Εσωκομματικές αναταράξεις, πολυπληθείς συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας και ισχυρή αστυνομική παρουσία στους δρόμους, συνθέτουν την εικόνα του ταραγμένου πολιτικού σκηνικού στην Τουρκία τις τελευταίες ώρες, μετά τη δικαστική απόφαση καθαίρεσης του Οζγκιούρ Οζέλ από την ηγεσία του CHP. Το ίδιο το κεμαλικό Ρεπουμπλικανικό κόμμα, ο έκπτωτος και φυλακισμένος δήμαρχος Κωνσταντινούπολης, Εκρέμ Ιμάμογλου, αλλά και ο Δήμαρχος της Άγκυρας, Μανσούρ Γιαβάς, έκαναν λόγο για «πολιτικό πραξικόπημα» και «παρέμβαση στη δημοκρατία» και η συνέχεια δίνεται με προσφυγές στα δικαστήρια της χώρας. Η εξέλιξη αυτή δεν θα μπορούσε να αφήσει ανεπηρέαστες και τις αγορές, που πέρασαν πολύωρες αναταραχές, με ασφυκτικές πιέσεις σε μετοχές, λίρα και ομόλογα, προτού επέλθει ανακούφιση την Παρασκευή με κρατική στήριξη.
Συγκεκριμένα, στη συνεδρίαση της Πέμπτης, μετά το πρώτο σοκ που έφερε η δικαστική απόφαση, ο BIST 100 (Borsa Istanbul), έκλεισε με βουτιά 6,1%, με αποτέλεσμα να ενεργοποιηθεί μηχανισμός προσωρινής διακοπής συναλλαγών (circuit breaker) σε ολόκληρη την αγορά.
Η τουρκική λίρα, που ήδη βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα και έχει χάσει σχεδόν 6% από την αρχή του έτους, είδε την ισοτιμία της στις 45,74 λίρες ανά δολάριο, ενώ εκτινάχθηκαν και οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων.
Οι απώλειες για τον Borsa Istanbul, συνεχίστηκαν και το πρωί της Παρασκευής, υποχωρώντας έως και 1,5%, προτού τελικά περάσει σε θετικό έδαφος, κλείνοντας με κέρδη 4,9%, έχοντας φτάσει ενδοσυνεδριακά και το 5,3%.
Πωλήσεις συναλλάγματος 6 δισ. για να σωθεί η λίρα
Η τουρκική κυβέρνηση, φυσικά δεν έμεινε αμέτοχη, αναλαμβάνοντας δράση, προκειμένου να καθησυχάσει τις αγορές. Σύμφωνα με πληροφορίες του Bloomberg, τουρκικές κρατικές τράπεζες πούλησαν συνάλλαγμα περίπου 6 δισ. δολάρια την Πέμπτη για να στηρίξουν τη λίρα, με περίπου τα μισά από αυτά να διοχετεύονται στην αγορά αμέσως μετά τη δικαστική απόφαση για τον Οζέλ.
Η ενέργεια αυτή δεν είναι πρωτοφανής, καθώς οι τουρκικές κρατικές τράπεζες παρεμβαίνουν συστηματικά υπέρ της λίρας σε περιόδους αυξημένης μεταβλητότητας, ενεργώντας ουσιαστικά για λογαριασμό της κεντρικής τράπεζας. Η προχθεσινή παρέμβαση όμως, θεωρείται η μεγαλύτερη από τον Μάρτιο, όταν τα συναλλαγματικά αποθέματα της Τουρκίας μειώθηκαν κατά 43,4 δισ. δολάρια — η μεγαλύτερη μηνιαία πτώση που έχει καταγραφεί — καθώς ο πόλεμος στο Ιράν προκάλεσε μαζικές ρευστοποιήσεις σε assets αναδυόμενων αγορών και έντονες πιέσεις στη λίρα. Βέβαια, η τουρκική κεντρική τράπεζα δεν ανακοινώνει συνήθως επίσημα τις παρεμβάσεις της και επομένως δεν απάντησε και στο αίτημα σχολιασμού του Bloomberg, σχετικά με τις πωλήσεις της Πέμπτης.
«Αποτέλεσμα πανικού το sell off, αλλά πλήττεται το επενδυτικό αφήγημα της Τουρκίας»
Σε σχόλιό του στο Bloomberg, ο διευθύνων σύμβουλος της Osmanli Portfoy Yonetimi, Μεχμέτ Γκερζ, εκτίμησε ότι η αντίδραση του χρηματιστηρίου ήταν κυρίως αποτέλεσμα πανικού και ότι πλέον οι αγορές βρίσκονται σε φάση τεχνικής ανάκαμψης. Προειδοποίησε ωστόσο ότι τέτοιες εξελίξεις πλήττουν το επενδυτικό αφήγημα της Τουρκίας και δημιουργούν ένα «αόρατο τείχος» ανάμεσα στους επενδυτές και τα τουρκικά assets.
Το κόστος δανεισμού της λίρας στις offshore αγορές εκτινάχθηκε κοντά στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δύο μηνών, κάτι που συνιστά ένδειξη περιορισμένης ρευστότητας στο νόμισμα.
Το πενταετές CDS της Τουρκίας — βασικός δείκτης επενδυτικού κινδύνου — υποχώρησε την Παρασκευή κατά τέσσερις μονάδες βάσης στις 258 μονάδες, ανακτώντας μέρος της προχθεσινής ανόδου των 20 μονάδων βάσης. Παράλληλα, η απόδοση του 10ετούς τουρκικού ομολόγου αυξήθηκε κατά 102 μονάδες βάσης στο 36,89%.
