Μια πρώτη μετρήσιμη εικόνα για το πώς η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να αλλάζει την αγορά εργασίας δίνει νέα έρευνα της Morgan Stanley, με τα στοιχεία να δείχνουν ότι η επίδραση δεν περιορίζεται πλέον στην αυτοματοποίηση επιμέρους εργασιών. Οι επιχειρήσεις που έχουν προχωρήσει περισσότερο στην υιοθέτηση εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης καταγράφουν ήδη καθαρή μείωση θέσεων εργασίας, ταυτόχρονα όμως αυξάνουν σημαντικά την παραγωγικότητα, επανεκπαιδεύουν εργαζομένους και δημιουργούν νέους ρόλους.
Στην έρευνα συμμετείχαν επιχειρήσεις από τις ΗΠΑ, τη Βρετανία, τη Γερμανία, την Ιαπωνία και την Αυστραλία, στους κλάδους των τραπεζών, του λογισμικού και των υπηρεσιών, του τεχνολογικού εξοπλισμού, των ημιαγωγών και των επαγγελματικών υπηρεσιών. Πρόκειται για εταιρείες που χρησιμοποιούν λύσεις τεχνητής νοημοσύνης τουλάχιστον επί έναν χρόνο, γεγονός που καθιστά τα ευρήματα περισσότερο ενδεικτικά για το τι μπορεί να ακολουθήσει όσο η τεχνολογία ωριμάζει και η χρήση της διευρύνεται.
Σύμφωνα με την έρευνα, κατά τους 12 μήνες έως τον Απρίλιο του 2026, οι επιχειρήσεις κατέγραψαν κατά μέσο όρο καθαρή μείωση των θέσεων εργασίας κατά 5%. Η τεχνητή νοημοσύνη συνδέθηκε με την κατάργηση του 12% των θέσεων, ενώ ένα επιπλέον 15% δεν αντικαταστάθηκε όταν έμεινε κενό. Στον αντίποδα, οι νέες προσλήψεις αντιστοιχούσαν στο 22%, ενώ το 25% των εργαζομένων επανεκπαιδεύτηκε και το 16% μετακινήθηκε σε διαφορετικούς ρόλους. Μόλις το 11% των θέσεων παρέμεινε ανεπηρέαστο από την εφαρμογή της τεχνολογίας.
Η εικόνα αυτή υποδηλώνει ότι προς το παρόν η τεχνητή νοημοσύνη δεν προκαλεί απλώς απώλεια θέσεων, αλλά πολύ ευρύτερη αναδιάρθρωση του εργατικού δυναμικού. Για κάθε θέση που καταργείται, οι εταιρείες εξετάζουν παράλληλα εάν η εργασία μπορεί να μεταφερθεί, εάν ο εργαζόμενος μπορεί να επανεκπαιδευτεί ή εάν χρειάζεται νέα πρόσληψη με διαφορετικές δεξιότητες.
Οι τράπεζες εμφανίζουν τις μικρότερες καθαρές απώλειες
Οι διαφοροποιήσεις μεταξύ των κλάδων είναι σημαντικές. Τις μεγαλύτερες καθαρές απώλειες καταγράφουν οι εταιρείες ημιαγωγών, με 8%, και ακολουθούν το λογισμικό και οι υπηρεσίες με 7%, ο τεχνολογικός εξοπλισμός με 5% και οι επαγγελματικές υπηρεσίες με 4%.
Οι τράπεζες βρίσκονται στο άλλο άκρο, με καθαρή μείωση θέσεων μόλις 3%, τη χαμηλότερη μεταξύ των πέντε κλάδων. Στον τραπεζικό τομέα το 25% των θέσεων είτε καταργήθηκε είτε δεν αντικαταστάθηκε, αλλά την ίδια στιγμή οι νέες προσλήψεις αντιστοιχούσαν στο 23%. Οι τράπεζες είχαν επίσης το υψηλότερο ποσοστό επανεκπαίδευσης προσωπικού, στο 26%.
Τα μεγαλύτερα οφέλη παραγωγικότητας στις τράπεζες εντοπίζονται στην ανάπτυξη λογισμικού και στις λειτουργίες οικονομικής διαχείρισης. Το στοιχείο αυτό δείχνει ότι η πρώτη μεγάλη επίδραση της τεχνητής νοημοσύνης δεν αφορά κατ’ ανάγκη το δίκτυο καταστημάτων ή την εξυπηρέτηση πελατών, αλλά εργασίες που συνδέονται με τεχνολογία, επεξεργασία πληροφοριών, οικονομικές λειτουργίες και εσωτερικές διαδικασίες.
Στο στόχαστρο οι εργαζόμενοι μεσαίας εμπειρίας
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το ποιοι εργαζόμενοι επηρεάζονται περισσότερο. Οι θέσεις ανθρώπων με δύο έως πέντε χρόνια επαγγελματικής εμπειρίας εμφανίζουν τη μεγαλύτερη έκθεση τόσο σε καταργήσεις όσο και σε μη αντικατάσταση προσωπικού.
Συνολικά, οι εργαζόμενοι με δύο έως δέκα χρόνια εμπειρίας συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των αλλαγών. Το παράδοξο είναι ότι οι ίδιες κατηγορίες έχουν παράλληλα και τις περισσότερες πιθανότητες να προσληφθούν, να επανεκπαιδευτούν ή να μετακινηθούν σε νέο ρόλο. Στον τραπεζικό κλάδο ειδικότερα, οι εργαζόμενοι με δύο έως πέντε χρόνια εμπειρίας καταγράφουν τα υψηλότερα ποσοστά καταργούμενων θέσεων, θέσεων που δεν αναπληρώνονται αλλά και νέων προσλήψεων.
Η τάση δείχνει ότι οι εταιρείες δεν περιορίζουν απλώς τον αριθμό των εργαζομένων τους, αλλά επανασχεδιάζουν το είδος των δεξιοτήτων που χρειάζονται. Είναι χαρακτηριστικό ότι για τους επόμενους 12 μήνες το 72% των επιχειρήσεων δηλώνει ότι είναι πιθανότερο να προσλάβει εργαζομένους με έξι έως δέκα χρόνια εμπειρίας, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό για όσους έχουν δύο έως πέντε χρόνια εμπειρίας είναι 65%.
Μεγαλύτερη πίεση στις offshore θέσεις
Ακόμη πιο έντονη είναι η επίδραση στις θέσεις που έχουν μεταφερθεί σε χώρες χαμηλότερου κόστους. Το 41% των offshore θέσεων είτε καταργήθηκε είτε δεν αντικαταστάθηκε, έναντι 38% για τους μόνιμους εργαζόμενους και 26% για το προσωρινό ή συμβασιούχο προσωπικό.
Η τάση είναι ιδιαίτερα έντονη στις μεγάλες εταιρείες και ειδικά στις τράπεζες και στο λογισμικό. Στη Γερμανία, το αντίστοιχο ποσοστό για offshore εργαζομένους φτάνει το 52% και στη Βρετανία το 49%.
Ιαπωνία και Γερμανία στα δύο άκρα
Οι διαφορές μεταξύ χωρών είναι επίσης μεγάλες. Η Ιαπωνία κατέγραψε την υψηλότερη καθαρή μείωση θέσεων, στο 10%, και ακολουθούν η Βρετανία με 6%, οι ΗΠΑ με 5% και η Αυστραλία με 4%.
Η Γερμανία ήταν η μοναδική χώρα όπου οι νέες προσλήψεις ξεπέρασαν τις απώλειες, οδηγώντας σε καθαρή αύξηση των θέσεων κατά 1%. Εκεί καταγράφεται επίσης το χαμηλότερο ποσοστό καταργούμενων θέσεων, 9%, και το υψηλότερο ποσοστό επανεκπαίδευσης, 27%. Αντίθετα, στην Ιαπωνία καταργήθηκε το 14% των θέσεων και το 16% ακόμη δεν αντικαταστάθηκε.
Κέρδη παραγωγικότητας σχεδόν 10%
Η άλλη πλευρά της εξίσωσης είναι η παραγωγικότητα. Οι εταιρείες εκτιμούν ότι η εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης αύξησε κατά μέσο όρο την καθαρή παραγωγικότητα κατά 9,6% μέσα στους τελευταίους 12 μήνες.
Το μεγαλύτερο όφελος μεταξύ των κλάδων καταγράφηκε στο λογισμικό και στις υπηρεσίες, με 10,4%, ενώ στους ημιαγωγούς ήταν χαμηλότερο, στο 8,2%. Οι μικρότερες επιχειρήσεις, με λιγότερους από 50 εργαζομένους, εμφάνισαν αύξηση 11,3%, ενώ στις εταιρείες με ετήσια έσοδα κάτω του 1 εκατ. δολαρίων η αύξηση έφτασε το 13,3%.
Και η τάση αναμένεται να επιταχυνθεί. Για τους επόμενους 12 μήνες, οι επιχειρήσεις προβλέπουν μέση πρόσθετη αύξηση της παραγωγικότητας κατά 11,7%, στοιχείο που δείχνει ότι θεωρούν πως μεγάλο μέρος των οικονομικών οφελών της τεχνητής νοημοσύνης βρίσκεται ακόμη μπροστά.
Οι εταιρείες του δείγματος χρησιμοποιούν εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης κατά μέσο όρο εδώ και 2,9 χρόνια. Οι τράπεζες, οι εταιρείες τεχνολογικού εξοπλισμού και οι ημιαγωγοί βρίσκονται περίπου στα τρία χρόνια, με τις μεγαλύτερες επιχειρήσεις να έχουν ξεκινήσει νωρίτερα.
Διαβάστε ακόμη
Καναδάς στην ΕΕ με… φέτα made in Canada; Τα αγκάθια πίσω από τη νέα «ειδική σχέση»
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