Η ρύθμιση θα αφορά πλατφόρμες που έχουν πάνω από 100.000 χρήστες και σήμερα οποιοσδήποτε μπορεί να κάνει λογαριασμό, να δημοσιεύει σχόλια και μηνύματα, να συλλέγει προσωπικά δεδομένα και να χρησιμοποιεί αλγοριθμική προώθηση του περιεχομένου.

Προτού πάμε στην ουσία αυτού του τεράστιου κοινωνικού ζητήματος που όσοι έχουν παιδιά -ή συγγενικά τους πρόσωπα- σε αυτές τις νεαρές ηλικίες γνωρίζουν από πρώτο χέρι τι συμβαίνει, σας παραθέτω μια συνοπτική έκθεση του κυβερνητικού επιτελείου που ασχολείται με την υπόθεση αυτή, υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη:

«Η υπερβολική χρήση έξυπνων κινητών (smartphones) ενέχει σημαντικούς κινδύνους για την υγεία και την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των παιδιών και εφήβων. Πολυάριθμες μελέτες συνδέουν την έντονη ενασχόληση με τα smartphones -ιδιαίτερα όταν υπερβαίνουν αρκετές ώρες καθημερινά ή περιλαμβάνουν χρήση αργά το βράδυ- με αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης, άγχους και στρες, συνέπεια των οποίων είναι σημαντική έκπτωση στην ευεξία και αυξημένο κοινωνικό κόστος (Floros & Ioannidis, 2021).

Ειδικά, η συνεχής έκθεση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύει την κοινωνική σύγκριση, τον επονομαζόμενο “φόβο μήπως χάσετε κάτι σημαντικό” (FOMO) καθώς και τον κυβερνοεκφοβισμό (Floros & Mylona, 2022). Τα σύγχρονα ισχυρά smartphones έχουν τη δυνατότητα να υποστηρίζουν ηλεκτρονικά διαδικτυακά παιχνίδια ενισχύοντας κατά αυτό τον τρόπο την παγίδευση στο εθιστικό παιχνίδι, το οποίο έχει αναγνωριστεί ως διακριτή ψυχική διαταραχή και από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Musetti, Floros et al., 2025). Παράλληλα, υπάρχει ανεξέλεγκτη έκθεση σε πορνογραφικό περιεχόμενο όσο και σε εμπειρίες παράνομου τζόγου, με ή χωρίς χρήματα, δραστηριότητα που αποτελεί πρόδρομη έκθεση σε τζόγο με χρήματα, με καταστροφικές συνέπειες στο άμεσο μέλλον του εφήβου (Floros, 2019). Πρόσφατη μελέτη από το Νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας που ανέλυσε πάνω από 10.000 εφήβους διαπίστωσε ότι η κατοχή ενός smartphone έως την ηλικία των 12 ετών συσχετίζεται με αυξημένους κινδύνους κατάθλιψης, ενώ η νωρίτερη απόκτησή του εντείνει αυτά τα προβλήματα μαζί με τον ανεπαρκή ύπνο και την παχυσαρκία (Barzilay et al., 2026).

Σωματικά, τα smartphones συμβάλλουν στην κακή ποιότητα ύπνου μέσω της καταστολής της έκκρισης μελατονίνης από το μπλε φως των οθονών οδηγώντας σε καθυστερημένες ώρες ύπνου, μικρότερη διάρκεια ύπνου, κόπωση κατά τη διάρκεια της ημέρας και ακανόνιστες ρουτίνες – επιπτώσεις ιδιαίτερα έντονες σε παιδιά των οποίων ο αναπτυσσόμενος εγκέφαλος και τα κιρκαδικά συστήματα είναι ευάλωτα. Η καθιστική συμπεριφορά που συνδέεται με τον παρατεταμένο χρόνο μπροστά σε οθόνες μειώνει τα επίπεδα σωματικής δραστηριότητας προάγοντας την αύξηση βάρους, την παχυσαρκία και ανθυγιεινές διατροφικές συνήθειες. Η παρατεταμένη παρακολούθηση κοντά στην οθόνη αυξάνει τους κινδύνους για το σύνδρομο ψηφιακής καταπόνησης των οφθαλμών, όπως έδειξαν μελέτες και στην Ελλάδα, καθώς και πιθανά μακροπρόθεσμα οπτικά προβλήματα (Mylona, Floros et al., 2023).

Αυτοί οι κίνδυνοι επιδεινώνονται κατά την έναρξη της εφηβείας, μιας κρίσιμης περιόδου ανάπτυξης του εγκεφάλου, όπου η ωρίμανση του προμετωπιαίου φλοιού υστερεί σε σχέση με την αυξημένη αναζήτηση ανταμοιβής, καθιστώντας πιο πιθανή την αυτορρύθμιση με δύσκολα και εθιστικά πρότυπα. Ενώ η ελεγχόμενη, στοχοκατευθυνόμενη χρήση μπορεί να υποστηρίξει τις κοινωνικές συνδέσεις και τη μάθηση, οι ανεξέλεγκτες συνήθειες εκτοπίζουν βασικές δραστηριότητες όπως η άσκηση, η αλληλεπίδραση πρόσωπο με πρόσωπο και η ξεκούραση».

Νομίζω ότι δύσκολα οποιοσδήποτε άνθρωπος, αλλά ειδικά όσοι το βιώνουν ως γονείς ανήλικων παιδιών, θα διαφωνήσει με έστω και ένα από όλα όσα αναφέρονται στο σύντομο αλλά περιεκτικό αυτό σημείωμα.

Στην αρχή ήταν το Facebook, μετά πήγαμε στο Instagram, αλλά νομίζω ότι η τεράστια διαφορά διείσδυσης στη ζωή και την προσωπικότητα ειδικά των ανηλίκων είναι το TikTok, αφού λόγω της φύσης του μπορεί να σπαταληθούν πολλές ώρες την ημέρα, η επαφή, και κυρίως η οπτική επαφή, είναι πάρα πολύ εύκολη και σχεδόν εντελώς ανεξέλεγκτη αφού εύκολα παρακάμπτονται τα όρια.

Το θέμα όμως δυστυχώς δεν είναι μόνο η διαπίστωση του όντως προφανούς αυτού ζητήματος της ελεύθερης πρόσβασης στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης που επιφέρει στη ζωή, στην καθημερινότητα, στον χαρακτήρα αλλά και στην υγεία των παιδιών. Το «κόλλημα» στο κινητό με τις ώρες δεν καταργείται με ένα νόμο και με ένα άρθρο, όπως είναι φανερό.

Το μείζον ζήτημα είναι, εκτός από το πώς παίρνεις το κινητό ή το τάμπλετ από το παιδί, πράγμα δύσκολο έως σχεδόν ακατόρθωτο, παρά μόνο με το ζόρι, όπως παραδέχονται γονείς, και πώς θα εφαρμοστεί τεχνικά, αφού μόνο αν εμπλακούν και συνεργαστούν οι ίδιοι οι κηδεμόνες μπορεί να ελεγχθεί η χρήση. Και φυσικά, χρειάζεται ένα νέο και τολμηρό νομοθετικό πλαίσιο στην Ευρώπη για να αντιμετωπιστούν οι πανίσχυρες αμερικανικές κυρίως πλατφόρμες social media, οι οποίες, ως γνωστόν, δεν δίνουν λογαριασμό σε κανέναν.

Υπάρχει αυτή τη στιγμή από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια καταρχήν ανακοίνωση για την εφαρμογή ενός πιλοτικού συστήματος επαλήθευσης ηλικίας, με τη συμμετοχή της Γαλλίας, της Δανίας, της Ισπανίας, της Ιταλίας, της Κύπρου και φυσικά της Ελλάδας. Και οι χώρες αυτές που ενδιαφέρονται περισσότερο συνεννοούνται μεταξύ τους για τη διατύπωση ενός παρόμοιου νομοθετικού πλαισίου το οποίο θα ισχύσει και καλό θα ήταν να συζητηθεί ευρέως και να υιοθετηθεί από όλη την ευρωπαϊκή κοινότητα.

Ας ελπίσουμε ότι ξεκινώντας από τα δικά μας, την ελληνική Βουλή, θα βρεθεί μεταξύ των κομμάτων μια κοινή συνισταμένη. Εστω για τα παιδιά.