Ο αποπεμφθείς ηγέτης της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, μπορεί να έχει συμβάλει περισσότερο στην αποδυνάμωση της κινεζικής παρουσίας στην οικονομία της χώρας του απ’ όσο θα μπορούσε ποτέ να πετύχει ο Ντόναλντ Τραμπ.

Καθώς ο Πρόεδρος των ΗΠΑ επιχειρεί να εκριζώσει αντιπάλους και ανταγωνιστές όπως η Κίνα, λίγες ημέρες μετά την ανατροπή του Μαδούρο, αυτό που περνά σχεδόν απαρατήρητο είναι ότι τα 12 χρόνια διακυβέρνησής του είχαν ήδη οδηγήσει σε μια σταδιακή αποσύνδεση των χρηματοοικονομικών δεσμών με το Πεκίνο. Η ισχνή συνεργασία που επιβιώνει σήμερα αντιφάσκει με τα λόγια του ίδιου του Μαδούρο, ο οποίος περιέγραφε τη σχέση της χώρας του με την Κίνα ως «τέλεια ένωση» — σε σχόλια που έκανε προς τον απεσταλμένο του Προέδρου Σι Τζινπίνγκ, μόλις λίγες ώρες πριν από τη σοκαριστική σύλληψή του το περασμένο Σαββατοκύριακο.

Παρότι η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος αγοραστής αργού της Βενεζουέλας και εξακολουθούν να της οφείλονται δισεκατομμύρια δολάρια, το διμερές εμπόριο είχε κορυφωθεί έναν χρόνο πριν από την ανάληψη της εξουσίας από τον Μαδούρο. Τα κινεζικά δάνεια έφτασαν επίσης στο ιστορικό τους υψηλό το 2012 και στη συνέχεια άρχισαν να μειώνονται, σύμφωνα με τον Τανγκ Σιαογιάνγκ, καθηγητή διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Tsinghua.

Έκτοτε, όμως, οι οικονομικοί δεσμοί με τη Βενεζουέλα εξασθένησαν, καθώς η χώρα βυθιζόταν στο χάος και οι τιμές των εμπορευμάτων υποχωρούσαν — ακόμη και την ώρα που η Κίνα παρουσιαζόταν ως η φωνή του «Παγκόσμιου Νότου» και αντίβαρο στην τάξη πραγμάτων που καθοδηγείται από τις ΗΠΑ.

Η αποδυναμωμένη αυτή σχέση σημαίνει ότι το Πεκίνο δύσκολα θα επιλέξει μια πολιτική αντιπαράθεσης «χτύπημα με χτύπημα» απέναντι στον Τραμπ, καθώς οι ΗΠΑ επιχειρούν να διευρύνουν την οικονομική τους επιρροή στη Βενεζουέλα. Παρά τις εκφράσεις δυσαρέσκειας για την πτώση του Μαδούρο και τη σημασία της απρόσκοπτης ροής πετρελαίου από τη Βενεζουέλα, η Κίνα πιθανότατα θα αποφύγει τακτικές όξυνσης όπως εκείνες του εμπορικού πολέμου με την Ουάσινγκτον.

Το 2025, οι εισαγωγές της Κίνας από τη Βενεζουέλα βρίσκονταν σε τροχιά συρρίκνωσης στο μόλις 8% των αγορών που πραγματοποιούσε πριν από 13 χρόνια, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Το συνολικό ύψος των κινεζικών άμεσων ξένων επενδύσεων στη Βενεζουέλα ανερχόταν σε 318 εκατ. δολάρια το 2024 — λιγότερο από το ένα δέκατο του ποσού του 2018, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της κινεζικής κυβέρνησης που δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο.

Το διμερές εμπόριο Κίνας–Βενεζουέλας

«Εδώ και σχεδόν μία δεκαετία, η Κίνα έχει αρχίσει να αντισταθμίζει τον εκκρεμή κίνδυνο που φέρει», σημειώνει ο Στίβεν Κάπλαν, αναπληρωτής καθηγητής στη Σχολή Διεθνών Υποθέσεων Elliot του Πανεπιστημίου George Washington. «Στις περισσότερες περιπτώσεις βλέπουμε μια Κίνα που περιορίζει τις δεσμεύσεις της και θωρακίζει την έκθεσή της».

Το Καράκας εξακολουθεί να οφείλει περίπου 20 δισ. δολάρια στην Κίνα, συμπεριλαμβανομένων καθυστερούμενων οφειλών των τελευταίων ετών, σύμφωνα με τον Κάπλαν, συγγραφέα του βιβλίου Globalizing Patient Capital: The Political Economy of Chinese Finance in the Americas. Η Βενεζουέλα ζήτησε μορατόριουμ χρέους το 2016 και της επετράπη να εξυπηρετεί μόνο τους τόκους, χωρίς αποπληρωμή κεφαλαίου, εξηγεί.

Η Κίνα έγινε βασικός δανειστής της Βενεζουέλας το 2007, όταν άρχισε να χρηματοδοτεί έργα υποδομών και πετρελαίου υπό την ηγεσία του Ούγκο Τσάβες. Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μέχρι το 2015 το Πεκίνο είχε χορηγήσει δάνεια άνω των 60 δισ. δολαρίων, με εγγύηση το πετρέλαιο, μέσω κρατικών τραπεζών.