Ο διαχειριστής χαρτοφυλακίου σταθερού εισοδήματος της William Blair International, Ντάνιελ Γουντ, εκτίμησε ότι η εξέλιξη αυξάνει τις πιθανότητες πρόωρων εκλογών αλλά και αλλαγής της πιο ορθόδοξης οικονομικής πολιτικής που είχε αρχίσει να προσελκύει ξένους επενδυτές.
Ακόμα, η οικονομολόγος της Bloomberg Economics, Σέλβα Μπαχάρ Μπαζίκι, προειδοποίησε ότι η επιδείνωση του κλίματος απέναντι στη λίρα μετά τη δικαστική απόφαση θα οδηγήσει σε απώλεια συναλλαγματικών αποθεμάτων και πιθανότατα θα αναγκάσει την κεντρική τράπεζα να ακολουθήσει πιο αυστηρή νομισματική πολιτική.
Tρέχει να καθησυχάσει τις αγορές η κυβέρνηση – Φόβοι για εκροές κεφαλαίων
Λίγες ημέρες μετά το επενδυτικό roadshow που πραγματοποίησε στο Λονδίνο, ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, συγκάλεσε νωρίς το πρωί της Παρασκευής συνεδρίαση της Επιτροπής Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Σε ανακοίνωση μετά τη συνάντηση, η κυβέρνηση ανέφερε ότι θα λάβει «αναγκαία και συντονισμένα μέτρα» για τη διασφάλιση της μακροχρηματοπιστωτικής σταθερότητας και για τη συνέχιση της διαδικασίας αποκλιμάκωσης του πληθωρισμού, χωρίς ωστόσο να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.
Αντίστοιχα, την ίδια μέρα, ο αντιπρόεδρος της τουρκικής κυβέρνησης Τζεβντέτ Γιλμάζ προσπάθησε να εκπέμψει μήνυμα σταθερότητας μιλώντας σε επενδυτικό συνέδριο στην Κωνσταντινούπολη. «Η τουρκική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται», δήλωσε, υποστηρίζοντας ότι «οι επιπτώσεις των καθημερινών εξελίξεων είναι προσωρινές».
Ωστόσο, η τουρκική οικονομία βρίσκεται ήδη υπό αυξανόμενη πίεση λόγω των επιπτώσεων του πολέμου στο Ιράν, που επηρεάζει ιδιαίτερα τη χώρα εξαιτίας της μεγάλης ενεργειακής εξάρτησής της από εισαγωγές. Πέρα από την πτώση – ρεκόρ 43 δισ. δολαρίων του Μαρτίου για τα συναλλαγματικά αποθέματα της Τουρκίας, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών έχει διευρυνθεί, αυξάνοντας τις ανησυχίες για νέο χρηματοδοτικό κενό, υποστηρίζουν οι Financial Times.
Παράλληλα, ο πληθωρισμός κινείται πλέον στο 33%. «Η Τουρκία είναι σήμερα πολύ πιο ευάλωτη απέναντι σε ένα αρνητικό πολιτικό σοκ», προειδοποίησε ο ανώτερος οικονομολόγος της Capital Economics, Λίαμ Πιτς.
Αναλυτές εκτιμούν ότι η συνεχιζόμενη πολιτική αβεβαιότητα, σε συνδυασμό με το επιδεινούμενο διεθνές οικονομικό περιβάλλον, θα συνεχίσει να προκαλεί εκροές κεφαλαίων από την Τουρκία.
Οικονομολόγοι της JPMorgan ανέφεραν σε σημείωμά τους ότι αναμένουν νέα απώλεια συναλλαγματικών αποθεμάτων καθώς οι εκροές κεφαλαίων θα συνεχιστούν λόγω της αυξημένης πολιτικής αβεβαιότητας και του δύσκολου εξωτερικού περιβάλλοντος. Παρότι μεγάλο μέρος των πιο βραχυπρόθεσμων επενδυτικών κεφαλαίων έχει ήδη αποχωρήσει από τη χώρα, η JPMorgan εκτιμά ότι οι ξένοι επενδυτές εξακολουθούν να διακρατούν τουρκικά assets συνολικής αξίας περίπου 63 δισ. δολαρίων — ποσό υψηλότερο από τα καθαρά συναλλαγματικά αποθέματα της κεντρικής τράπεζας.
Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία, τα ακαθάριστα συναλλαγματικά αποθέματα της Τουρκίας διαμορφώθηκαν στα 167 δισ. δολάρια την εβδομάδα που έληξε στις 15 Μαΐου, ενώ τα καθαρά αποθέματα, εξαιρουμένων των swaps, περιορίζονταν στα 37 δισ. δολάρια.
Η πραγματική επίδραση των τελευταίων παρεμβάσεων υπέρ της λίρας δεν αναμένεται να αποτυπωθεί άμεσα στα επίσημα στοιχεία, καθώς η κεντρική τράπεζα δημοσιεύει τον ισολογισμό της με χρονική καθυστέρηση.
Διαβάστε ακόμη
Το υπερπλεόνασμα του 2026 φέρνει νέες παροχές
ΑΔΜΗΕ: Το growth story του διαχειριστή με τα πέντε κομβικά έργα και τις επενδύσεις των 6 δισ. ευρώ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα