Στο σύγχρονο διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον, το Ομάν επιτελεί έναν κρίσιμο ρόλο ως ο «ήσυχος διαμεσολαβητής» και ο βασικός «κόμβος αποσυμπίεσης» των περιφερειακών εντάσεων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή. Η εξωτερική πολιτική του Μουσκάτ, που εδράζεται στο σύνθημα «φίλοι με όλους, εχθροί με κανέναν», δεν καθορίζεται από μία αίσθηση αφηρημένου αλτρουισμού. Αντιθέτως, αποτελεί προϊόν συνειδητής, ρεαλιστικής στρατηγικής επιλογής.
Το Ομάν έχει οικοδομήσει ένα μοναδικό διπλωματικό κεφάλαιο, καθώς διατηρεί ανοικτούς διαύλους με περιφερειακούς αντιπάλους της Ουάσιγκτον, με τους οποίους οι ΗΠΑ συχνά δεν έχουν άμεση επαφή. Αυτή η αθόρυβη διπλωματία έχει άμεσο, μετρήσιμο αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές, συμβάλλοντας καθοριστικά στη διασφάλιση των εμπορικών ροών, στην ενεργειακή ασφάλεια και στη μείωση του επενδυτικού ρίσκου σε μια από τις πιο εύφλεκτες ζώνες του πλανήτη.
Η βαθιά αμοιβαία εμπιστοσύνη Ουάσιγκτον-Μουσκάτ φέρει βαρύ ιστορικό υπόβαθρο. Η επίσημη αφετηρία της εντοπίζεται στις 30 Απριλίου 1833, στην υπογραφή της Συνθήκης Φιλίας και Εμπορίου, η οποία αποτέλεσε το πρώτο διμερές σύμφωνο των ΗΠΑ με αραβικό κράτος του Κόλπου. Η σχέση έλαβε εμβληματικές διαστάσεις το 1840, όταν ο Σουλτάνος Said bin Sultan απέστειλε το πλοίο «Sultanah» στη Νέα Υόρκη με τον Ahmad bin Na’aman al-Ka’bi, τον πρώτο Άραβα διπλωμάτη που διαπιστεύθηκε στις ΗΠΑ. Η αποστολή αυτή μετέφερε τοπικά προϊόντα όπως γαρύφαλλα και ελεφαντόδοντο, θέτοντας τα θεμέλια μιας παράδοσης οικονομικής συνεργασίας που χρησιμεύει σήμερα ως το αδιάψευστο αποδεικτικό στοιχείο ότι η αξιοπιστία μεταξύ των δύο πρωτευουσών έχει σφυρηλατηθεί σε βάθος σχεδόν δύο αιώνων.
Σήμερα, η γεωπολιτική χρησιμότητα του Ομάν θωρακίζεται από μια θεσμοποιημένη οικονομική αρχιτεκτονική. Οι δύο χώρες υπέγραψαν Συμφωνία Ελευθέρου Εμπορίου (FTA) το 2006 (σε ισχύ από το 2009) με κεντρικό όργανο εφαρμογής μία κοινή επιτροπή που διασφαλίζει τη ροή αγαθών. Έως το 2025, ο όγκος του διμερούς εμπορίου άγγιξε περίπου τα 3,3 δισ. δολάρια. Το ίδιο έτος εγκαινιάστηκε το ομανικό Εμπορικό Γραφείο στις ΗΠΑ, με στόχο την προώθηση των εξαγωγών, την προσέλκυση επενδύσεων και την αξιοποίηση της FTA, αποδεικνύοντας ότι η στρατηγική τους σύμπραξη εδράζεται σε στέρεες οικονομικές βάσεις.
