Με αφορμή τους Χειμερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες που γίνονται στο Μιλάνο, μου ήλθε στο μυαλό η περίφημη δημοφιλής φράση «ούνα φάτσα ούνα ράτσα» την οποίαν χρησιμοποιούμε όταν θέλουμε να αναφερθούμε στην ομοιότητά μας με τους γείτονές μας Ιταλούς.

Νομίζω ότι αυτή η αυτάρεσκη άποψη είναι τελείως λανθασμένη, διότι πέραν της γειτνιάσεως, ελάχιστα κοινά έχουμε με τους φίλους Ιταλούς! Φυσικά, μας συνδέει μαζί τους η Ιστορία μας η οποία εκτείνεται πίσω στην Αρχαία Ρώμη, το Βυζάντιο την Ενετοκρατία και στα Δωδεκάνησα. Μας συνδέει ακόμη η αγάπη για τη μακαρονάδα και την Ιταλική κουζίνα, αλλά νομίζω ότι οι ομοιότητες και οι συμπτώσεις σταματούν κάπου εδώ. Νομίζω ότι οι Ιταλοί προηγούνται κατά πολύ ημών, όσον αφορά την κρατική οργάνωση, τις υποδομές και την σχέση του κράτους με τον πολίτη. Και για να τεκμηριώσω την άποψή μου θα παραθέσω λίγες σημειώσεις από ένα ταξίδι μου που είχα κάνει προ ολίγων ετών στην Ιταλία και συγκεκριμένα στο πιο φτωχό και «υπανάπτυκτο» κομμάτι της, τη Σικελία.

Φθάνοντας λοιπόν στη Σικελία νοίκιασα από το αεροδρόμιο ένα αυτοκίνητο και κατευθύνθηκα προς την πρωτεύουσα, το Παλέρμο. Πριν ξεκινήσω ρώτησα πώς θα βγω στην εθνική οδό που συνδέει το αεροδρόμιο με το κέντρο της πόλης. «Υπάρχουν παντού πινακίδες» μου απάντησαν. Συνολικά έμεινα πέντε μέρες στη Σικελία και οδήγησα περί τα 1.500 χιλιόμετρα. Η κατάσταση των οδικών δικτύων και η ακριβής σήμανση με εντυπωσίασαν. Αποτελούν άπιαστο όνειρο ακόμη για την Ελλάδα, όπου το μόνο που σημαίνεται επαρκώς είναι η Αττική Οδός και η Λεωφόρος Συγγρού. Η κατάσταση στα επαρχιακά ελληνικά οδικά δίκτυα είναι τραγική από πλευράς σημάνσεως, να μην αναφέρω δε την έλλειψη πινακίδων ονομασίας των δρόμων, ακόμη και σε γειτονιές του κέντρου ή στα προάστια της Αθήνας. Προσωπικά πιστεύω ότι η ποιότης των δρόμων και η αποτελεσματική σήμανση είναι χαρακτηριστικό μέτρο του σεβασμού του κράτους προς τον πολίτη. Παρ’ ημίν η Λεωφόρος Κηφισίας, ο σπουδαιότερος οδικός άξονας της χώρας, βρίθει από λακκούβες και σαμαράκια. Πλήρης η περιφρόνηση και η αδιαφορία προς τον πολίτη, ο οποίος αν όμως καθυστερήσει την πληρωμή τελών κυκλοφορίας καλείται να πληρώσει βαρύ πρόστιμο. Το κράτος απομυζά φορολογικά το αυτοκίνητο και τα καύσιμα, αλλά αδιαφορεί πλήρως για την ποιότητα των δρόμων!

Την άλλη μέρα πήγα σε έναν αρχαιολογικό χώρο. Μεγάλη ουρά από κάθιδρους τουρίστες μπροστά στο περίπτερο έκδοσης εισιτηρίων, όπου μέσα κάθονταν τρεις. Ο ένας έκοβε νωχελικά το εισιτήριο. Ο άλλος έπαιρνε βαριεστημένος τα χρήματα και ο τρίτος παρακολουθούσε θωπεύων τον αρειμάνιο σικελικό μύστακα! «Α, όλα κι όλα» σκέφθηκα. «εδώ έχουν περισσότερους Δημοσίους Υπαλλήλους απ’ ό,τι εμείς στην Ελλάδα.». Αργότερα ένας Ιταλός φίλος μου εξήγησε ότι ο αριθμός των Δημοσίων Υπαλλήλων ειδικώς στη Σικελία είναι πολύ μεγάλος, γεγονός που αποτελεί ένα είδος κρατικής οικονομικής ενίσχυσης προς τον πληθυσμό μίας πολύ φτωχής επαρχίας της Ιταλίας.

Διασχίζοντας το τρυφερό σικελικό τοπίο διαπίστωσα πόσο πολύ μοιάζει με το αττικό και το πελοποννησιακό. Ασφαλώς το φως και στις δύο χώρες είναι η γλυκύτερη θωπεία προς τα μάτια και την ψυχή. Και οι καταπληκτικοί αρχαιοελληνικοί Ναοί που είναι διάσπαρτοι σε όλη τη Σικελία, προβάλλοντας μέσα από τις ελιές είναι ένα συγκλονιστικό θέαμα που ούτε στην Ελλάδα δεν συναντάται. Οι ομοιότητες όμως σταματούν εδώ. Στη Σικελία υπάρχει χωροταξικός σχεδιασμός, με σαφέστατα οριοθετημένες χρήσεις γης. Καλλιέργειες, δάση, οικισμοί. Το τραγικό ελληνικό φαινόμενο, έχω τέσσερα στρέμματα οπουδήποτε εκτός σχεδίου, άρα χτίζω, εδώ δεν απαντάται. Το Κτηματολόγιο στη Σικελία άρχισε να συντάσσεται τη δεκαετία του ’50. Βέβαια οι περισσότερες πόλεις τους είναι εξίσου άσχημες με τις ελληνικές. Κυριαρχούν οι εξαώροφες φθηνές πολυκατοικίες με τις απλωμένες μπουγάδες και τις φθηνές πλαστικές καρέκλες στα μπαλκόνια και τα δάση κεραιών τηλεοράσεως στις ταράτσες. Και σχεδόν όλοι φοράνε τις εμετικές πλαστικές σαγιονάρες! Πού λεφτά για παπούτσια! Όπως συχνότατα συμβαίνει και στην ελληνική επαρχία. Είναι προφανές ότι η φτώχεια δεν αφήνει περιθώρια για αισθητικές αναζητήσεις και προβληματισμούς.

Οδηγώντας με εντυπωσίασαν οι γέφυρες και οι σήραγγες. Γέφυρες τεράστιες, συνεχείς, που θα μπορούσαν να μην έχουν γίνει διότι δεν γεφυρώνουν χαράδρες ή ποτάμια, αλλά αποσκοπούν να απομονώσουν από τις καλλιέργειες και την καθημερινή τοπική κίνηση των ντόπιων. Δηλ. εκεί ο γεωργός δεν διασχίζει κάθετα τον αυτοκινητόδρομο με το τρακτέρ για να πάει απέναντι, αλλά περνάει κάτω από τη γέφυρα. Και μιλάμε πάντα για τη Σικελία, όχι για το Μιλάνο. Φυσικά υπάρχει και σιδηρόδρομος ηλεκτροκίνητος που οδηγεί στα πιο απίθανα χωριά.

Αυτά ως προς τη Σικελία. Διότι φυσικά ο ιταλικός βοράς είναι μια άλλη χώρα, από τις πιο ανεπτυγμένες στην Ευρώπη. Διαθέτει βαριά βιομηχανία (αυτοκινητοβιομηχανίες π.χ. Ferrari, ή Lamborghini ή ναυπηγεία πολυτελών σκαφών αναψυχής π.χ. Riva και Ferretti). Διαθέτει επίσης μία τεράστια βιομηχανία μόδας, και πόλεις όπως η Φλωρεντία και η Σιένα με τα αντίστοιχα Μουσεία και πινακοθήκες. Και φυσικά η Ιταλία είναι το λίκνο της Αναγέννησης και η πατρίδα του Λεονάρντο Ντα Βίντσι και του Μικελάντζελο. Τότε εμείς εδώ είχαμε Τουρκοκρατία. Για να μην ξεχνιόμαστε!

Συμπέρασμα: Ελληνες και Σικελοί μοιάζουν πολύ, μόνο που οι Σικελοί είναι πολύ φτωχότεροι. Ίσως διότι δεν διέθεταν την ελληνική μαεστρία περί την εκμετάλλευση των ευρωπαϊκών κοινοτικών πόρων που εισέρρευσαν αφειδώς στη χώρα μας.

Η μεγάλη διαφορά όμως υπέρ της Σικελίας είναι ότι εκεί υπάρχει Κράτος. Κράτος σοβαρό που σχεδιάζει, οργανώνει και δημιουργεί υποδομές. Και, κυρίως, Κράτος που σέβεται τον πολίτη. Στην Ελλάδα, άραγε, το Κράτος πόσο σέβεται τον πολίτη;