέπλυμα χρήματος
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα