Οικονομία και πολιτική στη δίνη του πληθωρισμού

Καθώς παγιώνονται οι επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν, περιορίζονται οι ελπίδες για διακοπή του πληθωριστικού κύματος που πλήττει ήδη την Ευρώπη. Αντίθετα, οι εκτιμήσεις για περαιτέρω επιδείνωση της πληθωριστικής κρίσης πολλαπλασιάζονται. Η αύξηση των τιμών όλων των προϊόντων και υπηρεσιών, εξαιτίας του πληθωρισμού, φέρνει σε ακόμη πιο δύσκολη θέση τους Ευρωπαίους και σε πολύ δυσκολότερη τους Ελληνες καταναλωτές, που έχουν σημαντικά χαμηλότερο εισόδημα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Τα ελληνικά νοικοκυριά υποφέρουν από την ακρίβεια και τα χαμηλά εισοδήματα και η δυσκολία τους αναμένεται ότι θα αυξηθεί τους επόμενους μήνες αν οι τιμές συνεχίσουν να αυξάνονται.

Η ακρίβεια και οι δυσκολίες των νοικοκυριών να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις τους και στο κόστος της καθημερινότητας προκαλούν έντονη δυσαρέσκεια, που ομολογείται σε όλες τις έρευνες.

Εκλογές χωρίς αυτοδυναμία

Αυτή η δυσαρέσκεια που θα αποτυπώνεται εντονότερα στις πολιτικές δημοσκοπήσεις είναι η βασική αιτία επίσπευσης των εκλογών. Παρά το γεγονός ότι επισήμως η κυβέρνηση δεν έχει ανακοινώσει ότι οι εκλογές θα γίνουν το φθινόπωρο, όλες οι δημοσιογραφικές πληροφορίες συγκλίνουν σε αυτό το συμπέρασμα. Και μάλιστα έγκυρες πηγές υποστηρίζουν ότι ενδεχομένως οι εκλογές να γίνουν αμέσως μετά το τέλος των καλοκαιρινών διακοπών, τον Σεπτέμβριο.

Οπως δείχνουν αυτή τη στιγμή οι δημοσκοπήσεις, αυτοδυναμία δεν θα υπάρχει και θα χρειαστεί να γίνει προσπάθεια για κυβέρνηση συνεργασίας. Τα κόμματα αποκλείουν την προοπτική συνεργασίας, και αυτό σημαίνει ότι θα χρειαστούν δεύτερες εκλογές, ίσως και τρίτες, αν δεν μπορεί να φτιαχτεί κυβέρνηση. Το σενάριο αυτό δεν είναι καθόλου καλό για τη χώρα, αλλά είναι σχεδόν βέβαιο, εφόσον δεν υπάρξει αυτοδυναμία.

Ο λόγος που όλα τα κόμματα αντιδρούν αυτή τη στιγμή στο σενάριο συγκυβέρνησης είναι αφενός στενά μικροπολιτικός, δηλαδή θέλουν να συσπειρώσουν τον μέγιστο αριθμό των ψηφοφόρων τους προεκλογικά, αφετέρου είναι και ουσιαστικός. Διότι όλοι βλέπουν ότι οι συνθήκες τους επόμενους μήνες θα είναι πολύ δύσκολες.

Τα νοικοκυριά θα συνεχίσουν να ζορίζονται και μετά τις εκλογές, οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα συνεχίσουν να είναι απειλητικές, όποιο κι αν είναι το αποτέλεσμα των εκλογών. Το αν κάποιος πολιτικός αρχηγός ή κάποιο κόμμα μπορεί να διαχειριστεί καλύτερα τις δυσκολίες από τα άλλα είναι δευτερεύον, αν δεν βγάλει αυτοδυναμία ώστε να φτιάξει κυβέρνηση.

Το πιθανότερο σενάριο, λοιπόν, με βάση τις εκτιμήσεις των πολιτικών αναλυτών και των δημοσκόπων, είναι ότι θα χρειαστεί να πάμε σε τουλάχιστον δύο, αν όχι περισσότερες, εκλογικές αναμετρήσεις, και αυτό σημαίνει ότι μέχρι το τέλος του έτους θα έχουμε υπηρεσιακές κυβερνήσεις.

Οι υπηρεσιακές κυβερνήσεις δεν μπορούν να πραγματοποιήσουν μεγάλες μεταρρυθμίσεις διότι δεν έχουν τη λαϊκή εντολή. Μπορούν να διαχειριστούν τις τρέχουσες συνθήκες με συγκεκριμένα μέτρα, στην πραγματικότητα κρατούν το τιμόνι στην ίδια πορεία, με μικρές διορθωτικές κινήσεις. Λειτουργούν πυροσβεστικά και όχι βάσει μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.

Το οικονομικό και γεωπολιτικό περιβάλλον, τα λεγόμενα εθνικά θέματα, τα χρόνια προβλήματα δεν θα μπορούν ν’ αντιμετωπιστούν, τουλάχιστον φέτος, μέχρις ότου δημιουργηθεί μια ισχυρή κυβέρνηση. Και αυτή η προοπτική επίσης μοιάζει μικρή, αν κάποια στιγμή δεν ξεχωρίσει μια πλειοψηφική πολιτική δύναμη που θα κυβερνήσει αυτοδύναμα μελλοντικά.

Οικονομικό κόστος

Τι σημαίνουν όλα αυτά για τους Ελληνες πολίτες; Οτι οι οικονομικές δυσκολίες είναι μπροστά μας και όχι πίσω μας. Σημαίνουν επίσης ότι η συσσωρευμένη δυσαρέσκεια που αποτυπώνεται στις δημοσκοπήσεις σχεδόν για όλους τους τομείς δεν θα περιοριστεί.

Πέραν των ποσοστών που εκτιμάται ότι θα πάρουν τα κόμματα στις εκλογές, οι δημοσκοπήσεις παράγουν και άλλα πολύ σημαντικά και πάρα πολύ δυσάρεστα ευρήματα. Περισσότερο από το 70% των πολιτών θεωρεί ότι ο νόμος δεν εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο για όλους, ότι υπάρχει διαφθορά, ότι δεν υπάρχει κράτος δικαίου, ότι η Αστυνομία δεν προστατεύει επαρκώς τους πολίτες, ότι το επίπεδο των υπηρεσιών υγείας δεν τους καλύπτει πλήρως, ότι η παιδεία έχει προβλήματα. Σε μερικούς από αυτούς τους τομείς το ποσοστό των δυσαρεστημένων ξεπερνά το 80%.

Θα μου πείτε: πάντα δεν γκρινιάζουν οι Ελληνες; Ναι, πάντα γκρινιάζουν, όπως και πολλοί άλλοι λαοί, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι οι αιτίες της δυσαρέσκειας είναι ανύπαρκτες. Τα προβλήματα αυτά υπάρχουν, μπορεί να μεγεθύνονται στις έρευνες, αλλά είναι πράγματι σημαντικά.

Δυστυχώς, ο συνδυασμός της εσωτερικής πολιτικής κατάστασης με τις ανατρεπτικές διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις δεν επιτρέπει αισιοδοξία για την επίλυσή τους τους επόμενους μήνες.

Αμεσα το οικονομικό πρόβλημα προκαλεί ανησυχία για το κοντινό μέλλον και οδηγεί σε μάζεμα, αναβολή σχεδίων και αποφάσεων των επιχειρήσεων, αναβολή αποφάσεων για πάγιες δαπάνες των νοικοκυριών και στάση αναμονής γενικώς από όλους.

Το μέγεθος της δυσκολίας εξαρτάται από δύο επιπλέον παράγοντες. Πρώτον, από τα τουριστικά έσοδα του φετινού καλοκαιριού, που μέχρι στιγμής δεν φαίνεται ότι θα επηρεαστούν αρνητικά από τον πόλεμο στο Ιράν, και αυτό είναι πολύ θετικό για την οικονομία, και, δεύτερον, από τον ρυθμό ανάπτυξης της Ευρώπης. Τα χειρότερα σενάρια των διεθνών οργανισμών κάνουν λόγο για στασιμοπληθωρισμό, δηλαδή ύφεση και πληθωρισμό μαζί, το μέτριο σενάριο προβλέπει χαμηλό ρυθμό ανάπτυξης στην Ευρωζώνη και το καλό σενάριο στηρίζεται στην άμεση διακοπή του πολέμου ώστε να αποφευχθούν η περαιτέρω αύξηση του πληθωρισμού και η ύφεση.

Το τι θα συμβεί στις ευρωπαϊκές οικονομίες και τα επιτόκια, καθώς και το πώς θα εξελιχθούν οι τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη συνολικά είναι καθοριστικοί παράγοντες για την οικονομική κατάσταση της Ελλάδας και το βάρος που θα σηκώσουν οι Ελληνες τους επόμενους μήνες. Και δεν εξαρτώνται από εμάς.