Η συζήτηση για την ηλεκτροδότηση πλοίων από τη στεριά (Onshore Power Supply – Cold Ironing) δεν μπορεί να περιορίζεται σε έναν γενικό περιβαλλοντικό στόχο. Πρόκειται για ένα σύνθετο τεχνικό εγχείρημα, υψηλών απαιτήσεων, με σημαντικές επιπτώσεις τόσο στις λιμενικές υποδομές όσο και στον ίδιο τον ακτοπλοϊκό στόλο.

Τα σύγχρονα επιβατηγά και οχηματαγωγά πλοία, κατά τον ελλιμενισμό τους, απαιτούν ηλεκτρικά φορτία αρκετών μεγαβάτ, με υψηλές αιχμές ζήτησης και αυστηρές προδιαγραφές ποιότητας ισχύος. Η παροχή αυτής της ενέργειας δεν μπορεί να είναι αποσπασματική ή ασταθής. Οποιαδήποτε διακύμανση τάσης ή συχνότητας ενδέχεται να επηρεάσει κρίσιμα συστήματα ασφαλείας και λειτουργίας του πλοίου.

Για να καταστεί εφικτή η ασφαλής και αδιάλειπτη ηλεκτροδότηση, απαιτούνται υποδομές μέσης και υψηλής τάσης, επαρκής μετασχηματιστική ισχύς, σύγχρονα συστήματα συγχρονισμού πλοίου και δικτύου, διατάξεις προστασίας και εφεδρικά συστήματα που να διασφαλίζουν συνεχή παροχή. Οι παρεμβάσεις αυτές συνεπάγονται σημαντικές επενδύσεις και ουσιαστική αναβάθμιση του ενεργειακού αποτυπώματος των λιμένων.

Ιδιαίτερη είναι η πρόκληση στις νησιωτικές περιοχές. Σε αρκετές περιπτώσεις, το υφιστάμενο ηλεκτρικό δίκτυο δεν διαθέτει την αναγκαία ισχύ ή τη σταθερότητα για να υποστηρίξει ταυτόχρονη ηλεκτροδότηση περισσότερων πλοίων. Ακόμη και η εξυπηρέτηση ενός μεγάλου επιβατηγού πλοίου μπορεί να υπερβαίνει τα όρια του τοπικού συστήματος. Η αναβάθμιση των δικτύων αυτών προϋποθέτει στενό συντονισμό με τους διαχειριστές ενέργειας, ενίσχυση των υποδομών και μακροπρόθεσμο ενεργειακό σχεδιασμό.

Παράλληλα, σημαντικό είναι το βάρος που επωμίζεται ο ίδιος ο στόλος. Ιδίως για τα υφιστάμενα πλοία, η προσαρμογή στο Cold Ironing απαιτεί εκτεταμένες μετασκευές, εγκατάσταση εξοπλισμού υποδοχής ρεύματος, αναβάθμιση ηλεκτρολογικών πινάκων, συστήματα συγχρονισμού και προστασίας, καθώς και τεχνικές παρεμβάσεις που αυξάνουν τόσο το κόστος όσο και την πολυπλοκότητα λειτουργίας. Πρόκειται για επενδύσεις κεφαλαιουχικά απαιτητικές, οι οποίες δεν μπορούν να υλοποιηθούν χωρίς σαφές, σταθερό και λειτουργικό θεσμικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο.

Το Cold Ironing αποτελεί ώριμη τεχνολογική λύση για τη μείωση εκπομπών κατά τον ελλιμενισμό και βασικό εργαλείο συμμόρφωσης με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο, όπως το FuelEU Maritime και το EU ETS. Ωστόσο, η μετάβαση οφείλει να λάβει υπόψη τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής ακτοπλοΐας.

Η ελληνική ακτοπλοΐα δεν είναι μια περιφερειακή δραστηριότητα. Είναι βασικός πυλώνας της νησιωτικής συνοχής. Εξυπηρετεί καθημερινά δεκάδες νησιά και λιμένες με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά και έντονη εποχικότητα ζήτησης. Υπενθυμίζω ότι, ενώ η Ελλάδα αντιστοιχεί περίπου στο 2% του πληθυσμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαχειρίζεται περίπου το 18% της ευρωπαϊκής επιβατικής θαλάσσιας κίνησης. Το μέγεθος της ευθύνης είναι προφανές.

Η πράσινη μετάβαση της ακτοπλοΐας είναι στρατηγική επιλογή. Δεν αμφισβητείται. Πρέπει, όμως, να υλοποιηθεί με ρεαλισμό, σταδιακότητα και οικονομική βιωσιμότητα. Το κόστος αυτής της μετάβασης δεν μπορεί να μετακυλιστεί μονομερώς ούτε στον επιβάτη ούτε αποκλειστικά στις ακτοπλοϊκές επιχειρήσεις, χωρίς να διακινδυνεύσουμε τη βιωσιμότητα των γραμμών και την κοινωνική αποστολή του κλάδου.

Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο τεχνολογικό ζήτημα. Είναι ζήτημα σχεδιασμού, ισορροπίας και συλλογικής ευθύνης. Και ως τέτοιο οφείλουμε να το αντιμετωπίσουμε.

Διονύσης Θεοδωράτος, Προέδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας