Η Ευρώπη φαίνεται να συνέρχεται από το αρχικό σοκ που υπέστη όταν ο Ντόναλντ Τραμπ έγινε πρόεδρος των ΗΠΑ και ξεκίνησε τον εμπορικό πόλεμο προς πάσα κατεύθυνση, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαίων συμμάχων του.

Οι κινήσεις της Ευρώπης προς την Ινδία με την υπογραφή της κολοσσιαίας εμπορικής συμφωνίας είναι μια απάντηση που ο Τραμπ δεν περίμενε. Το ίδιο και οι επισκέψεις των Ευρωπαίων ηγετών στην Κίνα και οι συναντήσεις τους με τον πρόεδρο Σι. Το ίδιο και οι ευρωπαϊκές προειδοποιήσεις για πώληση αμερικανικών ομολόγων -η Ευρώπη διαθέτει αμερικανικά ομόλογα αξίας 1,6 τρισ. δολαρίων-, κάτι που σημαίνει ότι αν αποφασίσει να πουλήσει έστω και μέρος αυτών, θα προκαλέσει σεισμική δόνηση στις ΗΠΑ. Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η επίσκεψη του Καναδού πρωθυπουργού στην Κίνα όπου συναντήθηκε με τον Σι και του είπε χοντρικά ότι η Κίνα αυτή τη στιγμή θεωρείται πιο αξιόπιστος συνεργάτης για τον Καναδά απ’ ό,τι οι ΗΠΑ. Ο Καναδάς διαθέτει τεράστια αποθέματα πετρελαίου και ορυκτών που χρειάζεται η Κίνα και αυτό ανατρέπει τις πολιτικές των ΗΠΑ.

Η ευρωπαϊκή συμφωνία με την Ινδία και οι συμφωνίες που διαφαίνεται ότι θα κλειστούν και με την Κίνα προσφέρουν διέξοδο στις ευρωπαϊκές οικονομίες, αλλά ταυτόχρονα εμποδίζουν τον αποκλεισμό της Κίνας που επιδιώκει ο Τραμπ. Αντί να απομονωθεί η Κίνα, απομονώνονται οι ΗΠΑ και οι παραδοσιακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ, η Ευρώπη και ο Καναδάς, προκειμένου να προστατευτούν από την αμερικανική επιθετικότητα, κλείνουν συμφωνίες τις οποίες μέχρι σήμερα απέφευγαν για να μην ενοχλήσουν τις ΗΠΑ. Τώρα φαίνεται ότι αυτό δεν ισχύει πια, αφού οι ΗΠΑ έσκισαν τις συμφωνίες, και η Ευρώπη απελευθερώθηκε να κινηθεί όπως τη συμφέρει.

Με την επίθεσή του σε όλους τους συμμάχους των ΗΠΑ ο Τραμπ φαίνεται να παθαίνει αυτό που δεν περίμενε. Να τους ρίχνει στην αγκαλιά των πραγματικών του αντιπάλων, της Κίνας και ενδεχομένως μεθαύριο και της Ρωσίας – εάν και εφόσον μειωθεί η ένταση στην Ουκρανία.

Βεβαίως αυτό δεν σημαίνει ότι οι σχέσεις θα φτάσουν στα άκρα. Ισως ο Τραμπ μαλακώσει τη στάση του έναντι της Ευρώπης και επιδιώξει άλλα deals, σε πιο ίσους όρους, σε όρους συνεργασίας αντί επιβολής, όπως κάνει μέχρι σήμερα.

Δυστυχώς, όμως, η γεωπολιτική αστάθεια δεν εξαντλείται στο οικονομικό επίπεδο. Η αστάθεια είναι διάχυτη σε όλα και παντού. Από το εσωτερικό των ΗΠΑ που βιώνουν μια απίστευτη κοινωνική ένταση λόγω των παρεμβάσεων στη δημόσια διοίκηση και τη Δικαιοσύνη, της συμπεριφοράς του ICE έναντι μεταναστών αλλά και Αμερικανών πολιτών, του περιορισμού έκφρασης και δράσης των πανεπιστημίων, των μέσων ενημέρωσης κ.λπ., μέχρι τη Μέση Ανατολή που ετοιμάζεται για μια νέα, μεγαλύτερη απ’ ό,τι στο παρελθόν ανάφλεξη. Το τι θα συμβεί στο Ιράν είναι ακόμη άγνωστο, αλλά η συγκέντρωση μεγάλων αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων στην περιοχή και η ρητορική της κυβέρνησης του Ιράν, αξιωματούχοι του οποίου δηλώνουν ότι είναι έτοιμοι με το δάχτυλο στη σκανδάλη να απαντήσουν στις ΗΠΑ, δεν προοιωνίζονται καθόλου καλές εξελίξεις. Μπορεί το Ιράν να είναι ένα ακραίο θεοκρατικό καθεστώς, όμως κανείς δεν ξέρει τι θα το διαδεχτεί αν υποθέσουμε ότι μια αμερικανική παρέμβαση θα το ανατρέψει. Σύμφωνα με σενάρια έμπειρων γεωπολιτικών παραγόντων και αναλυτών, το Ιράν μπορεί να μπει σε ένα σπιράλ εμφυλίου πολέμου χωρίς τέλος και να πυροδοτήσει εκρήξεις σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής αλλά και της Ασίας.

Η αμφιβολία και η ανησυχία επικρατούν παγκοσμίως και αυτό επηρεάζει και τις αγορές. Ο χρυσός και άλλα πολύτιμα μέταλλα σπάνε διαρκώς νέα ρεκόρ στις αξίες τους διότι θεωρούνται ασφαλή καταφύγια σε περιόδους μεγάλων κρίσεων. Το δολάριο υποχωρεί και φαίνεται να χάνει την αίγλη του ως αποθεματικό νόμισμα. Ο Τραμπ βρίσκεται σε διαρκή και ακραία διαμάχη με τον πρόεδρο της FED Πάουελ για τα επιτόκια του δολαρίου, ενώ το τεράστιο αμερικανικό χρέος, μεγάλο μέρος του οποίου βρισκόταν σε χέρια φίλων, αποτελεί πρόβλημα εφόσον πλέον οι φιλίες μπήκαν σε κρίση.

Στην Ελλάδα σήμερα το αμερικανικό ενδιαφέρον είναι πολύ έντονο. Κλείνονται ενεργειακές συμφωνίες, επενδύονται ελπίδες για τον κάθετο άξονα που θα προμηθεύει την Ευρώπη με αμερικανικό υγροποιημένο φυσικό αέριο, ελπίδες και για εύρεση κοιτασμάτων στην Κρήτη και στο Ιόνιο σε συνεργασία με τις αμερικανικές εταιρείες, όλα δείχνουν ότι η Ελλάδα αυτή τη στιγμή αναβαθμίζεται ως σημείο ενδιαφέροντος για τις ΗΠΑ. Πώς όμως θα ισορροπήσουμε σε αυτή τη σχέση αν οι σχέσεις ΗΠΑ με Ευρωπαϊκή Ενωση χειροτερέψουν; Και τι θα γίνει αν η Αμερική αναβαθμίσει τη συμμαχία της με την Τουρκία ή αν γίνει έκρηξη στη Μέση Ανατολή;

Τα ερωτήματα αυτά δεν έχουν απάντηση, τα πράγματα είναι ρευστά, όποιος θεωρεί ότι γνωρίζει τι θα συμβεί κάνει μεγάλο λάθος.

Ακόμη και το ενδεχόμενο ενός πολέμου στην Ευρώπη με τη Ρωσία, που έμοιαζε πριν από λίγα χρόνια και μοιάζει και σήμερα αδιανόητο, δεν μπορεί να αποκλειστεί, όταν επίμονα κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου Ευρωπαίοι ηγέτες και όταν η Ε.Ε. εγκρίνει τέτοιες αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες.

Και φυσικά, κανείς δεν γνωρίζει ποιες θα είναι οι αντιδράσεις των αγορών σε οποιαδήποτε από αυτές τις εξελίξεις. Τι θα συμβεί δηλαδή στις διεθνείς αγορές, στις τιμές των μετοχών, των ομολόγων, των μετάλλων και των προϊόντων, στο διεθνές εμπόριο και στις αξίες των νομισμάτων, αν δεν βρεθούν σε όλα τα μέτωπα συναινετικές λύσεις προς αμοιβαίο όφελος.

Και ενώ υπάρχουν αυτήν τη στιγμή ελπίδες μιας νέας ισορροπίας στις σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης, μετά τις ευρωπαϊκές αντιδράσεις, απέχουμε πολύ από την επίτευξη μιας νέας παγκόσμιας ισορροπίας και την εξάλειψη των κινδύνων κάθε είδους, στρατιωτικών και οικονομικών.