Ο πραγματικός αντίκτυπος της ομανικής διπλωματίας όμως, αποτυπώνεται ανάγλυφα στη διαχείριση των κρίσεων. Ο ρόλος του Ομάν ως διαύλου επικοινωνίας μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης υπήρξε καθοριστικός για την αποφυγή συγκρούσεων που θα προκαλούσαν σοβαρές αναταραχές στις ενεργειακές ροές παγκοσμίως. Οι περιπτώσεις διαμεσολάβησης του Ομάν έχουν καλυφθεί δημοσιογραφικά από τα διεθνή πρακτορεία ειδήσεων. Τον Σεπτέμβριο του 2010 και τον Σεπτέμβριο του 2011, το Ομάν μεσολάβησε για την απελευθέρωση Αμερικανών πεζοπόρων (hikers) στο Ιράν, καταβάλλοντας εγγύηση 1 εκατ. δολαρίων για την αποφυλάκιση των Shane Bauer και Josh Fattal, αποσπώντας δημόσια ευχαριστήρια του Προέδρου Barack Obama.
Εξίσου κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία υπήρξε η συμβολή στο ιρανικό πυρηνικό ζήτημα. Όπως αποκάλυψε ο, πολύ γνωστός στην Ελλάδα, διπλωμάτης William Burns, οι πρώτες μυστικές άμεσες συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν ξεκίνησαν το 2012-3 σε συναντήσεις που διευκόλυνε ο Σουλτάνος Qaboos bin Said στο Μουσκάτ. Οι επαφές αυτές οδήγησαν στη συμφωνία του 2013 και διαμόρφωσαν την ιστορική συμφωνία JCPOA του 2015. Η παράδοση συνεχίστηκε δυναμικά το 2025 (Απρίλιος – Ιούνιος) και τον Φεβρουάριο του 2026, όταν το Μουσκάτ φιλοξένησε νέους γύρους έμμεσων συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν, με την GCC να επαινεί τον ρόλο του Ομάν, το οποίο έκανε λόγο για «σημαντική πρόοδο» και «πρωτότυπες ιδέες».
Παράλληλα, το Ομάν αποδείχθηκε πολύτιμο στη διαχείριση της κρίσης στην Υεμένη, προστατεύοντας την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας. Το 2015, ομανικό αεροσκάφος εκκένωσε τρεις Αμερικανούς από τη Σανάα. Το 2016 και το 2020, το Reuters κατέγραψε ότι άλλοι Αμερικανοί που κρατούνταν από τους Χούθι απελευθερώθηκαν και μεταφέρθηκαν στο Ομάν έπειτα πάλι από διαμεσολάβηση. Η επίσημη αναγνώριση ήρθε το 2023, όταν ο Πρόεδρος Joe Biden εξέφρασε την ευγνωμοσύνη του προς τον Σουλτάνο του Ομάν για την υποστήριξη στην εκεχειρία της Υεμένης και την απελευθέρωση των Αμερικανών. Επίσης, στις 16 Ιουνίου 2023, το ομανικό ΥΠΕΞ δήλωσε ότι βοηθά στην ανταλλαγή μηνυμάτων ΗΠΑ-Συρίας για την τύχη του αγνοούμενου δημοσιογράφου Austin Tice.
Η κορυφαία επιτυχία της ομανικής διπλωματίας με ευεργετικό αντίκτυπο στο παγκόσμιο εμπόριο καταγράφηκε στις 6 Μαΐου 2025. Το ομανικό ΥΠΕΞ ανακοίνωσε ότι, μετά από επαφές με Ουάσιγκτον και Σανάα, επιτεύχθηκε κρίσιμη κατάπαυση του πυρός. Η συμφωνία προέβλεπε κατηγορηματική δέσμευση για μη στοχοποίηση αμερικανικών πλοίων στην Ερυθρά Θάλασσα και στο στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ. Η εξέλιξη αυτή λειτούργησε ως άμεσος παράγοντας σταθεροποίησης για τη διεθνή ναυτιλία και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, αποτρέποντας την εκτόξευση των ναύλων και των ασφαλίστρων. Το Ομάν αποδεικνύει έτσι ότι η διπλωματική του χρησιμότητα αποτελεί εγγύηση επιχειρηματικής προβλεψιμότητας και σταθερότητας για τη διεθνή οικονομία.
*Ο Δρ. Ηλίας Νικολακόπουλος είναι ο επίτιμος πρόξενος της Ελλάδος στο Σουλτανάτο του Ομάν