Η Βενεζουέλα έχει υποστεί δεκαετίες κακοδιαχείρισης, που διέβρωσαν τις ενεργειακές υποδομές της χώρας, πυροδότησαν παρατεταμένα επεισόδια υπερπληθωρισμού και οδήγησαν εκατομμύρια πολίτες —οικονομικούς και πολιτικούς μετανάστες— να διαφύγουν σε γειτονικές χώρες και στις ΗΠΑ. Οι αγορές πετρελαίου από τη Βενεζουέλα αντιστοιχούσαν μόλις στο 4% των κινεζικών εισαγωγών αργού το 2025, καθώς η παραγωγή κατέρρευσε στη διάρκεια του καθεστώτος Μαδούρο.

Οι κινεζικές επενδύσεις στη Βενεζουέλα κατέρρευσαν επί Μαδούρο

Ενώ η Κίνα αποτραβιόταν σταδιακά από τη Βενεζουέλα, συνέχισε να προσφέρει νέα δάνεια σε οικονομίες της Λατινικής Αμερικής όπως η Βραζιλία και η Αργεντινή, που εξάγουν κρίσιμα ορυκτά και μέταλλα για μπαταρίες, σύμφωνα με ανάλυση του Lowy Institute.

«Η Βενεζουέλα βρίσκεται σχεδόν στον πάτο όσον αφορά τον σημερινό βαθμό οικονομικής διασύνδεσής της με την Κίνα στη Λατινική Αμερική», σημειώνει ο Τανγκ του Tsinghua, ο οποίος έχει ηγηθεί ερευνητικών προγραμμάτων κατόπιν ανάθεσης από το κινεζικό υπουργείο Εξωτερικών.

Η αποτύπωση της πραγματικής έκτασης της κινεζικής χρηματοοικονομικής εμπλοκής στη Βενεζουέλα παραμένει δύσκολη.

Οι επίσημοι κινεζικοί πιστωτικοί φορείς έχουν προχωρήσει σε δεσμεύσεις δανείων ύψους 106 δισ. δολαρίων προς τη Βενεζουέλα, με το συνολικό δημόσιο και εγγυημένο από το Δημόσιο χρέος προς αυτούς να ανέρχεται σε περίπου 44,5 δισ. δολάρια το 2017, σύμφωνα με στοιχεία της AidData, ερευνητικού εργαστηρίου του Πανεπιστημίου William & Mary στη Βιρτζίνια.

Ωστόσο, πιο πρόσφατα στοιχεία είναι δύσκολο να εντοπιστούν, καθώς το Καράκας σταμάτησε να δημοσιεύει αναλυτικές πληροφορίες για τέτοιες υποχρεώσεις μετά τη στάση πληρωμών του 2017, εξηγεί ο Μπραντ Παρκς, εκτελεστικός διευθυντής της AidData.

«Το συμπέρασμα είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει —με υψηλό βαθμό βεβαιότητας— πόσα ακριβώς οφείλει σήμερα η Βενεζουέλα στους Κινέζους πιστωτές της», σημειώνει. «Είναι πολύ πιθανό να υπάρχει σημαντικό επιπλέον, μη καταγεγραμμένο δημόσιο χρέος προς την Κίνα».

Η Βενεζουέλα εξυπηρετούσε τα χρέη της προς την Κίνα με μετρητά από εξαγωγές πετρελαίου προς τη χώρα, με τους αγοραστές να καταθέτουν τα ποσά για τις φορτώσεις σε λογαριασμούς κρατικών τραπεζών, όπως η China Development Bank, σύμφωνα με Αμερικανούς και Κινέζους ερευνητές.

Ωστόσο, ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ και η πτώση της πετρελαϊκής παραγωγής συνέβαλαν σε διακοπές των αποπληρωμών, σύμφωνα με τον Τανγκ. Οι κινεζικές εταιρείες διατηρούν σήμερα περιορισμένη παρουσία στη Βενεζουέλα, καθώς οι ενεργειακοί όμιλοι έχουν μικρό ρόλο λόγω εθνικοποιήσεων και λειτουργικών δυσκολιών.

Πέρα από το πετρέλαιο, κινεζικές εταιρείες σε τομείς όπως οι υπηρεσίες κοινής ωφελείας, οι κατασκευές και οι τηλεπικοινωνίες δραστηριοποιήθηκαν στη Βενεζουέλα — αν και πολλές από αυτές έχουν τα τελευταία χρόνια αποσυρθεί από τη χώρα.

Περισσότερες από τις μισές από τις 48 κινεζικές εταιρείες που ήταν καταγεγραμμένες στη Βενεζουέλα δεν είχαν ενεργή δραστηριότητα. Πολλές παρείχαν υπηρεσίες ή μεμονωμένες πωλήσεις προς την κυβέρνηση, σύμφωνα με μελέτη των πανεπιστημιακών Μπενεντίκτε Μπουλ και Αντούλιο Ροσάλες, οι οποίοι εδρεύουν στο Όσλο και στο Τορόντο.

Το κατά πόσο η Κίνα θα καταφέρει να ανακτήσει τα χρήματα που δάνεισε εξαρτάται από το σχέδιο των ΗΠΑ για τη Βενεζουέλα, επισημαίνει ο Τανγκ. «Παραμένει εξαιρετικά ασαφές τι σκοπεύουν να κάνουν οι ΗΠΑ στη συνέχεια».

Διαβάστε ακόμη

Η Γροιλανδία δεν είναι αυτό που νομίζετε

Στην Αθήνα το πρώτο ξενοδοχειακό deal της χρονιάς αξίας 45 εκατ. ευρώ

Τι συμβαίνει με το καλώδιο Κρήτης – Κύπρου 

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα