Η καταστροφή των ενεργειακών πηγών στις χώρες του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων βεβαίως και αυτών του Ιράν, δεν επιβαρύνουν μόνο τον πληθωρισμό, αλλά θα έχουν και σοβαρές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στο κόστος ζωής παγκοσμίως.

Η αύξηση του πληθωρισμού που προκαλείται από την αύξηση τόσο των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου όσο και του κόστους μεταφοράς τους είναι μια επώδυνη κατάσταση για τους παραγωγούς και τους καταναλωτές. Ωστόσο, η καταστροφή των εγκαταστάσεων παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου δεν είναι ένα πρόβλημα που ξεπερνιέται εύκολα, ακόμη και αν σταματήσει ο πόλεμος.

Χρειάζονται χρόνια για να ξαναλειτουργήσουν σε πλήρες δυναμικό και πολλά δισ. δολάρια επενδύσεις για να ξαναφτιαχτούν τα εργοστάσια που καταστρέφονται. Σημειώνεται πως μετά τον πόλεμο στο Ιρακ, ενώ δαπανήθηκαν πάνω από 2 δισ. δολάρια για επισκευές ενεργειακών εγκαταστάσεων, χρειάστηκαν περισσότερο από δύο χρόνια για να επανέλθει η παραγωγή τους στα προ πολέμου επίπεδα. Και οι καταστροφές εκεί, τότε, ήταν πολύ μικρότερης έκτασης από αυτές που γίνονται σήμερα και που όχι μόνο συνεχίζονται αδιάκοπα, αλλά και κλιμακώνονται.

Αυτό, όμως, που έχει ακόμη μεγαλύτερες αρνητικές επιπτώσεις είναι η καταστροφή κοιτασμάτων. Αυτή τη στιγμή κινδυνεύει το μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου του πλανήτη, το South Pars, το οποίο βρίσκεται κάτω από τα εδάφη και του Κατάρ και του Ιράν. Ο βομβαρδισμός του από τους Ισραηλινούς προκαλεί αντίστοιχες επιθέσεις από την πλευρά του Ιράν, του οποίου η στρατηγική είναι να προκαλέσει όσο το δυνατόν μεγαλύτερο κόστος σε ολόκληρο τον κόσμο, ώστε να αναγκαστούν οι χώρες της Δύσης να πιέσουν τις ΗΠΑ να σταματήσει τους βομβαρδισμούς.

Η στρατηγική αυτή του Ιράν, σε συνδυασμό με την αντίστοιχη του Ισραήλ, το οποίο επιθυμεί να πάψουν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο (που βρίσκονται στα χέρια Αράβων και Περσών) να αποτελούν τις βασικές πηγές ενέργειας της παγκόσμιας οικονομίας, τελικά οδηγούν στο ίδιο αποτέλεσμα: μια τεράστια ενεργειακή κρίση που την πληρώνουν όλες οι οικονομίες και όλοι οι καταναλωτές, που βλέπουν το πορτοφόλι τους να αδειάζει πολύ γρήγορα λόγω της ακρίβειας. Και αυτή η ενεργειακή κρίση, εφόσον δεν οφείλεται μόνο σε προβλήματα που λύνονται, όπως είναι η προσωρινή διακοπή της παραγωγής ή η προσωρινή αύξηση των μεταφορικών λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, αλλά οφείλεται σε καταστροφή εργοστασίων και κοιτασμάτων, θα έχει μακροπρόθεσμη επίπτωση στις οικονομίες.

Ο βομβαρδισμός του κοιτάσματος προκάλεσε δηλώσεις των Ιρανών ότι πλέον ο βομβαρδισμός κάθε ενεργειακής εγκατάστασης στις χώρες της περιοχής είναι δικαιολογημένος. Κι αυτό αφορά και τη Σαουδική Αραβία, αφού οι Ιρανοί βομβάρδισαν και το Ριαντ. Ο πόλεμος λοιπόν στη Μέση Ανατολή γενικεύεται κι αυτό σημαίνει ότι η ενεργειακή κρίση θα βαθύνει και οι τιμές θα αυξάνονται γεωμετρικά, καθώς θα δυσκολεύει διαρκώς η προμήθεια ενεργειακών πόρων.

Αυτή η εξέλιξη ακουμπάει όλες τις αγορές, ακόμη και τα «ασφαλή καταφύγια». Τις τελευταίες ημέρες η τιμή του χρυσού υποχωρεί, καθώς οι διαχειριστές επενδύσεων πουλάνε χρυσό για να καλύψουν ζημίες από τα χρηματιστήρια. Οι τιμές του χαλκού, που είναι το χρησιμότερο για τις βιομηχανίες μέταλλο, πέφτουν επειδή οι επενδυτές βλέπουν μείωση της βιομηχανικής παραγωγής λόγω αύξησης του κόστους της ενέργειας. Το ίδιο και οι τιμές του ασημιού, που επίσης χρησιμοποιείται πολύ στη βιομηχανία.

Ολα αυτά μαζί, μια λέξη φέρνουν στο μυαλό: «ύφεση», δηλαδή μείωση της παραγωγής και της κατανάλωσης και μείωση του παγκόσμιου ΑΕΠ. Αν αυτή η πρόβλεψη επιβεβαιωθεί, θα έχουμε στασιμοπληθωρισμό, δηλαδή ύφεση και ταυτόχρονα πληθωρισμό, που θεωρείται ο πιο επικίνδυνος συνδυασμός προβλημάτων για τις οικονομίες. Ξαφνικά το ποτήρι που οι επενδυτές, μικροί και μεγάλοι, έβλεπαν επί δεκαετίες μισογεμάτο θα εμφανιστεί μισοάδειο κι αυτό θα προκαλέσει μεγάλες αναταράξεις σε όλες τις αγορές.

Παρά το γεγονός ότι όλες ανεξαιρέτως οι οικονομίες υφίστανται αυτές τις συνέπειες, κάποιες επιβαρύνονται περισσότερο. Η μεγαλύτερη επιβάρυνση πέφτει στην Ευρώπη, η οποία στην προσπάθειά της να απεξαρτηθεί από το ρωσικό αέριο στηρίχτηκε στο αέριο από το Κατάρ και από τις ΗΠΑ και τώρα διαπιστώνει ότι το κόστος από αυτές τις πηγές αυξάνεται αλματωδώς. Κι αυτό, εκτός από τα μεγάλα προβλήματα που προκαλεί στους Ευρωπαίους καταναλωτές αλλά και στην ευρωπαϊκή βιομηχανία, προκαλεί τριγμούς και μεταξύ χωρών της Ε.Ε.

Δεν είναι τυχαία η σύγκρουση του Ελληνα υπουργού Ενέργειας Σταύρου Παπασταύρου με την υπουργό ενέργειας της Σουηδίας σχετικά με το αν θα πρέπει ή όχι να υπάρξει κοινή ενεργειακή πολιτική στην Ευρώπη, ούτε οι διαφωνίες που εκφράζει η Ισπανία σχετικά με τους ρύπους.

Η Ευρώπη λοιπόν θα επιβαρυνθεί περισσότερο από άλλες οικονομίες που είναι λιγότερο εξαρτημένες από εισαγωγές ενέργειας – και μάλιστα ορισμένοι εκτιμούν ότι η επιβάρυνση από τον πόλεμο αυτόν θα είναι μεγαλύτερη από εκείνη που προκάλεσε ο πόλεμος Ρωσίας – Ουκρανίας.

Πέραν όμως αυτών των αμιγώς οικονομικών επιπτώσεων και πέραν των ανθρωπιστικών και περιβαλλοντικών καταστροφών αυτού του τρομερού πολέμου, το ενδεχόμενο μεγάλων γεωπολιτικών συγκρούσεων δεν μπορεί να αποκλειστεί. Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες του Κόλπου δεν είναι δημοκρατίες, είναι απολυταρχικά καθεστώτα που στηρίζονται στη διανομή του πλούτου που προκύπτει από τα ενεργειακά έσοδα. Μπορεί η διανομή να είναι άνιση, οι οικογένειες που διοικούν να είναι πολυδισεκατομυριούχοι, αλλά και οι υπόλοιποι πολίτες έχουν επαρκή εισοδήματα από το πετρέλαιο.

Ωστόσο η κοινωνική συνοχή σε αυτές τις χώρες, όπως και το εισόδημα όλων, στηρίζεται αποκλειστικά και μόνο στα έσοδα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Οπως και η προσέλκυση στελεχών, μηχανικών αλλά και πλουσίων Ευρωπαίων, Αμερικανών και Ασιατών στις χώρες αυτές σχετίζεται με τα έσοδα από την ενέργεια. Με λίγα λόγια, η ζωή στις χώρες αυτές εξαρτάται σχεδόν αποκλειστικά από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Ο πόλεμος αυτός λοιπόν μπορεί να προκαλέσει μεγάλες και διαφορετικών ειδών αναταράξεις, αφενός στις ισορροπίες μεταξύ των χωρών της περιοχής στη διεθνή τους υπόσταση και αφετέρου ακόμη και μέσα σε κάθε χώρα.